प्रियंवदाम् सदा अधोमुखीं पश्यन् राजा तां पप्रच्छ—"सुशोभने, किं कारणं यत् त्वं सदा अधोमुखी स्थासि?" सा तु कोपदग्धा, प्रत्युवाच—"कपटी, किमर्थं एवं भाषसे? त्वया मधुरचूर्णं मम विना भुक्तम्; तदन्यस्मै दत्तम्, मां तु अवज्ञाय अन्यस्यां अनुरक्तः अभूः।" तदा पिपीलिकया उक्तम्—"सा त्वां सदृशी, शुभे, तस्मात् अन्यस्मै दत्तम्; एकं अपराधं क्षन्तुमर्हसि, सुशोभने।" पुनः स पिपीलिकः प्रार्थयामास—"न पुनर् एतादृशं करिष्यामि; कोपं त्यज, सुशोभने। सत्येन तव पादौ स्पृशामि—कृपां कुरु, नम्रस्य मम। यदि त्वं कोपिता, सुशोभने, मम मृत्यु: सन्निकृष्टः; यदि तुष्टा, सर्वे मम कामाः पूर्णाः।" "सुशोभने, सदा मम मुखात्, पूर्णचन्द्रसदृशात्, अमृतरसं इव पिब—स्नेहेन सदा युक्तोऽस्मि। एतत् ज्ञात्वा, शुभकर्मसु मयि सदा दया दर्शयितव्या।" इति वाक्यानि श्रुत्वा सा सन्तुष्टा अभवत्। ततः पिपीलिका स्वं आत्मानं सम्मोहनाय समर्पयामास, ब्रह्मदत्तः च सर्वं ज्ञात्वा मन्दं स्मितवान्। स हि पूर्वकृत्यबलात् सर्वभूतभाषिताज्ञः अभवत्। भीष्मः पप्रच्छ—"कथं ब्रह्मदत्तो राजा सर्वभूतभाषितवित् अभूत? चक्रवाकपक्षिणां च चतुष्टयं कुत्र कथं जातम्? केषां कुलोत्पन्नाः, कीदृशधर्माः?" पुलस्त्यः उवाच—"तस्मिन्नेव नगरे, राजन्, चक्रवाकपक्षिणः जाताः। ते वृद्धब्राह्मणस्य पुत्राः आसन्—स्मृतिपूर्वजन्मनः, सत्यदर्शिनः, विद्वांसः, सदाचारिणः, तपोनिष्ठाश्च। नाम्ना च कर्मणा च तस्य दरिद्रस्य द्विजस्य पुत्राः आसन्; मनः सन्न्यासनिष्क्रान्तम्।" ते द्विजश्रेष्ठाः ऊचुः—"परमसिद्धिं प्राप्स्यामः।" तेषां वचनं श्रुत्वा, सुदरिद्रः महातपस्वी दुःखितया वाचा उवाच—"किमेतत्, पुत्राः? अधर्मः एषः, पुत्राः। वृद्धं दरिद्रं वनस्थं पितरं परित्यज्य—कुतः धर्मः? मम किं भविष्यति, युष्मासु गतेषु?" त एव ऊचुः—"पितः, तव जीविकां व्यवस्थितां कुर्मः; वाक्यं शृणु। एष व्रतः पूर्वं राज्ञः आसीत्; स तुभ्यं धनं दास्यति।" "स प्रातर् जपने तुभ्यं धनं, ग्रामसहस्राणि दास्यति। कुरुक्षेत्रे ब्राह्मणाः, दशापुरे व्याघ्राः, कालञ्जरे मृगाः, मानससरोवरे चक्रवाकाः—" इति उक्त्वा पुनरपि वनं तपस्यै जग्मुः, पितरं परित्यज्य। स वृद्धो ब्राह्मणः अपि स्वार्थसिद्धये प्रययौ। तत्र कश्चित् राजा आसीत्—अनूहा नाम, पाञ्चालाधिपः। सुतकामः स देवाधिदेवं पद्मयोनिं दीर्घव्रतैः भक्त्या पूजयामास। चिरकाले गते, ब्रह्मा तेन तुष्टः सन्—"वरं वृणीष्व," इति तम् अवदत्। अनुहा उवाच—"महाबलपराक्रान्तं सर्वविद्याविशारदं धर्मिष्ठं योगिश्रेष्ठं पुत्रं मे देहि। सर्वभूतभाषितवित् योगिनं पुत्रं दातुमर्हसि।" ब्रह्मा—"एवं भवतु," इति उक्त्वा सर्वेषां साक्षात् अन्तर्धानम् अगच्छत्। ततो ब्रह्मदत्तः पुत्रः जातः—महाबलसम्पन्नः, सर्वभूतानुकम्पकः, सर्वेषां बलातिरिक्तः, सर्वभूतभाषितवित्, भूताधिपतिः। स धर्मयुक्तः योगात्मा तत्र पिपीलिकयोः यत्र तौ रममाणौ दृष्ट्वा, उपागच्छत्। तं विस्मयास्मितं दृष्ट्वा सा संशयं कृत्वा पप्रच्छ—"राजन्, किमर्थं सहसा हसितवानसि? अस्य हास्यस्य हेतुम् अहं न जानामि।" स नृपः प्रत्युवाच—"सुशोभने, एषः हास्यः पिपीलिकाभाषणात् उत्पन्नः, कामात्, रसहीनतया च। अन्यो हेतुः नास्ति; न च राज्ञी त्वां मिथ्या उक्तवती। केवलं मया हासितम्; अधुना त्वया सह न वत्स्यामि। को मर्त्यः पिपीलिकाभाषितवित्, यदि न देवः? अतः अद्य मया त्वं हासिता—किमधिकं वक्तव्यम्?" राजा तु मूकः तस्याः वाक्यार्थं ज्ञातुम् इच्छन् सप्तरात्रं शुद्धः व्रतम् आस्थाय स्थितः। स्वप्नान्ते ब्रह्मा तस्य नगरं भ्रममाणं प्रातःकाले अवदत्—"तव प्रिया सर्वं वृद्धेन ब्राह्मणेन शिष्यते।" इति उक्त्वा ब्रह्मा अन्तर्हितः। प्रभाते राजा मन्त्रिभिः भार्यया च सह नगरात् निर्गत्य, पुरतः वृद्धं ब्राह्मणं वदन्तं आगच्छन्तं दृष्टवान्। ब्राह्मणः उवाच—"कुरुजाङ्गले ब्राह्मणश्रेष्ठाः, दशापुरे दाशाः, कालञ्जरे मृगाः सप्त चक्रवाकाः, मानससरसि सिद्धाः—" इत्येवं वचनं श्रुत्वा, राजा शोकात् भूमौ पतितः। मन्त्रिपुत्राः पूर्वजन्मस्मृतिं प्राप्ताः। बाभ्रव्यः, कामशास्त्रकर्त्ता, सः बालः पाञ्चालः इति ख्यातः, सर्वशास्त्रवित्। पुण्डरीकः अपि धर्मात्मा, वेदवृद्धिकरः, पूर्वजन्मस्मृतिम् आपन्नः, सः अपि शोकात् अग्रे पतितः।