श्राद्धकर्मणि कर्तव्यं यत्, तदिदं प्रवक्ष्यामि। प्रथमं दक्षिणदिशि सर्वं सम्यक् स्थापयेत्, पूर्वं पितृभ्यो ददामि इति संकल्प्य, हस्तप्रक्षालनानन्तरं त्रयो होमान् पुरतः समर्पयेत्। ते होमाः वितस्तिर्दीर्घाः चतुरङ्गुलविस्तीर्णाश्च स्युः। खदिरकाष्ठनिर्मिताः रजतपट्टलङ्कृताः त्रयः स्रुचः सिद्धाः कारयेत्। प्रत्येकः रत्निप्रमाणः स्निग्धः हस्ताकृतिशिराः स्यात्। कांस्यपात्राणि, जालकं, समिधः, कुशा इत्यादीनि च सम्यगुपकल्पयेत्। तिलपत्रपात्राणि, शुद्धवस्त्राणि, सुरभिधूपः, सुगन्धिलेपः च आनीय, सर्वं सौम्यभावेन दक्षिणदिशि स्थापयेत्। एवं सर्वं गृहस्योत्तरे भागे, गोमयलेपनकृतस्थले, गोमूत्रेण मण्डलं कृत्वा व्यवस्थापयेत्। ततः पुष्पोपेतशुद्धजलयोरुभ्याम् हस्ताभ्यां ब्राह्मणानां पादौ प्रक्षालयेत्, पुनः पुनः प्रणम्य। कुशासनैः सम्यगुपवेशनं कृत्वा, ब्राह्मणान् जलप्रक्षालनादिना शुद्धीकृत्य, तान् उपवेश्य, यथोचितं मन्त्रोच्चारणं कुर्यात्। दैवकर्मणि द्वौ, पितृकर्मणि त्रयः, अथवा उभयत्रैकैकः, यथायोग्यं, ब्राह्मणान्नं नात्यर्थं विस्तीर्णं दद्यात्। प्रथमं दैविकाय समर्पणं कृत्वा, परम्परानुसारं ब्राह्मणान् अर्घ्यादिभिः सन्मान्य, तेषां अनुमत्याऽग्नौ यथाविधि कर्म समाचरेत्। स्वधर्मानुसारं यथाकालं यथास्थानं, अग्निसोमाभ्यां आप्यायनं कुर्वीत। दक्षिणाग्निं सम्यगुपस्थित्य, उत्तमब्राह्मणः यज्ञोपवीती, सर्वाणि कर्माणि समाप्य, अभिषेचनादिकं कुर्यात्। प्राचीना-वीतविधिं जानन्, विशेषनैवेद्यं प्राप्त्वा, पिण्डोदकं सम्यक् निर्मायेत्। अप उपयुक्तेन पात्रेण, वामहस्तेनोदकं दद्यात्; सर्वं सावधानः, दमयुक्तः, अमत्सरी च समर्पयेत्। सूक्ष्मरेखां कृत्वा, पिण्डान् पितृभ्यः स्थापयेत्; दक्षिणाभिमुखः कुशान् यथाविधि क्षिपेत्। प्रत्येकं पिण्डं कुशेषु स्थापयित्वा, प्रदक्षिणं कृत्वा, नामगोत्राणि उच्चारयन् पिण्डान् न्यस्येत्। तेषु कुशेषु, यः प्रतिगृह्णाति तस्य हस्तं प्रक्षालयेत्; मन्त्रं जपित्वा पुनः शुद्धिं कुर्यात्। जलदानं कृत्वा, धूपगन्धादिभिः पूजनं कुर्यात्; वेदमन्त्रैः सर्वान् यथाविधि आह्वयेत्। एकाग्निना, एकेनापि जलपात्रेण, पिण्डान् स्थापयेत्; ततः कुशान् पितृभ्यः समर्पयेत्। ततोऽनन्तरं पिण्डादीनां आह्वानं विसर्जनं च कुर्यात्; पश्चात् पिण्डानां भागान् क्रमशः गृह्णीयात्। प्रथमं