बाणः सहस्रबाहुः सर्वास्त्रगुणसमन्वितः तपसा तुष्टेन त्रिशूलधारिणा तस्य पुरीं निवसति स्म। सः महाकालपदवीं प्राप्य पिनाकपाणेः सख्यम् अलभत। हिरण्याक्षस्य पुत्रः अन्धक इति नाम्ना प्रसिद्धः। भूतेषु संतापनः महानागः च, तयोः अपि सप्तति कोटयः पुत्रपौत्रसम्भवः अभवत्। बलपराक्रमे महाकायाः विविधरूपधारिणः महाशक्तिसम्पन्नाः तत्र उत्पन्नाः। तदा दनुः कश्यपात् वरप्रसादेन शतं पुत्रान् अलभत। तेषु विप्रचित्तिः प्रमुखः अभवत्, महाबलवान्; द्विरष्टमूर्धा, शकुनिः, शङ्कुशिरोधरः, अयःमुखः, शम्बरः, कपिलः, वामनः, मरीचिः, मागधः, हरिः, गजशिरा इत्यादयः अभवन्। निद्राधरः, केतुः, केतुवीर्यः, शतकृतुः, इन्द्रमित्रग्रहः, वज्रनाभः, एकवस्त्रः, महाबाहुः, वज्राक्षः, तारकः, असिलोमा, पुलोमा, विकुर्वाणः च महानसुरः तत्र आसन्। स्वर्भानुः, वृषपर्वा च दनुः श्रेष्ठपुत्रौ स्मृतौ। स्वर्भानु: कन्या सुप्रभा, पुलोमायाः शची अभवत्। मायस्य उपदानवी, मण्डोदरी, कूहू च कन्याः; वृषपर्वणः शर्मिष्ठा, सुन्दरी, चण्डा च पुत्र्यः। पुलोमा कालका च वैश्वानरस्य कन्ये, मारिचस्य भार्ये, बहुप्रजाः महाबलाः। ताभ्यां प्राचीनकाले षष्टिसहस्राणि दानवानां जातानि; मारिचात् पौलोमाः कालकञ्जाः च अभवन्। ये हिरण्यपुरे स्थिताः, चतुर्मुखप्रसादेन मानवैरजिताः, संग्रामे विजयेना हताः। विप्रचित्तिः सिंहिकायां नव पुत्रान् अलभत्; हिरण्यकशिपोः त्रयोदश भ्रातृपुत्राश्च। तेषु कंसः, शङ्खः, नलः, वातापिः, इल्वलः, नमुचिः, खसृमः, आञ्जनः, नरकः, कालनाभः, परमाणुः, प्रसिद्धः कल्पवीर्यः च दनुवंशवृद्धिकराः अभवन्। संह्लादात् दैत्याज्जाताः निवातकवचाः, ये सर्वैः देवगन्धर्वसर्पराक्षसैः अजिताः। तान् अर्जुनेन युद्धे निहतान् श्रुत्वा, ताम्रा मारिचस्य प्रभावेन षट् कन्याः प्रसूता। ताः शुकी, श्येनी, भासी, सुगृध्री, गृध्रिका, शुचिः। शुकी धर्मेण शुकान् उलूकांश्च प्रसूता। श्येनी श्येनान्, भासी कुररान्, गृध्री गृध्रान्, सुगृध्री कपोतान् विहगांश्च। शुचिः हंसान्, बकान्, कारण्डान्, जलचरान् च प्रसूता। एता एव ताम्रायाः पुत्र्यः कथिताः। विनतायाः अपि शृणु। विनतायाः गरुडः पक्षिसत्तमः, अरुणः विहगाधिपः, सौदामिनी दिव्यकन्या च जाता। अरुणस्य पुत्रौ सम्पातिः जटायुः च; सम्पातेः पुत्रः बभ्रुः, शिघ्रगः च प्रसिद्धः। जटायोः पुत्रौ कर्णिकारः शतगामी च, तयोः अपत्यपौत्राणि पक्षिषु अनन्तानि। सुरसायाः सहस्रं सर्पाणां प्राचीनकाले जाता; कद्रुः धर्मनिष्ठा सहस्रं बहुशिरसां सर्पाणां अलभत्। तेषु षड्विंशतिः प्रमुखाः: शेषः, वासुकिः, कर्कोटकः, शङ्खः, ऐरावतः, कंबलः, धनञ्जयः, महानीलः, पद्मः, अश्वतरः, तक्षकः, एलापत्रः, महापद्मः, धृतराष्ट्रः, बलाहकः, शङ्खपालः, महाशङ्खः, पुष्पदंष्ट्रः, शङ्खरोमः, नहुषः, रमणः, पणिः, कपिलः, दुर्मुखः, पतञ्जलिः च। एतेषां अपत्यपौत्राणि अपि अनन्तानि। पूर्वं यत् जनमेजयस्य गृहे दग्धम्, रक्षसां समूहः सूनमनेन कोपात् पुनरपि उत्पन्नः। दंष्ट्रिणां समूहः भीमसेननिहतः; दंष्ट्रिणः, शृगालाः, काकाः, महिषाः, गावः, गोप्यः च अपि तत्रासन्। सुरभिः कश्यपात् त्रिविधं प्रसूता—ऋषिसंघं, मुनिसंघं, अप्सरसां समूहं च। एवं इरा अपि बहून् किन्नरगन्धर्वान्, सर्वाणि तृणवनस्पतिलतानि, गुच्छांश्च प्रसूता। खसा अपि यक्षराक्षसान् कोटिशः प्रसूता। एते कश्यपस्य शतशः सहस्रशः अपत्यसमूहाः। भीष्म, अस्मिन्मन्वन्तरे, एषा सृष्टिः स्वारोचिषीति विख्याता। ततः दिति धर्मज्ञा कश्यपात् एकोनचत्वारिंशत् मरुतः, देवप्रियान्, अलभत्। भीष्म उवाच—कथं दित्याः पुत्राः मरुतः, देवप्रियाः, जाताः? कथं च ते देवैः सह परममित्रत्वम् अलभन्त, यद्यपि ते प्रतिद्वन्द्विनः आसन्? पुलस्त्य उवाच—पुरा देवासुरयुद्धे, यदा दितेः पुत्रपौत्राः हरिणा देवैश्च वध्यमानाः, सा दुःखार्ता उच्चैर्लोकं गता। सा पुण्ये पुष्करे, सरस्वत्याः शोभने तटे, पतिसेवायाम् अनुष्ठिता, घोरं तपः अकरोत्। दैत्यजननी दिति, व्रतानिष्ठा, फलाहारिणी, कृच्छ्रचन्द्रायणादिदुष्करव्रतैः तपः अकरोत्। शतवर्षाधिकं कालं, जरया शोकसमन्विता, तपसा क्लेशिता, तदा तपसा दग्धा, वसिष्ठादीन् पृष्टवती।