द्विजातिपर्यन्तयोः युग्मानि वस्त्रैः, यथायोग्यवस्त्रैः च सत्कार्याणि कर्तव्यानि; तिलककार्यं यवेन विधिपूर्वकं कर्तव्यम्। सर्वे शुभकर्माणि विशिष्टब्राह्मणैः पाठनीयानि; एवं शूद्रः अपि सामान्यं व वृद्धिश्राद्धं सततं कर्तुं शक्नोति। श्रद्धया नमस्कारमन्त्रेण विद्वान् दानानि दातव्यानि; भगवता उक्तं यत् शूद्रस्य दानं सर्वाधिकं, तेन तस्य सर्वे अभिलषिताः कामाः सिद्ध्यन्ति। ततः पुलस्त्यः उवाच—अधुना ब्रह्मणा पूर्वं उपदिष्टं एकोदिष्टं विधिं व्याख्यास्यामि; पितरि मृते पुत्रैः कर्तव्यं, च मृत्युत्पातजन्यं अशौचविधानं च। ब्राह्मणस्य मृत्युत्पातजन्यं अशौचकालः दशदिनानि; क्षत्रियस्य द्वादशदिनानि; वैश्यस्य पक्षः निर्दिष्टः। शूद्रस्य सपिण्डेषु अशौचकालः मासपर्यन्तं; दूरबन्धुषु त्रिरात्रम्। जातौ अपि सर्ववर्णेषु एष एव नियमः सर्वदा; अस्थिसंग्रहणानन्तरं शरीरस्पर्शः अनुमतः। पितृभ्यः पिण्डदानं द्वादशदिनानि कर्तव्यम्; एतत् 'पाथेय' इति प्रसिद्धं, यत् पितृभ्यः महत् तुष्टिं ददाति। मृतात्मा द्वादशदिने मृत्युनगरं नीयते, तत्र स पुत्रान् पत्नीं च गृहे पश्यति। अतः दशरात्राणि क्षीरं बहिः स्थापनीयम्, अग्निसंतोषाय यात्रा-श्रम-निवारणाय च। एकादशे दिने ब्राह्मणान् एकादश भोजनीयाः; कुलाशौचसमाप्तौ ब्राह्मणभोजनं कर्तव्यम्। द्वितीयदिने अपि एकोदिष्टं कर्तव्यम्; तत्र देवतानां आह्वानं न कर्तव्यम्, न च अग्निहोत्रम्, यथानिर्दिष्टम्। एकं शुद्धासनम्, एकं अर्घ्यम्, एकः पिण्डः च विधीयते; 'आगच्छतु' इति उक्त्वा, तिलयुक्तं जलं दातव्यम्। समापनसमये च विसर्जने 'स्वस्ति' इति वाच्यं, 'प्रियं भवतु' इति कामनया; अन्यः विधिः अपि यथावेदविद्भिः पूर्वं निरूपितः। एवं मासपर्यन्तं सर्वे कर्माणि कर्तव्यानि; अशौचसमाप्त्याः द्वितीयदिने नूतनं शय्यादानं कर्तव्यम्। सुवर्णमयं पुरुषप्रतिमां फलवस्त्रैः अलङ्कृत्य, द्विजातीयुग्माय विविधाभरणैः भूषयित्वा श्रद्धया दातव्यम्। तान् शय्यायाम् उपवेश्य, ततः मधुपर्कं दातव्यम्, रजतपात्रे दधिक्षीरमिश्रितम्। ललाटस्थ अस्थिखण्डं लघु, सूक्ष्मं कृत्वा, मिश्रयित्वा, द्विजातीयुग्माय पितृभक्त्या पाययितव्यम्। एष एव विधिः पर्वतीयश्रेष्ठद्विजातिभिः निर्दिष्टः; अतः मलिनं शय्यां श्रेष्ठद्विजातिभिः न