सः तेजस्वी सर्वेषां जनानां तेजसा अधिकः अभवत्। तदा ब्रह्मा अन्ये च देवाः दिव्यैः ऋषिभिः सह तत्र आगच्छन्। बृहस्पतेः गृहे जातकर्मसमये सर्वे देवाः ताऱां पप्रच्छुः — "केन एषः पुत्रः जातः?" इति। सा तदा तेषां पुरतः लज्जया न किमपि अवदत्; पुनः पुनः पृच्छ्यमाना सा कुलवती स्त्री विमूढेव तस्थौ। अन्ते सा उवाच — "सोमेन," इति। ततः सोमदेवः स्वपुत्रं गृहीत्वा तस्य नाम बुद्ध इति अकरोत्, भूमौ च तस्मै राज्यं दत्तवान्। अनन्तरं सः बुद्धः राज्यमभिषेच्य, महाबलवान् सः दानानि अदत्त; ब्रह्मा ब्रह्मर्षिभिः सहितः तं ग्रहाणां मध्ये स्थानं दत्तवान्। सर्वेषां भूतानां साक्षात्कारे तत्रैव सः अन्तर्धानमगच्छत्। बुद्धः धर्मात्मा इलायाः गर्भे पुत्रं उत्पादितवान्। स्वतेजसा सः शतं अश्वमेधयज्ञान् पूर्णतया अकरोत्, सः "पुरूरवाः" इति लोकेषु पूजितः अभवत्। हिमालयस्य शोभनशृङ्गे सः पितामहम् अर्चित्वा, राजा लोकाधिपत्यं प्राप्य सप्तद्वीपाधिपतिः अभवत्। केश्यादयः दैत्याः तस्य सेवकाः अभवन्; तस्य रूपेण आकृष्टा उर्वशी तस्य भार्या अभवत्। सप्तद्वीपवती पृथ्वी पर्वतवनोपवनेन सह सः सर्वभूतहितकामः धर्मेण रक्षितवान्। चामरधरः, स्वजनैः सहितः, ब्रह्मणः प्रसादेन, तदा इन्द्रेण तस्मै उत्तमासनं दत्तम्। सः धर्मार्थकामसमुच्चयेषु स्थितान् धर्मेण रक्षितवान्; ते एव धर्मार्थकामरूपिणः जिज्ञासया तं द्रष्टुं समाययुः। तेषां कर्माणि ज्ञातुम्, तान् समं पश्यन्, सः श्रद्धया तेषां अर्घ्यपाद्यादिकं अकरोत्। त्रीणि दिव्यहेम्ना भूषितानि आसनानि स्थाप्य, तान् उपवेश्य, सः पूजां किञ्चित् धर्मपक्षपातेन अकरोत्। कामः च अर्थः च कोपितौ राजानं प्रति गतवन्तौ; अर्थः लोभात् शापम् अददात् — "त्वं विनश्यसि" इति। कामः उवाच — "गन्धमादनपर्वते, कुमारकानने, उर्वश्याः वियोगेन, त्वं काममत्तः भविष्यसि" इति। धर्मः उवाच — "दीर्घायुर्भव, धर्मात्मा च; तव वंशः, राजन्, चन्द्रतारकाभ्यां यावत् स्थास्यति। शतशः वर्धिष्यते, न च भूमौ क्षयं यास्यति; षष्टिवर्षाणि त्वं उर्वश्यां प्रति काममत्तः भविष्यसि। शीघ्रं तव भार्या अप्सराः अपि तव वशे आगमिष्यति" इति। एवमुक्त्वा ते सर्वे अन्तर्धानम् अगच्छन्, राजा च स्वराज्ये न्यवसत्। दिनैः प्रतिदिनम्, पुरूरवाः इन्द्रं द्रष्टुं यायात्; कदाचित् स्वेन रथेन दक्षिणदिग्गगने विचरन्। तत्र शक्रेण सह सः उर्वशीं केशिना दानवराजेन चित्रलेखया सह आकाशे नीयमानां अपश्यत्। सः विविधास्त्रवर्षेण तं युद्धे जित्वा — यः पूर्वं वज्रिणमपि इन्द्रं विजितवान् — सः तेन मित्रं कृत्वा, उर्वशीं इन्द्राय अददात्। ततोऽतः इन्द्रः तस्य सखा अभवत्। तदा वज्रधारी इन्द्रः तेन तुष्टः, सर्वलोकातिशायिनं पुरूरवसं प्रति उवाच — "सा त्वया नीयताम्" इति। तस्य हर्षाय, उर्वशी महतीं कथा गायति स्म — लक्ष्म्याः स्वयम्वरकथां, या भरतेन प्रवर्तिता। तत्र मेनकां, उर्वशीं, रम्भां च नृत्यनियुक्ताः; उर्वशी लक्ष्मीरूपेण सुरूपया ननर्त। नृत्यन्त्या उर्वश्याः पुरूरवसं दृष्ट्वा कामेन आक्रान्तायाः, प्राचीनकाले शिक्षितानि सर्वाणि लक्षणानि गतिसंयुक्तानि च विस्मृतानि। भरतः तस्याः वियोगदुःखेन क्रुद्धः, ताम् शप्तवान् — "पञ्चपञ्चाशद्वर्षाणि त्वं भूमौ लता भविष्यसि" इति। ततः उर्वशी पतिं प्रति गत्वा दीर्घकालं तेन सह वसति स्म; शापानुभवात् अनन्तरं, उर्वशी बुधपुत्रेण संगता। सा तस्मै अष्टौ पुत्रान् अप्रसूत्; तेषां नामानि मे शृणु — आयुः, दृढायुः, वश्यायुः, बलायुः, धृतिमान्, वसुः, दिव्यजायुः, शतायुश्च — सर्वे दिव्यबलपराक्रमयुक्ताः। आयोः पुत्रः नहुषः, तथा वृद्धशर्मा। राजिः, दण्डः, विशाखः — एते पञ्च महाबलिनः; राजेः शतं पुत्राः अभवन्, ये राजेयाः इति प्रसिद्धाः। राजिः निष्पापं नारायणं पूजयामास; तस्य तपसा तुष्टः विष्णुः तस्मै वरं दत्तवान्। ततः सः देवदानवमानुषेषु विजयी अभवत्; तदा देवदानवानां मध्ये त्रिशतवर्षाणि युद्धम् अभवत्। प्रह्लादस्य च इन्द्रस्य च घोरयुद्धे, न कश्चिद् विजयी अभवत्; ततः देवाः असुराश्च पृथक् चतुर्मुखं ब्रह्माणं उपजग्मुः। ते पप्रच्छुः — "एतयोः कः विजयी भविष्यति, यत्र राजिः स्थितः?" इति। विजयाय प्रार्थितः राजा ताभ्यां मित्रत्वं याचितः। सः दैत्येभ्यः उवाच — "यदि अहं भवतः स्वामी स्याम्, तर्हि भवतु" इति। असुराः न स्वीकृतवन्तः, देवाः तु तदा स्वीकृतवन्तः। "अस्माकं स्वामी भव, शत्रूणां बलं नाशय" इति। ततः ये वज्रिणा हन्तव्याः आसन्, ते सर्वे नष्टाः। इन्द्रः तस्य कर्मणा तुष्टः, तं पुत्रं अकरोत्; राज्यं पूर्वं इन्द्राय दत्त्वा, राजिः तपस्यै जगाम। ततः राजिपुत्राः इन्द्रस्य शक्तिं, हविर्भागं, राज्यं च तपोबलगुणैः समृद्धाः हृतवन्तः।