पुरा कश्यपस्य भार्ये द्वे, पुलोमा च कालका च, वैश्वानरस्य कन्ये महाबलसम्पन्ने, मारिचस्य पत्न्यौ अभवताम्। ताभ्याम् अनन्तबलसम्पन्नाभ्याम्, प्राचीनकाले षष्टिसहस्राणि दानवानां जाता:। मारिचेन पौलोमा: च कालकञ्जा: च उत्पादिताः। तेषां हिरण्यपुरे निवसतां, चतुर्मुखेन वरप्रदानात्, तादृशं बलमासीत् यत् तैः नरैः अजेयाः अभवन्; किन्तु विजयेन युद्धे ते विनिहता:। विप्रचित्तिना सिम्हिकायाम् नव पुत्रा: उत्पादिताः; हिरण्यकशिपोः त्रयोदश भ्रातृपुत्राश्च। तेषु कंसः, शङ्खः, नलः, वातापिः, इल्वलः, नमुचिः, खसृमः, आञ्जनः, नारकः, कालनाभः, परमाणुः, प्रसिद्धः कल्पवीर्यश्च, दनुवंशवृद्धयः अभवन्। संह्लादात् दैत्यात् निवातकवचाः जाताः, ये सर्वदेवगन्धर्वसर्पराक्षसैः अजेयाः। त एव अर्जुनेन युद्धे स्वबलाश्रयात् हताः। ताम्रा नामिनी मारिचबलसम्पन्ना षड् कन्याः अपादयत्—शुकी, श्येनी, भासी, सुगृध्री, गृध्रिका, शुचि च। शुकी धर्मेण शुककाकोलिकौ अपादयत्; श्येनी श्येनान्, भासी कुररान्, गृध्री गृध्रान्, सुगृध्री कपोतादिपक्षिणः। शुचिः हंसान्, बकान्, कारण्डान्, प्लवङ्गांश्च अपादयत्। एता एव ताम्रायाः कन्याः अभवन्। विनतायाः अपि शृणु। गरुडः पक्षिसत्तमः, अरुणश्च पतत्रिणां नाथः, सौदामिनी च दिव्यकन्या, विनतायाः सन्ततिः। अरुणस्य पुत्रौ सम्पातिः जटायुश्च; सम्पातेः बभ्रुः शीघ्रगश्च पुत्रौ। जटायोः कर्णिकारः शतगामी च प्रसिद्धौ पुत्रौ, तेषां अपि पक्षिवंशे अनन्ताः अपत्यानि। सुरसायाः प्राचीनकाले सहस्रं सर्पाणां जातम्। कद्रुः धर्मनिष्ठा सहस्रं शिरोबहुलानां सर्पाणाम् अपादयत्। तेषु षड्विंशति: प्रमुखाः—शेषः, वासुकिः, कर्कोटकः, शङ्खः, ऐरावतः, कंबलः, धनञ्जयः, महानीलः, पद्मः, अश्वतरः, तक्षकः, एलापत्रः, महापद्मः, धृतराष्ट्रः, बलाहकः, शङ्खपालः, महाशङ्खः, पुष्पदंष्ट्रः, शुभाननः, शङ्खरोमाः, नहुषः, रमणः, पणिः, कपिलः, दुर्मुखः, पतञ्जलिः च। एतेषां अपि पुत्रपौत्राणि अनन्तानि अभवन्। यद् पूर्वं जनमेजयस्य गृहे दग्धं तद् राक्षसगणः सुनमना कोपात् पुनः उत्पादितः। भीमसेनः बहून् पन्नगान् विनाशयामास; तेषां सर्पाणां, शृगालकाकादीनां, महिषगवां, गोपिकानां च संहारः अभवत्। सुरभिः कश्यपात् त्रिविधं प्रसूतवती—ऋषिसंघं, मुनिगणं, अप्सरसां समूहं च। तथा इरा अपि अनेकान् किन्नरगन्धर्वांश्च, सर्वाणि तृणवनस्पतिकुसुमलतानि च अपादयत्। खसा च कोटिशः यक्षराक्षसान् अपादयत्। एवं कश्यपस्य सन्ततिः शतसहस्रशः अभवत्। भीष्म, अस्मिन्मन्वन्तरे, एषा सृष्टिः स्वारोचिषीति प्रसिद्धा। तदा दितिः धर्मज्ञा कश्यपात् एकोनपञ्चाशत् मरुतः अपादयत्, ये सर्वे देवप्रियाः अभवन्। भीष्मः उवाच—कथं दितेः पुत्राः मरुतः देवप्रियाः अभवन्? कथं च ते देवद्विषः सन्तः देवैः परममित्रत्वं प्राप्नुवन्? पुलस्त्यः उवाच—पूर्वं देवासुरयुद्धे, यदा दितेः पुत्रपौत्राः हरिणा देवैश्च निहताः, तदा सा दुःखार्ता पृथिव्याः उत्तमं देशं गत्वा, पुष्करे महतीं तपः कृत्वा, सरस्वत्याः पुण्यतीरे, पतिं समर्चयामास। सा दैत्यजननी दृढनियमव्रता, फलाहारा, कृच्छ्रचन्द्रायणादिदुष्करव्रतैः तपः अकरोत्। शतवर्षाधिकं कालं जरया शोकाच्च पीडिता, तपसा दग्धा, वसिष्ठादीन् पृष्टवती—“पुत्रशोकनाशनं, इह परत्र च सौभाग्यदं किन्चिद्व्रतम् आख्यातु।” वसिष्ठादयः ऊचुः—“ज्येष्ठमासस्य पौर्णिमाव्रतम्, येन पुत्रशोकान्मुक्तिः स्यात्।” भीष्मः पुनः पप्रच्छ—“कथं तेन व्रतेन दितिः पुनः सप्तचत्वारिंशत् पुत्रान् अलभत?” पुलस्त्यः उवाच—“यद् व्रतं वसिष्ठादिभिः दित्यै पूर्वं कथितम्, तत् विस्तारतः शृणु। ज्येष्ठशुक्लपक्षे पौर्णिमायाम्, एकं अक्षुण्णं घटं शुक्लशालिपूर्णं स्थापयेत्। तं घटं विविधफलैः, इक्षुदण्डैः, शुक्लवस्त्रयुग्मेन, शुक्लचन्दनलेपनैः शोभयेत्। शक्यते यथा, तत्र विविधान्नानि सुवर्णेन सह स्थापयेत्; तस्य उपरि ताम्रपात्रं गुडपूर्णं निधायेत्। तस्योपरि पद्मरूपे छिद्रे सुवर्णमये ब्रह्मणः प्रतिमां स्थापयेत्; तस्य वामे शर्करालङ्कृतां सावित्रीं निधायेत्। गन्धधूपैः पूजयित्वा, गीतवाद्यादिभिः सम्पूज्य, तदभावे यथापूर्वं ब्रह्मणा पद्मायाः पूजनं कुर्यात्। गुडेन ब्रह्मणः रम्यां प्रतिमां निर्माय, शुक्लपुष्पैः अक्षतान् तिलैश्च, पद्मयोनेः पूजनं कुर्यात्।” एवं, हे भीष्म, महर्षिवचनानुसारं, दित्यै व्रतं सम्यगाचरन्त्या, पुनः सप्तचत्वारिंशत् मरुतः प्राप्ताः, ये देवप्रियाः अभवन्।