राजा अनुहः पुत्रकामनया देवाधिदेवं पद्मजनं पितामहं दीर्घव्रतैः भक्त्या च पूजयामास। स च पितामहः कालान्तरे तेन तुष्टः सन् ‘वरं वृणीष्व, तव मनःकामनां पृच्छ,’ इति तम् अभाषत। अनुहः उवाच—‘देवाधिदेव, महाबलपराक्रमयुक्तं, सर्वविद्याविशारदं, धर्मिष्ठं, योगिषु श्रेष्ठं पुत्रं मे दत्तुम् अर्हसि।’ पुनः स उवाच—‘सर्वभूतवाक्यविदं योगिनं पुत्रं मे देहि।’ तस्य विश्वात्मा प्रभुः ‘एवमस्तु’ इति प्रत्युवाच। सर्वभूतानां साक्षात् तत्रैव तस्मिन् स्थले पितामहः अन्तर्धानम् अगच्छत्। ततः तस्य पुत्रः ब्रह्मदत्तः महाबलसम्पन्नः जातः। स सर्वभूतहिते स्थितः, सर्वेषु भूतिषु बलातिशयः, सर्वभूतवाक्यविद्, भूताधिपतिषु श्रेष्ठः अभवत्। ततः स धर्मसंयुक्तः योगात्मा तं विप्रद्वयं सन्तानम् उपगम्य यत्र तौ कीटद्वयं रममाणं दृष्ट्वा तत्र आगच्छत्। तं हसन्तं विस्मितं दृष्ट्वा सा सन्नति शङ्किता राजानम् अपृच्छत्। सन्नति उवाच—‘राजन्, किमर्थं त्वया सहसा हासः कृतः? अस्य हासस्य कारणं मम न ज्ञातम्।’ तदा राजपुत्रः तां प्रत्युवाच—‘सुन्दरमुखि, कीटस्य वाक्येन रागरहितेन हासः उत्पन्नः।’ ‘प्रभास्मिता, अन्यत् हासस्य कारणं नास्ति; न च राज्ञी त्वाम् मिथ्या उक्तवती।’ ‘अहं एवात्र हासितः; अधुना त्वया सह न वत्स्यामि। यः देवः, स एव कीटवाक्यं जानाति, अन्यथा न।’ ‘अतः अद्य त्वया अहं एव हासितः; अधिकं किं वक्तव्यं?’ तदनन्तरं राजा तस्याः वाक्यार्थम् ज्ञातुम् इच्छन्, मौनं धृत्वा स्थितः। स सप्तरात्रं शुद्धः व्रतम् आस्थाय स्वप्नान्ते ब्रह्मा तं नगरं प्रातः सञ्चरन्तम् अभाषत्। ‘तव प्रिया वृद्धश्रेष्ठब्राह्मणात् सर्वं ज्ञास्यति।’ इत्युक्त्वा ब्रह्मा अन्तर्धानम् अगच्छत्। प्रातः राजा नगरात् निष्क्रान्तः। मन्त्रिभिः पत्न्या च सह गच्छन् वृद्धं ब्राह्मणं पुरतः आगच्छन्तं भाषमाणं दृष्ट्वा तं वृद्धं अपश्यत्। ब्राह्मणः उवाच—‘कुरुजाङ्गले श्रेष्ठब्राह्मणाः, दाशपुरे दाशाः, कालञ्जरे मृगाः सप्त चक्रवाकाः, मानससरसि सिद्धाः च।’ तस्य वचनं श्रुत्वा स दुःखात् भूमौ पतितः; मन्त्रिपुत्राः च पूर्वजन्मस्मरणं प्राप्ताः। बाभ्रव्यः कामशास्त्रकर्ता स बालः पञ्चालः नाम, सर्वशास्त्रविद् प्रसिद्धः अभवत्। पुण्डरीकः धर्मात्मा वेदवर्धकः, पूर्वजन्मस्मरणं प्राप्तः, दुःखात् अग्रे पतितः। ‘हन्त, वयं धर्मात् पतिताः, कामबन्धनात् कर्मणा बद्धाः।’ इत्येवम् विलपन्तः योगविदः शास्त्रविशारदाः। ते विस्मिताḥ श्राद्धस्य महत्त्वं पुनः पुनः स्तुतवन्तः; राजा तस्मै वृद्धब्राह्मणाय ग्रामैः सह वित्तं दत्तवान्। राजा तं वृद्धं धनगर्वितं ब्राह्मणं परित्यज्य, स्वपुत्रं राजलक्षणसम्पन्नं नियुक्तवान्। पुत्रं विष्वक्सेनं राज्येषु अभिषिच्य, योगिषु श्रेष्ठाः मानससरोवरे— ब्रह्मदत्तादयः पितृभक्ताः अनसूया विनीताः अभवत्, यथा मया दर्शितम्। राजा तेषां पुरतः हृष्टः उवाच—‘राजयोगस्य सर्वफलानि यथा उक्तं तथा प्राप्तम्।’ ‘एतत् सर्वं फलम् केवलं भवद्गुणात् प्राप्तम्।’ ततः ते सर्वे वनवासिनः योगं उपगम्य, तपसा ब्रह्मरन्ध्रं प्राप्य परमं पदम् प्राप्तवन्तः। एवं पितामहाः तुष्टाः सन्तः पुरुषेभ्यः दीर्घायुः, वित्तं, ज्ञानं, स्वर्गमोक्षसुखं, पुत्रान्, राज्यं च ददाति। हे राजन्, ब्रह्मदत्तस्य पितृणां महत्त्वं यः पण्डितः द्विजातिभ्यः पठति वा शृणोति वा, स ब्रह्मलोकं शतकोटिकल्पपर्यन्तं पूजितः भवति। भीष्मः उवाच—‘कस्यां वेदने श्राद्धं कर्तव्यम्? केषु तीर्थेषु श्राद्धस्य श्रेष्ठं फलम्?’ पुलस्त्यः उवाच—‘पुष्करं तीर्थं श्रेष्ठतमं मन्यते; स सर्वश्रेष्ठब्राह्मणानां कामना अस्ति।’ यत्र दत्तं, यज्ञार्पितं, पाठितं च, तत्र अनन्तं निश्चितं भवति; तद् पितृभ्यः सदा प्रियं, ऋषिभिः परमं मन्यते। नन्दा, ललिता, शुभा मायापुर्यः, मित्रपदं, केदारः च श्रेष्ठः, तानि तीर्थानि। गङ्गासागरः सर्वतीर्थमयः शुभतीर्थः, ब्रह्मसरोवरः, शतद्रुजलानि शुभानि च। नैमिषं तीर्थं सर्वतीर्थफलप्रदं, यत्र गोमतीगङ्गा च शाश्वती प्रवहति। यत्र यज्ञवराहः, त्रिशूलधारी देवाधिदेवः, अष्टादशभुजः हरः सुवर्णदानं गृह्णाति। पुरातनकाले धर्मचक्रनिम्नं तत्र नैमिषारण्ये क्षीणम् अभवत्, सर्वतीर्थसेवितं तद्। तत्र देवाधिदेवस्य, वराहस्य च दर्शनम्; यः तत्र गच्छति, शुद्धात्मा स नारायणपुरं प्राप्नोति। कोकामुखं तीर्थं श्रेष्ठं, इन्द्रमार्गः च; पितृतीर्थं च ब्रह्मणः अनिर्देशजन्मनः।