ते पितरः शीघ्रं तुष्टिम् आप्नुवन्ति, कोपशून्याः, अनासक्ताः, मित्रे स्थिराः, शान्तचित्ताः, शौचपरायणाः, सदा प्रीयमाणवाचः च भवन्ति। ते भक्तेषु पितरः सुखदाः सन्तः, उत्सवदैवतवत् व्यवहारं कुर्वन्ति। श्राद्धकर्मणि हविर्दातृषु, आदित्यः श्राद्धदैवतत्वेन पूज्यते। एवं पितृवंशस्य सम्पूर्णं चरितं श्रुतम्, यत् पुण्यम्, शुद्धम्, आरोग्यकरं च; तत् नित्यं नरैः पठितव्यम्। एतेषां श्रवणात् भीष्मस्य भक्तिरेकतरं वृद्धिं प्राप्तवती। सः पुनः पृष्टवान्—“श्राद्धस्य कालं विधानं च, श्राद्धस्य स्वरूपं च कथय। के द्विजातयः श्राद्धे भोजनीयाः, के वर्जनीयाः? कस्यां वेळी श्राद्धारम्भः कर्तव्यः? श्राद्धे दत्तं भोजनं कथं पितृभ्यः गच्छति, हे ब्रह्मविदां श्रेष्ठ? केन विधिना तद् कर्तव्यं, कथं च पितरः तुष्टिम् आप्नुवन्ति?” तदा पुलस्त्यः उवाच—“नित्यं अन्नपानेन, वा पयसा, मूलफलैः वा, श्राद्धं कर्तव्यं, येन पितरः तृप्तिम् आप्नुवन्ति। श्राद्धं त्रिविधं—नित्यं, नैमित्तिकं, काम्यम्। अधुना नित्यश्राद्धस्य विधानं वक्ष्यामि, यत्र अर्घ्याह्वानयोः त्यागः अस्ति। यः पर्व देवसंयुक्तं न भवति, तद् ‘अदैवत’ इति विख्यातम्। पर्वणः त्रिविधाः प्रकाराः उपदिष्टाः, तान् शृणु। ये पञ्चाग्निपरायणाः, स्नातकाः, त्रिसौपर्णपाठी, षडङ्गवेदविद्—एते पर्वकर्मणि नियोजनीयाः। श्रोत्रियः, श्रोत्रियपुत्रः, मन्त्रवित्, सर्वज्ञः, वेदपारगः, मन्त्रदर्शी, विद्यावंशजः च—एते अपि योग्याः। ये त्रिणाचिकेताग्निकर्तारः, त्रिमधुयाजिनः, शास्त्रकर्मनिष्ठाः, पुराणज्ञः, ब्रह्मविद्, स्वाध्यायरतः, जपपरायणः—ते अपि श्राद्धे पूजनीयाः। ब्रह्मनिष्ठः, पितृनिष्ठः, सूर्योपासकः, वैष्णवः, योगनिष्ठब्राह्मणः, जितेन्द्रियः, सदाचारवान्—एते सर्वे यत्नेन सत्कर्तव्याः। वर्जनीयाः तु—पतितः, पतितपुत्रः, क्लिबः, निन्दकः, विकृतरोगी च। श्राद्धकाले धर्मज्ञैः एते सर्वे वर्जनीयाः; पूर्वदिने वा परदिने वा विनीतान् आमन्त्रयेत्। यदा ब्राह्मणाः आमन्त्रिताः भवन्ति, तदा पितरः तेषां समीपं आगच्छन्ति; ये वायुवत् सूक्ष्मरूपेण स्थिताः, ते अपि आगच्छन्ति, उपविष्टेषु तिष्ठन्ति च। दक्षिणजानुं स्पृशित्वा, वामहस्तेन आमन्त्रणं कुर्यात्; कोपशून्यैः, शौचपरायणैः, स्नातकैः, ब्रह्मवाचिभिः सह श्राद्धकर्म आचर्यते। एवं मया च त्वया च श्राद्धकर्मणि कर्तव्यम्; पितृयज्ञं