Pulastya uvāca: tasminn eva nagare, rājan, cakravākapakṣiṇo jātāḥ. te tu jyeṣṭha-brāhmaṇasya putrāḥ santaḥ, prājñāḥ, pūrvajanmasmaraṇāḥ, dhṛtātmānaḥ, tattvadarśinaḥ, śāstravit, śīlavat, tapasā niṣṭhitāś ca āsan. nāmnā ca karmabhiś ca te atidīnasyaiva putrāḥ, dvijāḥ, manasaḥ saṃnyāsābhimukhāḥ babhūvuḥ. teṣu dvijottameṣu samavocate—“paramāṃ siddhim prāpsyāmaḥ” iti. tadvākyaṃ śrutvā sudaridro mahātapā pitā, śuṣka-kaṇṭhaḥ, śokāviṣṭena svaraṇā avadat—“kim etat, mama putrāḥ? adharmyam etad, putrāḥ,” iti. “māṃ vṛddham atidīnam araṇyavāsinam pitaraṃ parityajya, kva dharmaḥ? ahaṃ ca yuṣmāsu gateṣu kiṃ kariṣyāmi?” iti. te ūcuḥ—“jīvanopāyaḥ tava kṛtaḥ, tāta; asmākaṃ vākyam śṛṇu. eṣa vratī rājā pūrvam āsīt, sa te bahudhanaṃ dāsyati. sa prātaḥ pāṭhane dhanaṃ dāsyati, sahasra-grāmān api; kurukṣetre brāhmaṇāḥ, dāśapure mṛgavyādhaḥ, kālanjare paśavaḥ, mānase cakravākāḥ”—ity uktvā, punar api te vanaṃ tapasā yuktāḥ jagmuḥ, pitaraṃ tyaktvā. so’pi brāhmaṇaḥ, fastu vṛddhaḥ san, svārtha-siddhyartham jagāma. atha kadācit anuha nāma rājā āsīt, pañcālādhīśvaraḥ. sa putrārthin devadevam padmabhūtaṃ pitāmaham dṛḍhavratena bhaktyā pūjayāmāsa. cirakālāt tu pitāmahaḥ prasanno babhūva; “varaṃ vṛṇīṣva, śubham astu te, yat te hṛdayaṃ kāṅkṣati, tadeva vada, rājan” iti. anuha uvāca—“mahābalaparākramasampannaḥ, sarvaśāstravid, dhārmikaḥ, yogiṣu śreṣṭhaḥ putro me bhavatu, deva.” “sarvabhūtavāgvidyāyutaś ca yogī putro me bhavatu”—ity evaṃ varam ayācat. bhagavān sarvaloka-ātmā tam uvāca—“tathāstu.” sarvabhūtānāṃ paśyatāṃ tatraiva antaradhīyata. tataḥ tasya brahmadattaḥ putraḥ mahābalaḥ ajāyata. sa sarvabhūtānāṃ dayāluḥ, balena sarvān atikramya, sarvabhūtavāgvid, sarvabhūtādhipatiḥ āsīt. sa punar dharmayukto yogātmā, pipīlikāyāḥ samīpam agamat, yatra tat dvandvaṃ krīḍāyām āsīt. taṃ hasantam vismitam dṛṣṭvā sā sandehavatī rājānam papraccha. sānnatir uvāca—“rājan, kimartham akasmāt tvayā hasitam? nāhaṃ vetmi etasya hāsasya kāraṇam, yasmin kāle kṛtam.” kumāraḥ pratyuvāca—“sundari, etat hāsaḥ pipīlikāyāḥ vākyāt utpannaḥ, kāma-vaśāt arasarūpeṇa. anyat kāraṇaṃ nāsti, na ca rājñī tvayā mithyā uktam.” “ahaṃ kevalaṃ atra ahasam; adhunā tvayā saha na vatsyāmi. kathaṃ manuṣyaḥ pipīlikāyāḥ vācam jñātuṃ śaknoti, yadi na devaḥ syāt?” “tasmāt, adya tvayā mayi hasitam, kim vā vadāmi? tataḥ rājā tūṣṇīm bhūtvā, tasyāḥ vākyārtham jñātum aicchat.” sa saptarātraṃ śaucena vratam āsthāya, svapnānante, brahmā tam pratyāha, sa prātaḥ nagaraṃ paribhraman. “priyā tava sarvaṃ śikṣate, vṛddhāc chreṣṭhāt brāhmaṇāt”—ity uktvā brahmā tatraiva antardadhe. prabhāte rājā nagarāt niragacchat. sa mantribhiḥ patnyā ca saha nirgacchan, agre vṛddham brāhmaṇam āgacchantam vadantam dadarśa. sa taṃ vṛddham dṛṣṭvā, brāhmaṇaḥ uvāca—“kurujāṅgale brāhmaṇāḥ śreṣṭhāḥ, dāśapure dāsāḥ, kālanjare mṛgāḥ, sapta cakravākāḥ mānase, mānasasaraḥ nivasinaḥ siddhāḥ ca—” tasya vākyam śrutvā, sa rājā śokāviṣṭaḥ papāta; mantriṇāṃ putrāḥ pūrvajanmasmaraṇām prāpur. bābhravyaḥ, kāmavidyā-nibandha-kartā, sa eva bālaḥ, loke pañcālaḥ sarvaśāstra-vit prasiddhaḥ āsīt. puṇḍarīkaḥ api, dharmātmā, vedavidyā-praṇetā, pūrvajanmasmaraṇāṃ labdhvā, tathaiva śokāt papāta. “hā, vayaṃ dharmāt patitāḥ, kāmakarma-bandhanena!” iti vilapantaḥ, te yogeśvarāḥ, śāstrāntavidaḥ— vismitāḥ, śrāddhasya mahattvam punaḥ punaḥ praśaṃsanti sma; rājā ca tasmai vṛddhāya brāhmaṇāya dhanaṃ grāmān bahūn dattavān. rājā, dhanena garvitaṃ taṃ vṛddham brāhmaṇam apāsya, svasya putraṃ rājya-lakṣaṇa-yuktam abhiṣicya, viṣvaksenam nāmnā, rājye sthāpayāmāsa. atha, te sarve yogiśreṣṭhāḥ, mānasasarasi snātvā, brahmadatta-pramukhāḥ, pitṛbhaktiyuktāḥ, amatsarāḥ, vinayena dhairyavantaḥ babhūvuḥ, yathā mayā te darśitam. rājā, teṣāṃ purataḥ pramuditaḥ, uvāca—“rājarṣiyogaphalāni yāni kāṅkṣitāni, sarvam etad yathā yuṣmābhir uktam, tathā prāptam mayā.” “etad sarvam phalaṃ yuṣmatsāmarthyenaiva prāptam mayā.” tataḥ, te sarve vānaprasthāḥ, yogaṃ gṛhītvā, tapasā brahmarandhrāt paramāṃ gatim prāptāḥ. evaṃ, pitaraḥ prasannāḥ, manuṣyebhyaḥ dīrghāyuṣaṃ, dhanaṃ, vidyāṃ, svargasukham, mokṣaṃ, putrān, rājyaṃ ca dadati. eṣā brahmadattapitṝṇāṃ mahimā, rājan; yaḥ paṭhati vā śṛṇoti vā dvijātibhiḥ, sa brahmaloke śatakoṭikalpān yāvat pūjyate.