ब्राह्मणान् उपवेश्य, तान् स्तुत्वा, इच्छितसाध्यसंपादनार्थं, पुण्यार्थं च, तान्नं सम्यक् दद्यात्। कोपशीलान् वर्जयेत्, नारायणहरिं स्मरन्; पितृसन्तुष्टिं ज्ञात्वा, सर्ववर्णेषु पुनः विसर्जनं कुर्यात्। उदकसहितं तिलयुक्तं चान्नं भूमौ क्षिपेत्; ब्राह्मणेषु समाप्तभोजने, पुनः पुष्पाक्षतान् जलं च समर्पयेत्। सर्वेषु पिण्डेषु स्वधा मन्त्रं जपेत्; आरम्भादन्तं यथाविधि क्रियाः समाचरेत्, अन्यथा श्राद्धं निष्फलम्। ब्राह्मणान् विसृज्य, तान् प्रणम्य प्रदक्षिणं कृत्वा, दक्षिणदिशं प्रेक्ष्य पितॄन् संभाषेत। "दानदाता वर्धन्तां, वेदा वंशश्च नित्यं तिष्ठतु, श्रद्धा न क्षीयेत, दान्यं च बहु स्यात्।" "बह्वन्नं स्यात्, अतिथयः आगच्छेयुः, याचकाः सन्तु, न च वयं कदापि याचामः।" इति। अयं अन्वाहार्यनियमः अग्निमता उक्तः; यथा कृष्णपक्षे, एवं अन्यत्रापि विधीयते। गोभ्यः, ब्राह्मणेभ्यः, अग्नौ, जलनिधौ वा पिण्डान् दद्यात्; क्षेत्रसीमायां विक्षिप्य, जलैः संयोज्य वा विसर्जयेत्। पत्नी नम्रभावयुक्ता मध्यपिण्डं भुञ्जीत; तत्र पितरः सन्ततिवृद्धये गर्भं स्थापयन्ति। ब्राह्मणविसर्जनपर्यन्तं नैवेद्यं तिष्ठेत्; पितृकर्म समाप्त्वा वैश्वदेवकर्म कुर्यात्। ततोऽनन्तरं सन्मानितैः सह पितृप्रसादं शान्तचित्तः भुञ्जीत; पश्चात् पुनर्भोजनं, यात्रा, श्रम, मैथुनं वा कुर्यात्। श्राद्धकर्ता वा भोजकः एतानि सर्वदा वर्जयेत्—द्वितीयभोजनं, यात्रा, श्रमः, मैथुनं, स्वाध्यायः, विवादः, दिवास्वप्नः। एवं त्रिवर्गार्थं श्राद्धं कुर्यात्, विशेषतः कृष्णपक्षे कन्याकुम्भवृषभनक्षत्रेषु वा। यत्रापि सपिण्डीकरणार्थं श्राद्धं, तत्र यज्ञकर्मविदा एव एषा विधिः पालनीयः। अथ ब्रह्मणा उक्तं सार्वं श्राद्धं वक्ष्यामि, यत् भोगमोक्षदायकम्। अयनसंधिषु, विषुवेषु, अमावास्यायाम्, संक्रान्तौ, अमावास्याष्टकायां, कृष्णपक्षे पंचदश्यां च। आर्द्रा, मघा, रोहिण्यां, धनसम्पत्तौ ब्राह्मणसन्निधौ, गजच्छायायां, व्यतीपाते, विष्ट्यां, वैधृतौ च। वैशाखशुक्लतृतीयायां, कार्तिककृष्णनवम्यां, माघपौर्णमास्यां, नभस्यत्रयोदश्यां च। एते युगादयः पितृहिताय स्मृताः; मन्वन्तरादौ अपि श्राद्धं कुर्वीत। अश्वयुजशुक्लनवम्यां, कार्तिकशुक्लद्वादश्यां, चैत्रशुक्लतृतीयायां, भाद्रपदशुक्लतृतीयायां च। एवं श्राद्धस्य विधिः शास्त्रे निर्दिष्टः, यं कृत्वा पितरः तृप्यन्ति, कर्ता च पुण्यं प्राप्नोति।