तत्र एकदा, उत्तमः ब्राह्मणः, यथाविधि दक्षिणाग्निं संस्थाप्य, यज्ञोपवीतधारणः, सम्यक् कर्माणि सम्पाद्य, ततोऽभिषेकादिकं विधिवत् आरब्धवान्। सर्वाणि एतानि कार्याणि प्राचीणावीतस्थितः विज्ञः एव कर्तव्यानि, विशेषार्हं हविः प्राप्त्वा, पिण्डानां तिलोदकस्य च निर्माणं कुर्यात्। जलपात्रैः सः, वामहस्तेन तिलोदकं समर्पयन्, सर्वं सावधानतया, आत्मसंयमेन, निर्व्याजेन च अर्पयेत्। ततोऽन्यः, दक्षतया रेखां आकर्ष्य, पितृभ्यः निवेदनार्थं हविः स्थापयेत्, दक्षिणदिशं समुपदिश्य, यथायोग्यं दर्भान् विन्यस्येत्। दर्भे प्रत्येकं पिण्डं स्थापयन्, तान् प्रदक्षिणं कृत्वा, गोत्रनामानि उच्चार्य, पिण्डान् दर्भे समर्पयेत्। तेषु दर्भेषु, अर्हणार्थं हस्तं प्रक्षालयेत्; ततः मन्त्रं उच्चार्य, पुनः शुद्धिं कुर्यात्। जलं समर्प्य, धूपैः, गन्धैः, अन्यैः च विधिभिः पूजनं कृत्वा, वेदमन्त्रैः सर्वान् आह्वयेत्। एकेनाग्निना, एकेन जलपात्रेण, पिण्डान् स्थापयेत्; ततः कृत्यं सम्पाद्य, कुशान् पितृभ्यः समर्पयेत्। ततोऽन्यः, पिण्डादीनां आह्वानं विसर्जनं च कुर्यात्; पश्चात्, पिण्डात् अंशान् क्रमशः गृह्णीयात्। प्रथमं ब्राह्मणान् उपवेश्य, तान् स्तुत्वा, तेषां अन्नं समर्पयेत्, इच्छितं पुण्यं च कार्यं सदा कुर्यात्। क्रोधयुक्तान् वर्जयेत्, नारायणहरिं स्मरन्, ज्ञात्वा पितरः तुष्टाः, सर्ववर्णेषु पुनः विसर्जनं कुर्यात्। अन्नं जलतिलैः संयुतं भूमौ विकीर्णं कुर्यात्; ब्राह्मणेषु समाप्ते, पुनः पुष्पैः, अक्षतान् च जलं समर्पयेत्। सर्वेषु पिण्डेषु स्वधाकारं उच्चार्य, आरम्भादन्तं विधिं सम्पूर्णं कुर्यात्; अन्यथा श्राद्धं निष्फलं भवेत्। ब्राह्मणान् विसर्ज्य, तान् प्रणम्य, प्रदक्षिणं कृत्वा, दक्षिणदिशं प्रेक्ष्य, पितृभ्यः संबोधितुम् उचितः। तत्र प्रार्थयेत्—"दानकर्तारः वृद्धिं यान्तु, वेदाः वंशः च नित्यं तिष्ठतु, श्रद्धा न क्षीयेत्, दातव्यं बहु सदा अस्तु।" "अन्नं बहुलं स्यात्, अतिथयः आगच्छन्तु, याचकाः सदा स्युः, कदापि स्वयं न याचेम।" इत्येतत् अन्वाहार्यपिण्डस्य विधानं अग्निमता उक्तं, यथा चन्द्रस्य कृष्णपक्षे, तथैव अन्यत्र विधानं अस्ति। पिण्डान् गौः, ब्राह्मणः, अग्निः, जलं वा समर्पयेत्; वा क्षेत्रसीमायाम् विकीर्णं कुर्यात्, वा जलैः विसर्जनं कुर्यात्। पत्नी विनययुक्ता मध्यं पिण्डं भुञ्जीत्; पितरः तस्या गर्भवृद्ध्यर्थं बीजं स्थापयन्ति। ब्राह्मणानां निर्गमणात् श्राद्धविधिः