सा स्त्री अशुभं वाक्यं न वदेत्, अतिक्रन्दनं न कुर्वीत, सदा श्रद्धया पूजनं कुर्यात्, शुभाय मनसा स्थित्वा। सा सर्वौषधिसंयुक्तेन जलेन स्नानं कुर्यात्, सदा प्रसन्नमुखी भवेत्, पतिसुखे पतिसंरक्षणे च नित्यं प्रवृत्ता, पतिं कदापि न निन्देत्। अथ सा स्वयम् एवमवदत्—अहं कृशा दुर्बला च, वार्धक्यं मां प्राप्तम्, मम स्तनौ पतितौ, मुखं च कृशं झरज्जरं च। कदाचित् न वदेत्—‘त्वया मया एवं व्यवहृतम्, स्वस्ति ते, गच्छामि’ इति। एवं सा उक्ता तेन, ‘एवं भवतु’ इति प्रत्युवाच। ततः सर्वभूतसाक्षिणः पुरतः सा तत्रैव अन्तर्धानां गता, पतिसंप्रदत्तं वचनं चान्वगच्छत्। ततः सर्वं ज्ञात्वा इन्द्रः स्वयम् एव सुरालयात् निर्गत्य दित्याः पार्श्वे समुपविवेश, तस्याः सेवा चकार। स पाकोपमर्दनः दित्याः अन्तराले दोषमिच्छन् अन्तरतः क्षुभितचित्तः सन्, बहिः तु प्रियवदनः, मधुरं वचः वदन् स्थितः। स स्वकार्यं न जानन्निव धर्मतः आचरत्। शतसंवत्सरान्ते तु, केवलं त्रिदिनशेषे, सा स्वकार्यसिद्धिं मन्यमाना, हृष्टा विस्मिता च, अपस्नाता, विमुक्तकेशी, शयनी भूत्वा, निद्राबारेण पीडिता, मध्याह्ने उत्तराभिमुखशीर्षा सुप्ता। तस्मिन्नेव काले, शचीपतिः तस्याः अन्तः प्रविवेश। तदा देवराजः वज्रधरो गर्भं सप्तधा छित्त्वा, सप्त सुतान् आदधात्, ये सूर्यसमप्रभाः आसन्। ते सप्त जना रुदन्तः, दानवशत्रुणा वारिताः, पुनः पुनः रुदन्तः, हरिणा ते सप्तधा सप्तधा चिन्नाः। वज्रपाणिः तान् गर्भस्थान् पुनः पुनः छित्त्वा, एकैकस्य सप्त सप्तांशान् अकुर्वन्, ते एकोनचत्वारिंशत् जनाः अभवन्, ते घोररवं रुदन्तः। इन्द्रः तान् वारयामास—‘मा पुनः पुनरुद्यत’ इति। ततः वृत्रहा तद्विषयं चिन्तयामास। कस्य कर्मणा, केन वा महिमा, एते पुनरुत्थिताः? पुण्यशक्त्या इति ज्ञात्वा, पूर्णिमाव्रतस्य फलमिदम् इति तु बुबोध। किल एषः परिपक्वः, अथवा ब्रह्मपूजनस्य प्रसादः; वज्राहतेषु अपि ते न विनष्टाः। एकः बहून् जातः, गर्भे संरक्षितः, नूनं ते अवध्याः; अतः ते देवत्वं प्राप्नुयुः इति निश्चित्य। यतः तान् ‘मा रुद’ इति उक्ताः, तथापि रुदन्तः गर्भजाः, तस्मात् ‘मरुतः’ इति नाम्ना ते सुखभाजः सन्तु इति। ततः देवराजं तुष्ट्वा दितिः पुनरुवाच—‘क्षमस्व, हेतुशास्त्रानुसारं मया अयं दोषः कृतः।’ इन्द्रेण अमृतानां नाथेन मरुत्गणः देवैः समतुल्यः कृतः। स दितिं पुत्रैः सहितां दिव्यरथेन स्वर्गं निनाय। ये यज्ञभागं प्राप्नुवन्ति, ते मरुतः अभवन्, ते असुरैः न संयुक्ताः, देवेषु प्रियाः अभवन्। भीष्मः उवाच—‘भो ब्रह्मन्, त्वया मम सृष्टेः आदिम् विस्तरेण उक्तम्; अधुना द्वितीयसृष्टिं तस्य तस्य अधिपतिं च वद।’ पुलस्त्य उवाच—‘पृथुः सर्वपृथिव्याः अधिराज्ये अभिषिक्तः, सोमं ओषधीनां, यज्ञानां, व्रतानां, तपसां च अधिपतिं नियुक्तवान्। वरुणं आपां अधिपतिं, वैश्रवणं धनधान्याधिपतिं, हिरण्यगर्भं नक्षत्राणां, ऋत्विजां, वृक्षाणां, लतानां च अधिपतिं चकार। विष्णुं आदित्याधिपतिं, अग्निं वसूनां लोकानां च अधिपतिं, दक्षं प्रजापतिनां, शक्रं मरुदामधिपतिं नियुक्तवान्। प्रह्लादं दैत्यदानवानां, यमं पितृणाम्, शूलपाणिं पिशाचराक्षसपशुभूतयक्षवेतालानां च अधिपतिं चकार। हिमवंतं पर्वतानां, सागरं नदीनां, चित्ररथं गन्धर्वविद्याधरकिन्नराणां च अधिपतिं चकार। वासुकिं महाबलिनं नागाधिपतिं, तक्षकं सर्पाधिपतिं, ऐरावतं हस्तिनां दिशां च पालकं चकार। सुपर्णं पक्षिणां, उच्चैःश्रवसं अश्वानां, सिंहं मृगाणां, वृषभं गावां, प्लक्षं सर्ववृक्षाणां अधिपतिं नियुक्तवान्। प्रजापतिः प्रथमं एतान् अधिपतीन्, ततः सर्वदिक्पालान् अभिषेचयत्। पूर्वस्यां दिशि सुवर्माणं, अरातिकेतुं च अभिषेचयत्। दक्षिणस्यां शंखपदं सर्वशक्तिमन्तं, पश्चिमे साकेतुमन्तं, भुवनाण्डगर्भं च अधिपतिं नियुक्तवान्। हिरण्यरोमाणं मेघपुत्रं उत्तरस्यां दिशि नियुक्तवान्। एते दिक्पालाः अद्यापि पृथिवीं पालयन्ति। एतेषां चतुष्टयं पृथुः प्रथमो नृपतिः पृथिव्यां अभिषिक्तः। तस्य गच्छतः चाक्षुषे काले, वैवस्वतः पृथिव्याः अधिपतिः कृतः। चाक्षुषान्ते, वैवस्वतस्य पुनरारम्भे, सूर्यतनयः सर्वस्य चराचरस्य अधिपतिः अभवत्। पुलस्त्य उवाच—‘कुरुनन्दन, सर्वाणि मन्वन्तराणि, मनूनां कर्माणि, कल्पस्य प्रमाणं, तस्य सृष्टिं च संक्षेपेण शृणु। एकचित्तः शुद्धहृदयः कुरुवंशशोभन, शृणु। स्वायम्भुवे मन्वन्तरे, यामाः देवाः आसन्। सप्तर्षयः, मर्यादादयः स्मृताः, आग्नीध्रः, आग्निबाहुः, विभुः, सवनः च आसन्। ज्योतिष्मान्, द्युतिमान्, भाव्यः, मेधा, मेधातिथिः, वसुश्च—एते दश स्वायम्भुवमनोरपत्यं वंशवृद्धिकराः। प्रलयकथां समाप्त्य, ते परमं पदं प्राप्नुवन्। एवं स्वायम्भुवमन्वन्तरं कृतम्, अधुना स्वारोचिषं शृणु। स्वारोचिषस्य चत्वारः पुत्राः—नभोनभः, प्रभृति, भावनः, कीर्तिवर्धनः।