ये सरस्वतीतीरे स्नानं कुर्वन्ति, माधवस्य पूजनं च, जगन्नाथस्य प्रणामं च, ते परमं पदं प्राप्नुवन्ति। एकदा जाह्नवी देवी ब्रह्मणं प्राप्य प्रार्थयति—“हे ब्रह्मन्, विधिं कथय; अहं सम्यक् कर्तुं इच्छामि। देवाधिदेवस्य दामोदरस्य निरञ्जनस्य प्रसादं प्रार्थये।” ततः प्राचीमाधवः देवीं प्रति उवाच—“शृणु, हे देवी, त्रिस्पृशायाः विधिं वक्ष्यामि; यः शृणोति, हे नदीश्रेष्ठे, स पापात् विमुक्तः भवति। यथा शक्त्या सुवर्णमयमेकं मम रूपं भारार्धं वा तदर्धं वा तदपि चतुर्थांशं कर्तव्यम्। तत्र ताम्रपात्रं तिलैः पूर्णं, पंचरत्नैः भूषितं शुद्धजलपात्रं च स्थापनीयम्। पुष्पमालाभिः वेष्टितं, कर्पूरागुरुभिः सुगन्धितं कृत्वा, दामोदरस्य स्नानं अभिषेकं च कृत्वा, तद्रूपं स्थापयेत्। ततः वस्त्रयुग्मं दातव्यम्; पुराणोक्तैर्मन्त्रैः, श्वेतैः नूतनैः ऋतुपुष्पैः, कोमलैः तुलसीपत्रैः पूजनं कर्तव्यम्। विष्णवे छत्रं, पादुके, फलानि चोपहाररूपेण दातव्यानि। यज्ञोपवीतं, नूतनं दृढं उत्तरीयम्, सुन्दरं दीर्घं स्थिरं वैष्णवदण्डं च समर्पयेत्। दामोदराय पादौ, माधवाय जानुनी, वामनरूपाय कटिः, इच्छादातृरूपाय। पद्मनाभाय नाभिः, विश्वयोनये उदरम्, ज्ञानगम्याय हृदयम्, वैकुण्ठगमनाय कण्ठम्। सहस्रबाहवे बाहू, योगरूपिणे नेत्रे, भक्त्या सम्यक् पूज्य, विधिवत् अर्घ्यं समर्पयेत्। शुद्धनारिकेलं शंखे स्थाप्य, सूत्रैः वेष्टितं, उभाभ्यां हस्ताभ्यां समर्पयेत्। “हे जनार्दन, यदा स्मृतः स्याः, तदा पापानि, दुःस्वप्नानि, दुष्टशकुनानि, अशुभविचाराः च नश्यन्ति। हे प्रभो, यद्भयम् नरकात्, दारिद्र्यात्, आपदः वा, अस्मिन् लोके परत्र वा, तदस्ति चेत्— तस्मात् देवाधिदेव, मां रक्ष; अर्घ्यं गृहाण; तुभ्यं नमः। दामोदर, तव दयार्द्रदृष्टिः मयि सदा भवतु।” ततः धूपं दीपं नैवेद्यं च दत्वा, दीपार्चनं कृत्वा, शिरसि पद्मं परिक्रम्य, हरिं नदीश्रेष्ठे पूजयेत्। एवं विधिं कृत्वा, स्वगुरुम् अपि पूजयेत्; सुवर्णं, वस्त्रं, पगडीं, चोलकं च दातव्यम्। पादुके, छत्रं, मुद्रिका, जलपात्रं, अन्नं, ताम्बूलं, सप्तधान्यं, दानं च दातव्यम्। गुरुम् देवाधिदेवं च पूज्य, हरिं जागरणं कुर्यात्; गीतैः, नृत्यैः, पुराणपाठैः सह। रात्रेः अन्ते, देवाय अर्घ्यं विधिवत् दत्वा, स्नानादिकं कृत्वा, ब्राह्मणैः सह भोजनं कुर्यात्। शिवः उवाच—“हे द्विज, त्रिस्पृशायाः एषा कथा अद्भुतम् रोमाञ्चजननी च; यः शृणोति, स गङ्गास्नानसमानं पुण्यं लभते। त्रिस्पृशायाः व्रतं एकवारं कृत्वा, सहस्राश्वमेधशतवाजपेयपुण्यं लभते। पितृवंशः, मातृवंशः, स्ववंशः च मोचितः, विष्णुलोके सम्मानितः भवति। दशकोटितीर्थेषु यत् पुण्यं, दशकोटिक्षेत्रेषु यत् फलम्, तद् त्रिस्पृशाव्रतेन प्राप्यते। ब्राह्मणाः, शुद्धचित्ताः क्षत्रियाः, वैश्या, शूद्रजाता अपि, अन्यजातयः च—सर्वे मुक्तिं प्राप्नुवन्ति, मन्त्रराजस्य द्वादशाक्षरस्य यथा। एषा व्रतानां श्रेष्ठा, ब्रह्मणा स्थापितम्, राजर्षिभिः अनन्तरं कृतम्। अन्येषां किं वक्तव्यम्, पुत्र? त्रिस्पृशा मोक्षप्रदा। एवं विधिना, हे ब्रह्मन्, त्रिस्पृशाव्रतं स्थाप्यते। यः भक्त्या कुर्यात्, तस्य फलं शृणु—गङ्गास्नानं वा वाराणस्यां वा यत् पुण्यं, त्रिस्पृशायाः सहस्रयुगकालपर्यन्तं वा, पूर्वयमुनास्नानं वा कोटिवर्षपर्यन्तं वा, कुरुक्षेत्रे कोटिसूर्यग्रहणे वा यत् फलम्, तद् त्रिस्पृशाव्रती प्राप्नोति। त्रिस्पृशया शतशः सुवर्णदानफलम्, सहस्रकोटिपापं शतकोटिहिंसाफलं च नाशयति। एकेन उपवासेन सर्वं शीघ्रं भस्मीभवति; त्रिस्पृशा व्रतं पथं ददाति पथहीनाय। पथकामाः, हे मुने, महापापशतैः अपि—एतत् कृष्णेन स्वयं व्यासपूर्वे उक्तम्। यः त्रिस्पृशावैष्णवव्रतं लिखति, द्विजाय प्रकाशयति, पापराशिभिः बद्धोऽपि मोक्षं प्राप्नोति। शतयुगपुण्यैः अपि, त्रिस्पृशा दुर्लभा लोके, न सुलभा मनुष्यैः। ये अधमाः कलौ त्रिस्पृशां लब्ध्वा न कुर्युः, तेषां जन्म जीवितं च निष्फलम्। ये कलियुगे एकवारं त्रिस्पृशां कृतवन्तः, हे बुध, पिशाचत्वं तरन्ति, श्राद्धरहिताः पुत्ररहिताः अपि। एकदा महादेवः उवाच—“पुत्र, अहं विष्णोः समीपं गतः; तत्र पूर्वं द्वादशीमहात्म्यं पृष्टवान्।