कल्माषपादस्य पुत्रः स सर्वकर्मा इति स्मृतः, तस्य पुत्रोऽनरण्यः, अनरण्यस्य पुत्रो निघ्नः अभवत्। निघ्नस्य द्वौ पुत्रौ जातौ, रघुवंशेषु प्रख्यातौ—अनमित्रः च अपरः च। अनमित्रः शत्रुविनाशनार्थं वनं प्रविष्टः, राजन्। रघोः पुत्रः दिलीपः, दिलीपात् अजः, अजात् दीर्घबाहुः, तस्मात् प्रजापालः अभवत्। ततः दशरथः जातः, यस्य चत्वारः पुत्राः आसन्, सर्वे नारायणस्वभाविनः; तेषु रामः ज्येष्ठः आसीत्। स एव रावणस्य संहारकर्ता रघुवंशवर्धनश्च, यस्य चरितं वाल्मीकिना, श्रेष्ठेन भार्गवेण, रचितम्। तस्य पुत्रः कुशः नाम, इक्ष्वाकुवंशवर्धनः; कुशात् अतिथिः, अतिथेः पुत्रः निषधः अभवत्। निषधात् नलः, नलात् नाभागः, नाभागात् पुण्डरीकः, पुण्डरीकात् क्षेमधन्वा अभवत्। क्षेमधन्वनः पुत्रः देवनिकः वीर्यवान्, तस्य पुत्रः अहिनागुः, अहिनागोः सहस्राश्वः अभवत्। ततः चन्द्रवलोकः, तस्मात् तारपीडः, तस्य पुत्रः चन्द्रगिरिः, चन्द्रगेर्याः चन्द्रः अभवत्। चन्द्रात् श्रुतायुः जातः, यः भारतयुद्धे हतः; तस्य वंशे द्वौ नलौ विशेषतः प्रसिद्धौ। वीरसेनस्य पुत्रः अपि नैषधः, स नरपतिः; एते दानशीलाः राजा विवस्वतः वंशजाः आसन्। एते इक्ष्वाकुवंशोद्भवाः, श्रेष्ठाः इति कीर्तिताः। भीष्मः उवाच—"भगवन्, पितॄणां परमं वंशं श्रोतुमिच्छामि; विशेषेण रविं श्राद्धदेवं सोमं च।" पुलस्त्यः उवाच—"शृणु, पितॄणां परमं वंशं कथयामि; स्वर्गे सप्त पितृगणाः सन्ति, तेषु त्रयः अमूर्ताः। चत्वारः मूर्तिमन्तः, सर्वे महाशक्तिसम्पन्नाः; अमूर्तपितरः प्रजापतेः वैराजस्य। तान् यः देवानां गणः उपासते, वैराजाः इति प्रसिद्धाः; ये योगात् पतिताः, ते तान् नित्यलोकान् प्राप्तवन्तः। ब्रह्मणः अन्ये कल्पे ब्रह्मविदः पुनर्जायन्ते; स्मृतिं प्राप्य, पुनः परमयोगसांख्ये प्रवर्तन्ते। योगेन दुर्लभं सिद्धिं प्राप्नुवन्ति, यतः प्रत्यावृत्तिः कठिनाः; तस्मात् दातृभिः श्रद्धया केवलं योगिभ्यः दानं देयम्। तेषु हिमवाँ मानसिकां कन्यां पत्नीं प्राप; तस्य पुत्रः मैनाकः, क्रौञ्चः अपि पुत्रः अभवत्। क्रौञ्चः चतुर्थः दृढः, क्रौञ्चद्वीपस्य नामदाता; मेनायाः सुषायाः त्रयः कन्याः योगयुक्ताः जाताः। उमा, एकपर्णा, पर्णेति, सर्वाः तपोवननिष्ठाः; तासु एकां रुद्राय, एकां भृगवे, अन्यां जैगीषव्याय दत्तवान्। हिमवान् एताः कन्याः, तपसा सर्वलोकाधिकाः, दत्तवान्। पितृलोकानां वृत्तान्तं ते कथयामि, शृणु। सोमपथाख्ये लोके, यत्र मारीचिपुत्राः वसन्ति, तत्र पितरः निवसन्ति, ये देवैः पूज्यन्ते। तत्र अग्निष्वात्ताः नाम पितरः, यज्ञनिष्ठाः, प्रतिष्ठिताः; तेषु कन्या आच्छोदा नाम, दीप्तिमती, आसीत्। तत्र पितरः कदाचित् आच्छोदानाम्नकं सरः निर्मितवन्तः; आच्छोदा तत्र सहस्रसंवत्सरं दिव्यं तपः कृतवती। पितरः तुष्टाः, वरदायिनः, दिव्यरूपिणः, दिव्यमाल्यगन्धलेपनविभूषिताः, तत्र आगतवन्तः। सर्वे प्रमुखाः, कामदेवोपमाः; तेषु आच्छोदा अमावासुं पितरं दृष्टवती। साऽनुग्रहार्थं, कामेन आक्रान्ता, संगमं याचिता; किन्तु तेन अपराधेन योगात् पतिता, प्रभो। पूर्वं सा पृथिवीं न स्पृष्टवती, ततः जगत्यां पतिता; अमावासुश्च स्वेच्छया तस्याः न प्रवृत्तः। स्थैर्येण सा अमावास्या इति लोके विख्याता अभवत्; सा पितृप्रियाः, अक्षयपुण्यदायिनी च। आच्छोदा, तपोभ्रंशलज्जिता, अधोमुखी अभवत्; पितॄन् आत्मनः पुनरुद्धारणाय प्रार्थयामास। लज्जितां तां तपस्विनीं पितरः संबोधितवन्तः; तस्याः भाव्यं दैवसंयोगं च दृष्ट्वा। पुण्यवाक्यैः ताः उवाचुः—"स्वर्गे दिव्यशरीरेण यत् कृत्यं कृतं, तस्यैव फलं भोक्तव्यम्, शुभे। कर्मणां फलं तत्रैव, दिव्यत्वे वा मानुषत्वे वा, शीघ्रं लभ्यते।" तस्मात् पुण्यकर्मणा मृत्युः अनन्तरं फलं प्राप्स्यसि; अष्टाविंशे द्वापरे मत्स्ययोनिरेव जातासि। पितृनियमविप्रतिपत्त्या कुलक्लेशं अनुभविष्यसि; तेन निश्चितं वसोराजा कन्या भविष्यसि। कौमार एव दिव्यलोकान् पुनः प्राप्स्यसि; पराशरबीजेन पुत्रं लप्स्यसे। बदरीद्वीपे तव पुत्रः बादरायणः एकं वेदं बहुधा करिष्यति। तत्र पौरवयोः द्वौ पुत्रौ शान्तनवे, समुद्राम्शसुतः—चित्रांगदः च विचित्रवीर्यः च। तौ सुतौ उत्पाद्य, क्षेत्रजा, तस्य धीमतः, पुनः अष्टका भविष्यसि पितृलोके प्रौष्ठपदमासे।