समाप्तः; पितृकार्यं समाप्य, वैश्वदेवकर्म कुर्यात्। ततोऽन्यः, सत्कारितैः सह पितृभ्यः अन्नं शान्तिपूर्वकं भुञ्जीत्; पश्चात् पुनः भोजनं, यात्रा, श्रमं, मैथुनं वा कुर्यात्। श्राद्धं कर्ता वा भोक्ता, सदा एतानि वर्जयेत्—द्वितीयं भोजनं, यात्रा, श्रमं, मैथुनं, अध्ययनं, विवादं, दिवास्वप्नं च। एतैः विधिभिः, त्रिवर्गाय श्राद्धं कुर्यात्, सदा कृष्णपक्षे, यदा चन्द्रः कन्या, कुम्भ, वृषभ, ताराग्रहेषु तिष्ठति। सपिण्डीकरणार्थं यत्र यज्ञः, तत्र अग्निविद् एतद्विधिना सदा समर्पयेत्। अधुना ब्रह्मणा उक्तं सार्वत्रिकश्राद्धं कथयामि, यः भोगमोक्षप्रदः। उत्तरायण, दक्षिणायन, विषुव, अमावास्या, सूर्यसंक्रान्ति, अमावास्याष्टका, कृष्णपक्षे पंचदशी—एतानि समयानि। आर्द्रा, मघा, रोहिण्याः दिवसे, धनं ब्राह्मणाश्च यत्र; गजच्छाया, व्यतीपात, विष्टि, वैधृति दिवसेषु। वैशाखस्य तृतीय्या, कार्तिकस्य नवमी, मागस्य पंचदशी, नभस्य त्रयोदशी। एते युगारम्भाः पितृहिताय स्मृताः; मन्वन्तरारम्भे अपि श्राद्धं कर्तव्यम्। अश्वयुज्याः नवमी, कार्तिकस्य द्वादशी, चैत्रस्य तृतीय्या, भाद्रपदस्य तृतीय्या। फाल्गुन्याः अमावास्या, पौषस्य एकादशी, आषाढस्य दशमी, मागस्य सप्तमी। श्रावण्याः कृष्णाष्टमी, आषाढस्य पूर्णिमा, कार्तिकी फाल्गुनी पूर्णिमा, ज्येष्ठस्य शुक्लपक्षे पंचदशी। एतानि मन्वन्तरादि कर्माणि दातुः अक्षयपुण्यप्रदाः; अत्र तिलयुक्तं जलं श्रद्धया पितृभ्यः समर्पितं फलदं भवति। एवं श्राद्धं कृतं पितृभ्यः सहस्रवर्षफलदं; एष गुप्तविद्या, विशेषतः वैशाखोपवासे, महालयमहोत्सवे। श्राद्धं बुद्ध्या तीर्थे, देवालये, गोशाले, द्वीपे, उद्याने, गृहे, शुद्धे, एकान्ते च कर्तव्यम्। पूर्वदिवस वा अनन्तरदिवस वा, शीलयुक्तान्, सुसंस्कारान्, सदाचारान्, उत्तमवंशान्, शुभरूपान् ब्राह्मणान् आमन्त्रयेत्। दैवकार्ये द्वौ, पितृकार्ये त्रयः, उभयत्र एकः एकः वा भोज्यः; धनसमृद्धः अपि, अतिरेकं न कुर्यात्। विश्वेदेवांश्च नूतनैः पुष्पैः, उचितासनैः पूजयित्वा, द्वौ पात्रे पूरयित्वा, शुद्धदर्भे स्थापयेत्। "शन्नो देवी" इति उच्चार्य जलं, "यवोऽसि" इति उच्चार्य यवः; गन्धपुष्पैः पूजयित्वा, विश्वेदेवभ्यः समर्पयेत्। "विश्वेदेवास" इति मन्त्रैः आह्वयित्वा, यवान् विकीर्णं कुर्यात्—"त्वं धान्यानां राजा, यवः, मधुयुक्तः, वरुणस्य" इति। एवं श्राद्धविधिः, यथाशास्त्रं, श्रद्धया, सावधानतया, सदा सम्यक् सम्पाद्यः।