तत्र, यथाशक्ति ब्रह्मणो विष्णोः सूर्यस्य रुद्रस्य च विविधानि स्तोत्राणि जपेत्। तथैव इन्द्रस्य ईशस्य सोमस्य पवमानानां च स्तोत्राणि पठेत्। तत्रैव बृहद्रथन्तरयोः साम्नोः, ज्येष्ठसाम्नः, रौरवस्य, शान्तिप्रकरणस्य, मधु ब्राह्मणस्य च पाठः कार्यः। एवमेव मण्डलब्राह्मणं यच्चान्यत् तृप्तिकरं स्यात्, तत् सर्वं ब्राह्मणानां स्वस्य च हिताय जपेत्। महाभारतस्य पाठः अपि कर्तव्यः, यः पितृभ्यः परमप्रियः। ततः ब्राह्मणभोजनानन्तरं, अन्नं जलं च तादृशं दातव्यम्, हे राजन्। सर्ववर्णानां योग्यं भोजनं यथायोग्यं समादाय, ये भुञ्जते तेषां पुरतः अवशिष्टानि भूमौ क्षिपेत्। ये मम वंशे अग्निना दग्धाः, ये च अदग्धाः, ते भूमौ यद्दत्तं तेन तृप्ताः सन्तु, तृप्त्वा च परमां गतिम् आप्नुयुः। येषां माता नास्ति, पिता वा नास्ति, न बन्धवः, न मित्रं, न च भोजनं—तेषां सर्वेषां भूमौ यद्दत्तं तेन तृप्तिः स्यात्, स्वस्थानं च गच्छेयुः, यत्र कुत्रापि सन्ति। ये अपवित्राः मृताः, ये त्यक्त्वा जग्मुः, ये कुलसम्भागिनः, ये च अवशिष्टभागिनः—तेषां कृते कुशासनस्य उपरि अवशिष्टानां विक्षेपः कार्यः। एकवारं पितृप्रीत्यर्थं जलं दद्याद् विक्षेपे, अपि च गोमयमूत्रतोयेन लिप्तायां भूमौ। विधिवत् दक्षिणाग्रैः कुशैः सम्यक् निवेश्य, पिण्डदानं पितृकर्मणि यथानियमं समाचरेत्। हस्तप्रक्षालनात् पूर्वं, नामग्रामं जपेत्, पुष्पादीन् दद्यात्, पश्चात् अन्त्यप्रक्षालनं कुर्यात्। यत् वामे स्थापनीयम्, तत् ज्ञात्वा दक्षिणहस्तेन त्रिवारं प्रदक्षिणं कुर्यात्; पितॄणामिव मातॄणामपि सम्यग् विधिना कुशं गृहीत्वा कर्म कुर्यात्। एवं दीपं प्रज्वालयेत्, पुष्पाणि च दद्यात्; अन्ते आचम्य पुनः पुनः जलं दद्यात्। ततः पुष्पाणि, अक्षतान्, अक्षय्यं च तिलयुक्तं जलं नामग्रामं जपन् दद्यात्, यथाशक्ति दानानि च कुर्यात्। गावः, भूमिः, सुवर्णं, वस्त्राणि, शय्यानि च रम्याणि यथाकामं ब्राह्मणेभ्यः स्वपितुः स्वस्य च दद्यात्। अमत्सरः सन् पितॄन् तर्पयेत्, ततः स्वधाकारं जपेत्, विश्वदेवेभ्यः अपि जलं दद्यात्। ब्राह्मणैः सम्यक् आशीर्वादं प्राप्य, "मृदुः स्युः पितरः" इति वदेत्, ब्राह्मणाः अपि प्रत्युत्तरं वदेयुः। "वृद्धिं कुर्वन्तु कुलं" इति उक्ते, "एवम् अस्तु" इति तेषां प्रत्युत्तरं श्रुत्वा, पिण्डान् आदाय, आशीर्वादं कुर्यात्। यावत् ब्राह्मणान् विसृजेत्, तावत् भूमौ अवशिष्टानि स्थापयेत्; ततः गृह्यज्ञं समाचरेत्—एषा विधिः स्थापितः। भूमौ ये अवशिष्टाः, तेषां भागः सत्यवादिनां, निष्कपटानां, सेवकवर्गस्य च इति स्मृतम्। एषा पितृभिः प्राचीनैः स्थापितं पोषणं, नित्यं व्रतहीनानां, अपुत्राणां, स्त्रीणां च सदा, हे राजन्। ततः, तस्मिन्नि स्थले स्थित्वा, कुम्भं गृह्य, "शिवं भवतु" इति जपेत्, कुशाग्रेण विसर्जयेत्। बहिः, बान्धवैः सह, पुत्रपत्नीसमेतः, अष्टपदानि प्रदक्षिणं कुर्यात्। पुनः निवृत्य, प्रणम्य, मन्त्रेण अग्निं प्रज्वालयेत्, वैश्वदेवकर्म च, नित्यं गृह्यकर्म अपि सम्यक् समाचरेत्। वैश्वदेवस्य अन्ते, दासैः, पुत्रैः, बान्धवैः सह, पितृभ्यः यद्दत्तं तेन सह अतिथिभिः सह भुञ्जीत। दीक्षाहीनोऽपि एतत् सामान्यश्राद्धं सर्वेषु पर्वेषु कुर्यात्; सर्वकामफलप्रदं हि तत्। भार्याविना, विदेशे वासं कुर्वन् अपि, भक्त्या एतत् समाचरेत्। हे राजन्, शूद्रः अपि एतां विधिं समाचरन् आमान्तरिकं श्राद्धं कुर्यात्; तृतीयं वृद्धिश्राद्धं, समृद्धौ नियोज्यम्। पर्वणि, हर्षोत्सवे, यज्ञे, विवाहे, शुभकर्मणि च, मातरः पूर्वं पूजनीयाः, ततः पितरः। ततः, हे राजन्, मातामहाः, विश्वेदेवाश्च, प्रदक्षिणेन दध्ना, अक्षतान्, फलानि, जलं च समर्पयेत्। प्राचीं दिशं प्रेक्ष्य, पितॄणां पिण्डान् ज्येष्ठात् आरभ्य दद्यात्; वृद्धौ प्रत्येकं दम्पत्योः अर्घ्यं दद्यात्। द्विजदम्पतीनां वस्त्रैः, यथायोग्यवस्त्रैः च सत्कारः कार्यः; तिलकार्यं यवेन, सर्वं च क्रमशः समाचरेत्। सर्वाणि शुभकर्माणि श्रेष्ठैः ब्राह्मणैः जपनीयानि; एवं शूद्रः अपि सामान्यं वृद्धिश्राद्धं सदा सम्यक् कुर्यात्। प्रणामेन मन्त्रेण च दानानि दद्यात्; दानं शूद्रस्य मुख्यं इति भगवता उक्तम्, तेन सर्वकामाः सिध्यन्ति। अथ, पुलस्त्यः उवाच—अहं ब्रह्मणा पूर्वं यदुक्तं एकोदिष्टश्राद्धं वक्ष्यामि—पितरि मृत्युमुपगते पुत्रैः कर्तव्यं यत्, शौचविधिं च। ब्राह्मणस्य दशरात्रं शौचं, क्षत्रियस्य द्वादशरात्रं, वैश्यस्य पक्षद्वयं शास्त्रतः। शूद्रस्य सपिण्डेषु मासमेकं, अपि च विप्रकृष्टेषु त्रिरात्रं शौचं स्मृतम्। जातौ अपि सर्ववर्णेषु सर्वदा एष एव नियमः; अस्थिसंग्रहे पश्चात्, शरीरस्पर्शः अनुमतः। द्वादशरात्रं पितृभ्यः पिण्डदानं कुर्यात्; एतत् पाथेयमिति कथ्यते, यतः पितरः अत्यन्तं तृप्तिम् आप्नुवन्ति। द्वादशरात्रेण मृतात्मा यमपुरीं नीयते, तावत् कालं सः स्वपुत्रान् भार्यां च गृह एव पश्यति। तस्मात् दशरात्रं क्षीरं बहिः स्थापयेत्, अग्निप्रीत्यर्थं, मार्गश्रमपरिहाराय च सदा।