तत्र ब्रह्मणः पादौ पूजयेत्, श्रीदातुः ऊरू, विरिञ्चेः जानुद्वयं, मन्मथस्य कटी च पूजनीया इति निर्दिष्टम्। यस्य स्फुटोदरं तस्य उदरं पूजयेत्, निष्क्लेशस्य स्रष्टुः उरः, पद्ममुखस्य मुखं, वेदहस्तस्य भुजद्वयं च पूजयेत्। सर्वव्यापिनं प्रणम्य शिरसि स्थितं पद्मं पूजयेत्, ततः प्रभाते तं घटं विप्राय समर्पयेत्। तं विप्रं भक्त्या भोजयेत्, स्वयम् लवणं न भुञ्जीत, भक्त्या प्रदक्षिणं कृत्वा मन्त्रं पठेत्— "सर्वलोकपितामहः भगवाञ्छ्रीमान् सर्वभूतहृदयनन्दनः अत्र तुष्टो भवतु।" एवं विधिना मासे मासे सर्वं कर्म समाचरेत्; उपवासी पौर्णमास्यां अक्षरं ब्रह्म पूजयेत्। रात्रौ एकं फलमेव भुञ्जीत, भूमौ शयीत; त्रयोदशे मासे घृतयुक्तां गवां दद्यात्। सर्वोपकरणयुक्तं शय्यां विरिञ्चये दद्यात्, सुवर्णमये ब्रह्मणः मूर्तिं, रजतमये सावित्र्याः मूर्तिं च निर्मायेत्। पद्मस्वरूपाय स्रष्ट्रे सावित्रीं दद्यात्; द्विजं पत्न्या सहितं वस्त्राभरणैः भक्त्या पूजयेत्। शक्त्या गवां चान्यदानानि दद्यात्—"स तुष्टो भवतु" इति; श्वेततिलैः होमं कृत्वा ब्रह्मणो नामानि जपेत्। गोघृतैः क्षीरपायसैः च, धर्मवित् ब्राह्मणेभ्यः धनं दद्यात्, शक्त्या पुष्पमालां च। यः कश्चित् स्त्री वा पुरुषो वा पौर्णमास्यां एतत् व्रतम् आचरति, स सर्वपापैः विमुक्तः स्यात्, ब्रह्मसायुज्यं च आप्नोति। अस्मिन्लोके स उत्तमान् पुत्रान् निश्चितं श्रियम् च भुङ्क्ते; ब्रह्मा विष्णुरानन्दस्वरूपः महेश्वरः इति स्मृतः। सुखकामः कश्चित् यथारुचि पितामहम् ईश्वरं स्मरेत्; एवं श्रुत्वा दितिः सर्वं सम्यक् अकरोत्। ततः कश्यपः व्रतबलप्रभावात् परमानन्देन आगत्य, पूर्वं रूक्षा सा दितिं पुनः सौन्दर्यशालिनीं चारुत्वेन युक्ताम् अकरोत्। स तां वरयितुं प्राह—"वरं वृणुष्व" इति; सा च श्रेष्ठं वरं वव्रे—"इन्द्रशत्रुत्वाय बलवान् समर्थः पुत्रः मम भवतु" इति। सा उवाच—"महात्मानं सर्वदेवताविनाशिनं पुत्रं वृणे" इति; कश्यपः तस्यै इन्द्रारिशक्तिं सम्बद्धं वचनं प्राह। स उवाच—"एवं करिष्यामि, किं तु कर्तव्यं, शुभे? अद्य आपस्तम्बीं क्रियां पुत्रेष्टिं च कुरु, पूर्णस्तनी" इति। "ततः अहं ते स्तनयोः स्पर्शेन गर्भं स्थापयिष्यामि, शुभे; स गर्भः शुभः भविष्यति, इन्द्रनाशकः च।" सा तदा आपस्तम्बीं क्रियां पुत्रेष्टिं च सम्यक् समारभ्य, स तुष्टचित्तः हविः प्रायच्छत्—"इन्द्रशत्रुर् भव" इति। तदा देवाः प्रमुदिताः, दानवाः निवृत्ताः, दितिः गर्भवती अभवत्; कश्यपः पुनः तस्यै प्राह। "ते मुखं शशिसदृशं, स्तनौ बिल्वफलोपमौ, अधरौ विद्रुमसदृशौ, त्वचा अतीव सुशोभना।" "त्वां विलोक्य, विशालाक्षि, स्वदेहमपि विस्मरामि; एवं सुन्दरनितम्बे, मया करस्पर्शेन स्तनयोः गर्भः स्थापितः।" "एष गर्भः, सुन्दरमुखि, अत्रैव तपोवने शतवर्षपर्यन्तं सम्यक् रक्ष्यः।" "सन्ध्याकाले गर्भिणी न खादेत्, न तिष्ठेत्, न वृक्षमूलानि गच्छेत्। मुसलादिषु न उपविशत्, न जलं प्रविशेत्, रिक्तगृहं वर्जयेत्। वल्मीकं न प्रविशेत्, न चित्तव्यग्रता कुर्यात्, नखैः भूमिं न खन्याद्, न च कोलानलभस्मसु। न सदा शयेथा, श्रमं वर्जयेत्, तुषानलास्थिपाञ्चिकादिषु न प्रविशेत्। विवादं लोके वर्जयेत्, नाङ्गरागं कुर्यात्, मुक्तकेशी न भवेत्, न च कदाचित् मलिनत्वम्। नोत्तरेण शिरसा शयीत, न चाधःशिरा, नावस्त्रधारिणी, न व्यग्रचित्ता, न शीतपादिनी। अशुभं न वदेत्, न अतिक्रोधनगर्वहासिनी, सदा श्रद्धया पूजां कुर्यात्, शुभे संनियता।" "सर्वौषधोदकेन स्नायात्, प्रसन्नवदना भवेत्, पतिसुखे पतिसंरक्षणे च प्रवृत्ता, कदाचित् पतिं न निन्देत्।" इति। तदा सा प्राह—"अहम् कृशा दुर्बला च, जरसा पीडिता, स्तनौ पतितौ, मुखं च शिथिलं झरितम्।" "कदाचित् न वदेत्—'एवं त्वया कृतम् मया'; शुभं ते, गच्छामि।" इति उक्ता सः प्रत्युवाच—"एवम् अस्तु।" सर्वभूतदृशां पुरतः सा तत्रैव अन्तर्धायिता, पतिवचनं सम्यक् अन्ववर्तत। तदा इन्द्रः स्वयं तद्विदित्वा, स्वदेवालयं परित्यज्य, दित्याः समीपं समागत्य तत्रैव उपचरत्। स पाकोपमर्दनः, दित्याः दोषमवलोकयितुम् अन्तः क्षुभ्यन्, बहिः प्रीतिवदनः सन्, मधुरं भाषमाणः आसीत्। स्वार्थमजानन्निव धर्मतः वर्तमाने, शतवर्षान्ते त्रिदिनशेषे सति, सा आत्मानं सिद्धां मत्वा, हृष्टमना विस्मिता च, अप्रक्षालितपादां मुक्तकेशीं शयानां, मध्याह्ने निद्राभारेण पराजिता, उत्तरशिरस्कां शयानां दृष्ट्वा, तदा शचीपतिः तमवसरं लब्ध्वा अन्तः प्रविवेश।