स्वीकरणीयम्। यदि शय्या स्वीक्रियते, पुनः शुद्धीकरणं आवश्यकम्; वेदपुराणयोः सर्वत्र तस्य निन्दा। धनजालविलग्नं युग्मोपयुक्तं शय्यां यः स्वीकरोति, स नरकप्राप्तः। यः अनवधानतया स्पर्शयति, स अपि नरकं गच्छति; नूतनश्राद्धभोजनानन्तरं चन्द्रायणव्रतं पालनीयम्। पितृभक्त्या पुत्राणां कर्तव्यं सर्वदा; गोविपाकं कर्तव्यम्, शुभं कपिलां गौः दातव्या। अन्नेन, भोज्येन, फलैः पूरितं कुम्भं, वर्षपर्यन्तं तिलजलपूर्वकं, उत्तमपुरुष, दातव्यम्। संवत्सरसमाप्तौ सपिण्डीकरणं कर्तव्यम्; ततः पितृः पर्वणश्राद्धे भोजनं प्राप्नोति। ततः श्रेयस्कराणि कर्माणि अनन्तरं, गृहस्थः देवपूजनादारभ्य सपिण्डीकरणश्राद्धं कर्तव्यम्। तत्र पितृणां आह्वानं कर्तव्यम्, मृतस्य पृथक् निर्देशनं च; चतुःपात्राणि गन्धजलतिलयुक्तानि सज्जनीयानि। मृतस्य अर्घ्याय पात्रं पितृपात्रेषु समर्पणीयम्; संकल्प्य, चतुर्भिः पिण्डैः पितृभ्यः निवेदनीयम्। 'एते समाः' इति उक्त्वा, तान्नं त्रिभागं द्वाभ्यां विभज्य, अर्घ्यं पूर्वं समर्पणीयम्। ततः चतुर्थः पितृपदं प्राप्य, अग्निष्वात्तादिषु, उत्तमं अमृतत्वं लभते। सपिण्डीकरणानन्तरं पृथक् मृताय न दातव्यम्; केवलं पितृभ्यः संयुक्तेषु पिण्डः दातव्यः। तस्मात् उत्तरकालं उत्तरायणेषु, ग्रहणे, अन्येषु पुण्यकालेषु त्रिपिण्डश्राद्धं कर्तव्यम्; मृत्युदिने एकोदिष्टं कर्तव्यम्। यः एकोदिष्टं विहाय, मृत्युदिने अन्यं कर्म करोति, स पितृघ्नः भाग्येन, भ्रातृघ्नः अपि। यः मृत्युदिने पर्वणश्राद्धं करोति, अधः पतति; स्वर्गमार्गसंबन्धे तु प्रेतत्वात् मोक्षं प्राप्नोति। तत्र यथाविधि ज्ञानी आमश्राद्धं, ततः नियमितं श्राद्धं, अग्निहोत्रं च, पिण्डदानं च कर्तव्यम्। त्रिमासे सपिण्डीकरणं त्रिभिः कृतं, तद्विधाने मृतः बन्धनात् विमुक्तः। विमुक्तः अपि कुशस्वच्छरणात् अवशेषभागं प्राप्नोति; चतुर्थात् आरभ्य त्रयः अवशेषे भागिनः, अन्ये पिण्डं भुञ्जते। सप्तमः तेषु पिण्डदाता; सप्त पितरः सपिण्डाः। भीष्मः पृष्टवान्—देवपितृभ्यः अत्र जनैः कथं दानं दीयते? के पितृलोकं तद् प्राप्नुवन्ति? द्विजातिः पृथिव्यां तद् भुञ्जन्, वा अग्नौ दीयमानं, किं फलम्? पितरः शुभाशुभस्वरूपाः तदन्नं कथं भुञ्जन्ति? पुलस्त्यः उवाच—पितरः वसुस्वरूपाः, पितामहाः रुद्रस्वरूपाः।