सत्यवतीति लोके, अष्टका च पितृलोके, दीर्घायुष्यम् आरोग्यं सर्वकामफलप्रदायिनीति ख्यातिं लब्धा सा दिव्यवधूः। परत्र च सा सर्वतीर्थेषु पवित्रतमा नद्याख्या अच्योदा इति विश्रुता, सर्वेषां लोकेषु विशुद्धस्वरूपा जाता। एवं तया तैः गणैः संबोधितया, सा तत्रैव अन्तर्धानम् उपगतवती; पूर्वं मया उक्तं यत्, तस्याः कृतपापस्य फलं सा अनुभूय। स्वर्गे ये अन्ये विभ्राजः इति ख्याताः, महातेजसः, ते पितृलोकाः बर्हिषदां नाम्ना यत्र पुण्यात्मानः पितरः निवसन्ति। तत्र पवित्रकुशेषु सहस्रशः विमानानि तिष्ठन्ति, तत्र च कामद्रुमाः फलं प्रयच्छन्ति। तत्र श्राद्धदातृभ्यः श्रीमद्भवनानि सन्ति, यत्र दानवा, असुराः, गन्धर्वाः, अप्सरसश्च समूहम् उपवसन्ति। तत्र यक्षराक्षसगणाः स्वर्गदेवान् उपासते, शतानि पुलस्त्यपुत्राणां योगबलसमन्वितानां तत्र वसन्ति। ते महात्मानः, पुण्यश्लाघ्याः, भक्तानां निर्भयता प्रदातारः; तेषु मनसो जाताया कन्यायाः पीवरीत्याख्याया दिवि कीर्तिः वर्तते। सा योगिनी योगमाताचैव, तीव्रतपः कृतवती; भगवतः प्रसादात् वरं वृणीते स्म। सा वव्रे—"योगयुक्तं, सुन्दरं, जितेन्द्रियम् पतिं मे ददातु भगवन्, यद्यस्ति तव प्रसादः प्रतिज्ञा वा।" तदा देवेन उक्तम्—"व्यासनन्दनस्य शुकस्य जातौ, त्वं तस्य योगिश्रेष्ठस्य धर्मपत्नी भविष्यसि।" तस्यां योगिन्यां कन्या कृत्तीति नाम्ना जायते, या तदा पाञ्चालेशाय सात्वताय दत्ता भविष्यति। सा ब्रह्मदत्तमाता योगसिद्धिः स्मृता, कृष्णा, गौरा, शम्भुश्च तस्या अपत्यानि भविष्यन्ति। दिव्यभवनेष्वपि शुद्धाः सर्वान् कामान् पूरयन्ति; किं पुनः श्रद्धया विधिना च श्राद्धं कुर्वन्तः विप्राः? तेषु कन्या गौरा दिवि शोभते, सुकन्या साध्यपत्नी तेषां कीर्तिं वर्धयति। ये मरिचिगर्भा इति ख्याताः, सौरमण्डले वसन्ति; तत्राङ्गिरसः पितरः हविर्भुजः निवसन्ति। श्रेष्ठा क्षत्रियाः तत्र तीर्थेषु श्राद्धं दातुम् यान्ति; राजानां पितरः दिव्यानां भोगानां फलप्रदायिनः। तेषु मनःसुतायाः यशोदा नाम्नः कीर्तिः, सा अंशुमतः धर्मपत्नी, पाञ्चजनस्य स्नुषा च। सा दिलीपस्य माता, भागीरथस्य पितामही, तत्र कामदुघाख्याः लोकाः कामफलप्रदायिनः। यत्र सुष्वधाख्याः पितरः तेषां पुत्राः निवसन्ति; लोकेषु अज्यपाख्याः कर्दमस्य प्रजापतेः अपत्यानि। पुलहाज्येष्ठभ्रातुर्वैश्याः तान् पूजयन्ति; तत्र श्राद्धकृतः सर्वे समागत्यान्यतरान् पश्यन्ति। मातरः, भ्रातरः, पितरः, भगिन्यः, सखायः, बान्धवाः, ज्ञातयश्च—ये जन्मसहस्रैः दृष्टाः अनुभूताः च। तत्र मनःसुतायाः विरजा नाम्नः कन्यायाः कीर्तिः, या नहुषस्य धर्मपत्नी, ययातेश्च माता। सा अनन्तरम् अष्टका भूत्वा ब्रह्मलोकं गता; एतेषां त्रयाणां वर्णनम्, चतुर्थं वक्ष्यामि। सुमनसाख्याः लोकाः ब्रह्मलोकात् ऊर्ध्वं स्थिताः; तत्र नित्याः सोमपाख्याः पितरः वसन्ति। ते सर्वे धर्मरूपधारिणः, ब्रह्मातीताः स्मृताः; संहारान्ते जाताः योगिनः ब्रह्मत्वं प्राप्नुवन्ति। सृष्ट्यादिकर्म कृत्वा, सर्वे मनसः जाताः अधुनैव तिष्ठन्ति; तेषु नर्मदा नाम्ना कन्या जलवाहिनी नदी जाता। सा प्राणिनः पावयन्ती पश्चिमदिशं समुद्रं प्रति प्रवहति; तेषां प्रसादात् सर्वत्र मानवाः संतानोत्पत्तौ सृज्यन्ते। एवं ज्ञात्वा जनाः सदा धर्मेण श्राद्धं कुर्वन्ति; तेषां प्रसादेनैव योगपरम्परा सदा प्रवर्तते। पितृसृष्ट्यां प्रथमे श्राद्धं एवम् विधाय, सर्वेषां रजतपात्रं वा रजताभूषितं वा विधीयते। स्वधां होत्रे दत्त्वा सदा पितरः तृप्यन्ति; किन्तु विद्वान् अग्नीध्र-सोमपयोः पुनः पूर्तिकर्म कुर्यात्। यदि वह्निः नास्ति, ब्राह्मणः हस्ते वा, जले वा, अजकर्णमूले, गोकर्णमूले, गोष्ठे, श्वेतपुष्पे, शिववृक्षे वा, होमं दद्यात्। पितृणां पवित्रं स्थानं विशेषतः दक्षिणा दिशा स्तुत्यते; पश्चिमाभिमुखं जलं दातव्यम्, तिलाश्च प्रयोज्याः। कण्टकी, मांसं, तण्डुलं, यवकः, यवः, यवानी, गोधूमः, इक्षुः, श्वेतपुष्पाणि, फलानि च—एतानि पितृभ्यः सदा प्रियाणि। दर्भाः, माषाः, षष्टिकाः, गोदुग्धं, मधु, सर्पिः—एतानि पितृभ्यः सदा प्रशस्यन्ते। अधुना श्राद्धे वर्जनीयमन्नं वक्ष्यामि—मुद्गाः, भङ्गाः, निष्पावाः, राजमाषाः, कुलुत्थाः। पद्मं, बिल्वः, अर्कः, धत्तूरः, पारिभद्रः, अटरूषकः—एतानि पितृकर्मणि न दद्यात्, न च अजदुग्धम्। कोद्रवः, उदारः, वराटकः, कपित्थः, मधूकः, अतसी—एतान्यपि श्रेयः कामयता पितृभ्यः न दद्यात्। भक्त्या यः पितॄन् तर्पयति, तं ते अपि तर्पयन्ति; ते तस्मै अन्नं, आरोग्यं, सन्ततिं च प्रयच्छन्ति। पितृयज्ञः देवयज्ञादपि श्रेष्ठः स्मृतः; पितृपूर्तिः देवपूर्तेः पूर्वा स्मृता।