राजा, तेजस्विनी स्मितवदना, तस्य हासस्य कारणं नान्यदस्ति; न च रानी तव प्रति किञ्चिद् अनृतं उक्तवती। अहं केवलं अत्र हासितवती; अद्य तव सह जीवितुं न शक्ये। किम् मनुष्यः किटानां भाषां वेदितुं समर्थः, यदि स देवः न भवति? अतः अद्य अहं तव द्वारा हासिता—किम् अधिकं वक्तव्यम्? तदनन्तरं, राजा तस्याः वचनस्य अर्थम् ज्ञातुम् इच्छन्, मूकः अभवत्। स सप्तरात्रं शुद्धः व्रतम् आस्थाय, स्वप्नान्ते नगरं प्रातर् भ्रमन्, ब्रह्मा तं अभाषत्। ब्रह्मा उवाच—"तव प्रिया, वृद्धं श्रेष्ठं ब्राह्मणं प्राप्त्वा सर्वं ज्ञास्यति।" इति उक्त्वा ब्रह्मा अन्तर्धानम् अगच्छत्। प्रभाते राजा नगरात् निर्गतः। मन्त्रिणः पत्नी च सह गच्छन्, अग्रे वृद्धं ब्राह्मणं भाषमाणम् आगच्छन्तम् अपश्यत्। वृद्धः ब्राह्मणः उवाच—"कुरुजाङ्गले श्रेष्ठा ब्राह्मणाः, दाशपुरे दाशाः, मृगाः, कालञ्जरे सप्त चक्रवाकाः, मानससरसि सिद्धाः—" इति। तस्य वचनं श्रुत्वा, राजा दुःखेन मूर्चितः भूमौ पतितः; मन्त्रिणः पुत्राः पूर्वजन्मस्मरणम् प्राप्तवन्तः। बाभ्रव्यः, कामशास्त्रकर्ता, स बालः, पंचालः इति प्रसिद्धः, सर्वशास्त्रविद् अभवत्। पुण्डरीकः धर्मात्मा वेदवर्धकः अपि पूर्वजन्मस्मरणयुक्तः दुःखात् भूमौ पतितः। "हाय, वयं धर्मात् पतिताः, कामेन कर्मबन्धनम् प्राप्ताः!" इति विलपन्तः, योगविदः शास्त्रपारगाः। ते विस्मिताः, श्राद्धस्य महत्त्वम् पुनः पुनः स्तुतवन्तः; राजा तस्मै वृद्धाय ब्राह्मणाय धनं ग्रामैः सह दत्तवान्। राजा, तं वृद्धं धनसंपन्नं ब्राह्मणं उपेक्ष्य, स्वं पुत्रं राजलक्षणसम्पन्नं अभिषिक्तवान्। स पुत्रं विष्वक्सेनं राज्येषु अधिपतिं अभिषिञ्चत्। ततः योगिश्रेष्ठाः, मानससरसि, ब्रह्मदत्तादयः, पितृभक्ताः, निरमर्षाः, दैन्ये धैर्यं प्राप्तवन्तः, यथा मया प्रदर्शितम्। राजा तेषां पुरतः हर्षितः उवाच—"राजयोगस्य सर्वफलानि यथोक्तम्, तथा प्राप्तानि।" "एतत् सर्वं फलम् केवलं भवद्गुणैः मया प्राप्तम्।" ततः सर्वे वनवासिनः योगम् आस्थाय, तपसा ब्रह्मरन्ध्रद्वारा परमपदं प्राप्तवन्तः। एवं, पितरः प्रसन्नाः, मनुष्येभ्यः दीर्घायुः, धनम्, ज्ञानम्, स्वर्गसुखम्, मोक्षम्, पुत्रान्, राज्यं च ददाति। हे राजन्, ब्रह्मदत्तस्य पितृमहानां ऐश्वर्यं—यः विद्वान् द्विजातिभ्यः पठति वा शृणोति, स ब्रह्मलोकं शतकोटिकल्पपर्यन्तं पूज्यः भवति। भीष्मः उवाच—कस्यां वेले श्राद्धं कुर्यात्? केषु तीर्थेषु श्राद्धस्य फलम् अधिकं भवति, द्विजोत्तम? पुलस्त्यः उवाच—पुष्करं तीर्थं श्रेष्ठतमं मन्यते; सर्वश्रेष्ठब्राह्मणानां कामना अस्ति। यत्र दत्तं, यज्ञे समर्पितं, पाठितं वा, तत्र अनन्तम् निश्चितम् भवति; तत्र पितरः सदा तुष्टाः, ऋषिभिः परमं मन्यते। तथा नन्दा, ललिता, शुभा मायापुर्यः; मित्रपदं, केदारः च श्रेष्ठः। गङ्गासागरः सर्वतीर्थमयः शुभतीर्थः कथ्यते; ब्रह्मसरोवरः, शतद्रूजलम् अपि शुभम्। नैमिषं तीर्थं सर्वतीर्थफलदं अस्ति; यत्र गोमतीतरणे नित्यगङ्गा प्रवहति। यज्ञवराहः, त्रिशूलधारी देवदेवः तत्र; अष्टादशभुजः हरः तत्र सुवर्णदानं गृह्णाति। धर्मचक्रस्य निमि तत्र रिम् क्षीणः अभवत्; तद् नैमिषारण्यं सर्वतीर्थसेवितम्। तत्र देवदेवस्य, वराहस्य च दर्शनम्; यः तत्र गच्छति, शुद्धात्मा, नारायणपुरम् आप्नोति। कोकामुखः, इन्द्रमार्गः, पितृतीर्थं च, ब्रह्मणः अप्रकटजन्मनः; पुष्करवनं तत्र पितामहः स्थितः; विष्णोः परमदर्शनम् तत्र मोक्षफलप्रदं। कृतं नाम तीर्थं, पुण्यतमं, सर्वपापहरम्, यत्र आद्यः नरसिंहः, जनार्दनः स्वयम्, प्रकटितः। इक्षुमतीतीर्थं पितृपुण्यं; गङ्गायमुनयोः संगमे पितरः सदा तुष्टाः। कुरुक्षेत्रं पुण्यतमं, यत्र मार्गः चिन्हितः; तत्र पितृतीर्थं सर्वकामफलदं। नीलकण्ठं पितृतीर्थं, भद्रसरः, मानससरोवरः प्रसिद्धः। मन्दाकिनी, अच्छोदा, विपाशा, सरस्वती; सर्वमित्रपदं, वैद्यनाथः महाफलप्रदः। क्शिप्रा नदी, शुभः कालञ्जरः; तीर्थोद्भवः, हरोद्भवः, गर्भभेदः, महाश्रयः। भद्रेश्वरः, विष्णुपदः, नर्मदाद्वारं; गयायां पिण्डदानम् एतेषु तुल्यं इति ऋषयः वदन्ति। एते पितृतीर्थानि सर्वपापापहानि; स्मरणमात्रेण लोकान् लाभः, तत्र श्राद्धं कुर्वतः किं? ओंकारः पितृतीर्थम्, कावेर्याः जलम्, कपिलायाः जलम्; चण्डवेगासंगमः, अमरकण्टकः अपि।