एकादशे दिवसे, शुद्धिम् अन्ते कुलस्य, पुरुषः एकादश ब्राह्मणान् भोजयेत्। द्वितीयदिने अपि, एकोदिष्टं विधिना कुर्यात्; देवतानां आह्वानं वा अग्निकर्म न भवेत्। एकं शुद्धासनं, एकं अर्घ्यं, एकं पिण्डं च निर्धारितम्; “एष आगच्छतु” इति उक्त्वा, तिलयुक्तं जलं समर्पयेत्। समापनसमये च विसर्जने च “स्वस्ति” इति वदेत्, “सुखमस्तु” इति कामना च; यथापूर्वं वेदविद्भिः उक्तं, तत्रापि शेषविधिः अनुसर्यः। एवं मासपर्यन्तं सर्वाणि कर्माणि कुर्यात्; शुद्ध्याः द्वितीयदिने, अन्यं शय्यां दातव्यम्। सुवर्णमयं पुरुषप्रतिमां, फलवस्त्रैः भूषितां, विविधाभरणैः अलङ्कृत्य, द्विजदम्पत्ये श्रद्धया समर्पयेत्। तान् शय्यायाम् उपविश्य, रजतपात्रे दधिक्षीरयुतं मधुपर्कं दद्यात्। ललाटस्थं अस्थिप्रदेशं सूक्ष्मीकृत्य, मिश्रयित्वा, तद् द्विजदम्पत्ये पितृभक्त्या पाययेत्। एष एव विधिः पर्वतीयश्रेष्ठैः द्विजैः निर्दिष्टः; अतः शुद्ध्युक्तां शय्यां द्विजश्रेष्ठैः न स्वीकरणीयम्। यदि तां शय्यां गृह्णीयात्, पुनः शुद्धिकर्म आवश्यकम्; वेदपुराणेषु सा शय्या सर्वत्र निन्दिता। यां शय्यां दम्पत्यः वित्तजालविन्यस्तां उपयुञ्जते, तां गृह्णन्तः सर्वे नरकं गच्छन्ति। अज्ञानतः स्पर्शयन्तः अपि सर्वे नरकं यान्ति; नूतनश्राद्धभोजनानन्तरं चन्द्रायणव्रतम् आचर्यः। पितृभक्त्या पुत्राणां कर्तव्यं सर्वदा; वृषस्य मोचनं शुभां पिङ्गलां गौः दातव्या। अन्नफलादिभिः पूर्णं जलपात्रं वर्षपर्यन्तं तिलपूर्वकं दातव्यम्। संवत्सरस्य पूर्णे, सपिण्डीकरणं कुर्यात्; ततः पर्वणश्राद्धे पितरः समवेत्य भोजनं कुर्वन्ति। श्राद्धविधौ गृहस्थः देवपूजनाद्यं सपिण्डीकरणश्राद्धं कुर्यात्। तत्र पितृणां आह्वानं पृथक् मृतस्य नाम्ना च, चतुर्विधं पात्रं गन्धजलतिलैः पूरयेत्। मृतस्य अर्घ्यपात्रं पितृपात्रेषु समर्पयेत्; संकल्पपूर्वं चतुर्भिः पिण्डैः पितृभ्यो निवेदयेत्। “एते समा” इति उक्त्वा, अन्नं त्रिभागं द्वाभ्यां विभजेत्; अर्घ्यं प्रथमं समर्पयेत्। चतुर्थः पितृत्वं प्राप्त्वा, अग्निष्वात्तादिषु, परमामृतत्वं प्राप्नोति। सपिण्डीकरणानन्तरं, पृथग् तस्य दानं न भवति; पिण्डं तेषु पितृषु एव दातव्यम्। तस्मात् उत्तरं, उत्तरायणेषु, ग्रहणेषु, पुण्यदिवेषु, त्रिपिण्डश्राद्धं कुर्यात्; मृत्युदिने एकोदिष्टं विधायेत्। यदि कश्चित् एकोदिष्टं विना मृत्युदिने कर्माणि कुर्यात्, स भाग्येन पितृघ्नः भ्रातृनाशकः च भवति। मृत्युदिने पर्वणश्राद्धं कृत्वा, अधः पतति; यदि स्वर्गमार्गे सह कृत्वा, प्रेतत्वात् विमुक्तिम् आप्नोति। तस्मिन् काले, यथाविधि ज्ञः आमश्राद्धं ततः नित्यश्राद्धं च कुर्यात्; तेन अग्निहोत्रं पिण्डदानं च यथाक्रमं कुर्यात्। त्रिमासे सपिण्डीकरणं त्रिभिः कृत्वा, यथा कालं, मृतः बन्धनात् विमुच्यते। विमुक्त्यनन्तरं अपि, कुशस्वेपनेन शेषभागं लभते; चतुर्थात् आरभ्य, त्रयः शेषं भागं यान्ति, अन्ये पिण्डं भुञ्जते। सप्तमः तेषु पिण्डदाता; सपिण्डाः सप्त पितरः। भीष्मः पप्रच्छ—देवताभ्यः पितृभ्यश्च अत्र कथं दानं कर्तव्यम्? कः पितृलोके तद् लभते? यदि द्विजः भूमौ भुञ्जीत्, वा अग्नौ समर्पयेत्, किं स्यात्? मृताः शुभाशुभस्वभावयुक्ताः तदन्नं कथं भुञ्जते? पुलस्त्यः उवाच—पितरः वसुरूपेण, पितामहाः रुद्ररूपेण सन्ति। प्रपितामहाः आदित्यरूपेण, वेदवाक्येन उक्तम्। नामगोत्रेण देवपितृदानं तेषां प्राप्यते। श्राद्धस्य स्वरूपं मन्त्रेण भक्त्या ज्ञायते; तत्र अग्निष्वात्तादयः अधिष्ठातृदेवताः। तस्मिन् काले, तेषां नामगोत्रस्थानानि प्रकट्यन्ते; सम्यक् कृतं पूजनं जीवेषु तुष्टिं जनयति। यदि पिता माता वा आचार्यः दिव्यकर्मणा दिव्यः, तस्य भोजनं अमृतरूपेण तं अनुगच्छति। राक्षसावस्थायां मांसं, यक्षावस्थायां पेयम्, दानवावस्थायां अपि पेयम्, प्रेतावस्थायां रक्तं जलं च। पशुरूपेण तद् तृणरूपेण, दैत्यरूपेण भोगरूपेण, मानवावस्थायां अन्नपानरूपेण, स्त्रीणां सौन्दर्यसुखशक्तिरूपेण, अन्येषां भोजनशक्तिरूपेण भवति। दानशक्ति, धनं, रूपं, आरोग्यं च; श्राद्धस्य पुष्पं इति कथ्यते, फलं ब्रह्मसंगतिः। दीर्घायु, पुत्राः, धनं, विद्या, स्वर्गः, मोक्षः, सुखं च, पितृगणैः तुष्टैः राज्यं च लभ्यते। प्राचीनकाले कौशिकपुत्राः श्रुतं मोक्षं प्राप्ताः; पञ्चपीढ्याः सम्बन्धेन परमं ब्रह्मत्वं प्राप्तवन्तः।