इन्द्रः राजिपुत्रैः राज्यच्युतः तथा यज्ञभागविहीनः दुःखितः बृहस्पतिम् उपगम्य उवाच — “हे बृहस्पते, राज्येन तथा यज्ञभागेन विहीनः अहम् अत्यन्तं क्लिष्टः। हे धर्मज्ञ, यथा पुनः राज्यं लभेय, तथा प्रयत्नं कुरु।” ततः बृहस्पतिः ग्रहशान्त्यादिभिः कर्मभिः बलवर्धनयज्ञैः इन्द्रं बलसम्पन्नं कृतवान्। अनन्तरं धर्मविद् बृहस्पतिः राजिपुत्रान् मोहयित्वा, वेदबाह्यं जैनमतं स्वीकृत्य, तेषां बुद्धिं भ्रमितवान्। तान् तर्कयुक्तान् वेदबाह्यान् ज्ञात्वा, त्रिवेदेभ्यः पतितान् कृतवान्। ततः इन्द्रः धर्मात् बहिष्कृतान् सर्वान् वज्रेण प्रहारं कृत्वा नष्टवान्। अथ अहं ते नहुषस्य सप्त धर्मपुत्राणां नामानि कथयामि। ते यति, ययाति, शर्याति, उत्तान, पर, अयति, विअयति — एते सप्त नहुषवंशवर्धकाः अभवन्। यति युवावस्थायाम् वैखानसयोगी अभवत्; ययातिः धर्मनिष्ठः सदा राज्यं पालितवान्। वृषपर्वणः कन्या शर्मिष्ठा तस्य पत्नी अभवत्; तथा भर्गवकन्या देवयानी धर्मशीला अपि तस्य पत्नी अभवत्। अहं ते ययातिपुत्राणां पञ्च नामानि वदामि। देवयानी यदुं च तुर्वसुं च पुत्रौ अभ्यजनयत्। शर्मिष्ठा च दुःर्युं पूरुं च पुत्रौ अभ्यजनयत्। यदुः पूरुश्च, हे भारत, स्वस्ववंशवर्धकौ अभवताम्। अहं ते पूरुवंशं वर्णयिष्यामि, हे राजन्, यत्र त्वं जातः। यदुसेन्ये यदवाः उत्पन्नाः, येषु बलरामः केशवः च अभवन्। पृथिव्याः भारहरणाय पाण्डवानां हिताय च यदुः पञ्च पुत्रान् अभ्यजनयत्, ये देवपुत्रवत् अभवन्। सहस्रजित् ज्येष्ठः, ततः क्रोष्टा, नीलः, अञ्जिकः, रघुः च; सहस्रजितस्य पुत्रः शतजित् नाम राजा अभवत्। शतजितस्य त्रयः धर्मिष्ठाः पुत्राः — हैहयः, हयः, तालहयः च। हैहयस्य पुत्रः धर्मनेत्रः धर्मनिष्ठः अभवत्; धर्मनेत्रस्य पुत्रः कुंती, तस्य पुत्रः संहतः। संहतस्य पुत्रः महिष्मान् राजा अभवत्; महिष्मानः पुत्रः भद्रसेनः वीरः अभवत्। वाराणस्याम् पूर्वं उक्तः राजा अभवत्; भद्रसेनस्य पुत्रः धर्मात्मा दुर्दमः अभवत्। दुर्दमस्य पुत्रः भीमः धनकः नाम, बलसम्पन्नः अभवत्; धनकस्य चत्वारः पुत्राः — कृताग्निः, कृतवीर्यः, कृतधर्मा, कृतौजा च — प्रसिद्धाः अभवन्। कृतवीर्यात् अर्जुनः अभवत्। सः सहस्रबाहुः सप्तद्वीपाधिपः राजा अभवत्; दशसहस्रवर्षाणि तपः कृतवान्। सः कार्तवीर्यवंशजः दत्तात्रेयम् उपासितवान्; दत्तात्रेयः परमपुरुषः तस्मै चत्वारः वरान् दत्तवान्। प्रथमं सः सहस्रबाहुत्वं याचितवान्; अधर्मस्मरणे भयस्य नाशं अपि याचितवान्। युद्धेन पृथिवीं जितवान्, धर्मबलसम्पन्नः अभवत्; युद्धमध्ये स्वातिरिक्तान् अपि हन्तुं शक्तिम् प्राप्तवान्। एवं सप्तद्वीपसहितां पृथिवीं सप्तसागरपरिवृतां क्षत्रियधर्मेण विजितवान्। तस्मै सहस्रबाहुत्वं जातम्; तस्य सर्वयज्ञाः महादानसम्पन्नाः अभवन्। सर्वयज्ञस्तम्भाः सुवर्णमयाः, सर्ववेद्याः सुवर्णमयाः; सर्वदेवाः विमानैः भूषिताः तस्य यज्ञे आगताः। सदा गन्धर्वाः अप्सराः च तं सेवितवन्तः; तस्य यज्ञे गन्धर्वः नारदः स्तोत्राणि गायति स्म। सः यज्ञैः, दानैः, तपसा, वीर्येण, विद्यया च सप्तद्वीपान् वातवेगेन पारितः। अस्य राजा पंचाशीतिसहस्रवर्षाणि राज्यं कृतवान्, सप्तद्वीपाधिपः अभवत्। सः गोरक्षकः, क्षेत्रपालः अभवत्; वर्षेण सह योगात् अर्जुनः इव पार्जन्यः अभवत्। धनुष्कोषदाघातेन सहस्रबाहुः शरदादित्यप्रभः सहस्रकिरणसम्पन्नः विराजते। माहिष्मत्यां अस्य पुरुषश्रेष्ठस्य समुद्रवेगः वर्षाकाले दृश्यते। राजा स्वसुखे रममाणः विरोधवाहिन्यां क्रीडति; तरङ्गाः श्वेतफेनभूषिताः तस्य क्रीडया बद्धाः। नर्मदा भ्रुकुटिततरङ्गमालया भूषिता शनैः समीपं आगच्छति; सः एकः एव मनुवंशे महासमुद्रे निमज्जति। सः बलम् हस्तेन उत्थाप्य, प्रिया प्रीत्या, महासमुद्रः तस्य सहस्रबाहुभिः कम्पितः। पाताले स्थिताः महादानवाः तस्य जंघाकम्पनात् अमृतोत्पत्तिभयात् निमग्नाः स्थिराः अभवन्। महानागाः अपि शिरोविनताः स्थिराः अभवन्; अयं धनुर्धरः रावणं प्रति शरान् क्षिप्तवान्। धनुर्धरः धनुः गृहीत्वा पञ्चभिः शरैः लङ्काधिपं मोहितवान्, रावणं सेनया सह जयित्वा। तं विजित्य, बद्ध्वा, माहिष्मतीं नीत्वा, कारागारे स्थापितवान्; ततः अहं तस्य समीपं गत्वा अर्जुनं प्रशमितवान्।