दानस्य महिमा एवं निरूप्यते—यः कश्चन विचारपूर्वकं ददाति, स मेधास्मृत्यौ प्राप्नोति, पापमपि कृतवान् सन् यदि ब्राह्मणाय विशेषतः ददाति, तस्य पापैर्न लिप्यते। यस्तु बलात् भूमिं गावः वित्तं वा हरति, स दोषं प्राप्नोति। यः तु दुष्कृत्यं न निवेदयति, विशेषतः विवाहे, यज्ञे, दाने च, स ब्रह्मघ्न इति कथ्यते, हे इन्द्र। मोहात् यः विघ्नं करोति, स मृत्युः पश्चात् कृमिरूपेण जायते। दानेन वित्तवृद्धिः, जीवदया तु दीर्घायुष्काम् जनयति। अहिंसायाः फलं रूपं श्रीः आरोग्यं च, फलमूलभक्षणेन पूजनं सिद्ध्यति, सत्यम् स्वर्गद्वारं भवति। यः प्रायोपवेशनेन तिष्ठति, स सर्वत्र राजवत् सुखं अनुभवति। तृणभोजनं कुर्वन् इन्द्रव्रते सुखं प्राप्नोति। यः त्रिः स्नानं कुर्यात्, वायुपानं च, स यज्ञफलम् आप्नोति; नित्यस्नायी तु संध्यावन्दनयुक्तः वेदपारगः भवति। अहिंसकः विराजः परमं धाम प्राप्नोति; अग्निप्रवेशेन ब्रह्मलोकसम्मानं लभते। रसानां त्यागे पशून् पुत्रांश्च लभते, उपवासेन स्वर्गे चिरं वसति। भूमौ शयनेन यथेष्टं पदं प्राप्नोति; वीरासन-वीरशयन-वीरस्थित्यनुष्ठानं कुर्वतः लोकाः अक्षया भवन्ति, सर्वकामाः सिद्ध्यन्ति। उपवासदीक्षा-दीक्षायाः च पालनं कुर्वतः, हे इन्द्र, सः वीर्यं अतिक्रामति, शुद्धधर्मपालनशीलः स्वर्गलोके पूज्यते। य एवमेतत् द्वादशवर्षाणि आचरति, स वीर्यं अतिक्राम्य शुद्धधर्मपालनशीलः स्वर्गे पूज्यते। ये द्विजश्रेष्ठाः बृहस्पतेः पुण्यशास्त्रं पठन्ति, तेषां आयुः, विद्या, कीर्तिः, बलं च चतुष्टयं वर्धते। नारदः उवाच—एवं मया महेशेन भक्तायैदं बृहस्पतेः धर्मशास्त्रं संपूर्णं श्रावितम्। ततः नारदः पुनः पप्रच्छ—भगवन्, त्रिस्पृशा नाम व्रतस्य विस्तारतः मे कथय, यस्य श्रवणमात्रेण संसारबन्धनात् जनः मुक्तिम् आप्नोति। महादेव उवाच—शृणु, ब्रह्मन्, त्रिस्पृशा नाम महाव्रतम्, यत् सर्वपापसमूहविनाशनं, महादुःखहरं, कृष्णावताररूपं च। इच्छुकानां कामप्रदम्, वैराग्ययुक्तानां मोक्षदायकं च। कलौ त्रिस्पृशाजपेन प्रत्यक्षं केशवः पूज्यते। अन्यानि कर्माणि अकरोत् अपि, त्रिस्पृशानाममात्रेण सर्वपापविनाशो भवति, नात्र संशयः। नागमैर्, न पुराणैः, न यज्ञैः, न कोटितीर्थयात्रया, न देवैरपि पूजितैः व्रतसमूहैः—यदि त्रिस्पृशा नाचर्यते, मोक्षः न सिध्यति। वैष्णवी तिथिः मोक्षहेतवेव भगवता निर्दिष्टा। कलौ द्विजातिभिः सांख्यज्ञानं दुस्तरं, न चेन्द्रियनिग्रहः, न चित्तस्थैर्यम् अस्ति। विषयविरक्तानाम् अपि, ध्यानरहितानाम्, कामभोगेषु सक्तानाम् अपि त्रिस्पृशा मोक्षदायिनी। पुरा क्षीरसागरे चतुर्मुखेन मे त्रिस्पृशा कथिता, यदा चक्रधरः मत्स्यरूपेण शरणागतान् प्रति उक्तवान्। विषयेषु प्रवृत्तानामपि त्रिस्पृशाचरणेन मया मोक्षः दत्तः, सांख्यज्ञानाभावेऽपि। बहवः मुनिसंघाः अपि त्रिस्पृशां समाचर्य मोक्षं प्राप्तवन्तः। कार्तिकशुक्लपक्षे त्रिस्पृशा यदा भवति, सोमेन वा सोमसुतैः सह, कोटिपापविनाशः स्यात्। यः त्रिस्पृशाव्रतम् आचरति, स ब्रह्महत्या-कर्मणि लिप्तः अपि, तस्य ब्रह्मकपालं महेश्वरहस्ताद् भूमौ पतति। कलिपापराशेः विमुक्ता देवी माधवाज्ञया त्रिस्पृशासंपूर्णपालनात् त्रिणि मार्गाणि याति। बहुवीर्यस्य अष्टवधानि भृगोराज्ञया त्रिस्पृशासंपूर्णपालनात् विनष्टानि। शतायुधेन वने हतः ब्राह्मणः अपि त्रिस्पृशासंपूर्णपालनात् ब्रह्महत्या-पापात् विमुक्तः अभवत्। शक्राज्ञया नमुचिसंभववधः अपि त्रिस्पृशासंपूर्णपालनात् विनष्टः। ब्रह्महत्यादिपापानि त्रिस्पृशासंपूर्णपालनात् नश्यन्ति, अन्येषां पापानां किं पुनः वक्तव्यम्? प्रयागे, काश्यां, गोमतीतीरे कृष्णसंनिधौ अपि, त्रिस्पृशा-नाचरणे मोक्षः न सिध्यति। प्रयागे, गोमतीतीरे कृष्णसंनिधौ मरणेन, गोमतीस्नानमात्रेण अपि नित्यं मोक्षः लभ्यते। स्वगृहेऽपि विषयेषु स्थितः, कामभोगरतः अपि, त्रिस्पृशासंपूर्णपालनात् मोक्षः सिध्यति। विषयत्यागिनः अपि सांख्येन मोक्षः दुरापः, तस्मात्, ब्रह्मन्, त्रिस्पृशां आचरेः, या मोक्षदायिनी। ततः नारदः पप्रच्छ—भगवन्, या त्रिस्पृशा नाम महाव्रतम्, या त्वया द्विजातीनां मोक्षदायिनी उक्ता, सा किम्? महादेव उवाच—हे ब्रह्मन्, पूर्वं तव कृपया माधवेन जाह्नव्यै सरस्वत्याः पूर्वतीरे त्रिस्पृशास्नानविधिः कथितः। जाह्नवी उवाच—कलियुगे मम जलेषु स्नानकर्तॄणां ब्रह्महत्यादिपापान्यनेकानि च पापानि, हे हृषीकेश, लीयन्ते। एवं महद्व्रतस्य त्रिस्पृशायाः माहात्म्यं, पावनत्वं, मोक्षदायकत्वं च नारदाय महादेवेन प्रतिपादितम्।