तरपणाख्यं सम्यगग्निना सम्पूर्णयेत्। कृष्णपक्षे, गोमयलेपिते स्थले, दक्षिणतीर्थे पिण्डप्रदानं वहार्यकश्राद्धं च विधायेत्। गोशाले वा जलासन्ने वा भक्त्या श्राद्धारम्भः कर्तव्यः; अग्निना पितृचरुं जुहोति, वा लाजहस्तैः। ‘पित्रे अर्हामि’ इति दक्षिणदिशि सर्वं स्थापयेत्; हस्तप्रक्षालनानन्तरं त्रिप्रदानं पुरतः कुर्यात्। एकहस्तप्रमाणं, चतुर्व्याप्तिप्रमाणं च; त्रयः खदिरदण्डाः रजतपट्टिकायुक्ताः सन्तु। प्रत्येकः रत्निप्रमाणः, समशीतलः, करतलाकृतिप्रान्तः; कांस्यपात्राणि, जालिका, समिधः, कुशाः च सन्निहिताः। तिलपत्रपात्राणि, शुद्धवस्त्राणि, सुगन्धधूपाः, लेप्यं च; सर्वं दक्षिणदिशि मृदुलतया स्थापयेत्। एवं सर्वं गृहे उत्तरभागे गोमयलेपिते स्थले व्यवस्थितं कृत्वा, गोमूत्रेण मण्डलम् आकर्षयेत्। पुष्पयुक्तेन शुद्धजलेन, दक्षिणवामहस्ताभ्यां, ब्राह्मणानां पादौ प्रक्षालयेत्, पुनः पुनः प्रणमेत्। कुशासनैः सम्यगुपवेशने कृत्वा, ब्राह्मणाः जलशौचेन शुद्धाः सन्तः, तान् उपवेश्य, मन्त्रान् पठेत्। दैवकर्मणि द्वौ, पितृकर्मणि त्रयः, वा उभयत्र एकैकः, वा यथायोग्यं—किञ्चित् नैव विस्तरेण, ब्राह्मणान् भोजयेत्। पूर्वं दैवकर्मणि हविः समर्पयेत्; ततो विधिवत् ब्राह्मणान् अर्घ्यादिभिः सत्कुर्यात्; तेषां अनुमत्याः, अग्नौ यथाविधि होमं कुर्यात्। स्वीयपरम्परानुसारं, समये स्थले च, आप्यायनं कर्म अग्निसोमाभ्यां कर्तव्यम्। दक्षिणाग्नौ सम्यगावाहिते, उत्तमब्राह्मणः, यज्ञोपवीती, समस्तकर्माणि सम्पाद्य, तर्पणादिकं कुर्यात्। प्राचीनावीतिना सर्वं कर्तव्यम्; विशेषार्हाणि प्राप्य, पिण्डोदकं चिनुयात्। उदकपात्रेण, वामहस्तेन, जलं प्रयच्छेत्; सम्यगात्मसंयमेन, असूयया च सर्वं समर्पयेत्। रेखां आकृष्य, दक्षिणाभिमुखः, कुशान् स्थापयेत्; तत्रैव पिण्डान् स्थापयन्, तेषां नामगोत्राणि उच्चारयेत्। कुशेषु हस्तं प्रक्षालयेत्, तान् मन्त्रेण शुद्धिं पुनः कुर्यात्। जलं समर्प्य, धूपगन्धान्यादिभिः पूजयेत्; एवं सर्वान् वेदमन्त्रैः आह्वयेत्। एकेनाग्निना, एकेन जलपात्रेण, पिण्डान् स्थापयेत्; ततः कुशान् पितृभ्यः समर्पयेत्। ततः पिण्डादीनां आह्वानं विसर्जनं च कुर्यात्; अनन्तरं पिण्डांशः ग्रहीत्वा सम्यग् विधत्ते। आद्यं ब्राह्मणान् उपवेश्य, तान् संस्तुत्य, ततो भोजयेत्; यथाकामं, यथाशास्त्रं च, सदा।