एवं सती, धर्मस्य सत्येन, शंकरः तव यज्ञं नाशयतु, यदि मयि किञ्चिदपि तपः वा पुण्यकर्म वा अस्ति, इति शपथपूर्वकं प्रार्थयामास। ततः, धर्मफलस्य सत्येन, यदि अहं भगवतः प्रिया अस्मि, यदि स मां रक्षिष्यति, तव यज्ञः न नाशं यातीति पुनः उक्तवती। तस्याः वाक्यस्य प्रभावेण, तव गर्वः नश्यतु, इति सत्येन शपथं कृत्वा, सा स्वशरीरस्थतेजसा दीप्तिमती योगधारणां प्रविश्य तस्थौ। ततः सा, देवान्, असुरान्, नागांश्च सह स्वयमेव दग्ध्वा, गन्धर्वगुह्यकगणैः "किमेतत्?" इति पृष्टा। कोपात् मुक्तं तस्याः शरीरं गङ्गातटं पतितम्। गङ्गायाः पश्चिमे तटे स पुण्यदेशः "शौनक" इति प्रसिद्धः। एतेन घटनया रुद्रः स्वपत्नीविनाशवार्ता श्रुत्वा, महद्व्यथितः अभवत्। देवानां सन्निधौ, स यज्ञविनाशे दृढनिश्चयः अभवत्। ततः अनन्तसंख्यकगणान्, ग्रहांश्च विनायकांश्च, भूतप्रेतपिशाचैः सह, दक्षस्य यज्ञविनाशाय आज्ञापयामास। सर्वे ते तत्र गत्वा, दिव्याः अपि, यज्ञे पराजिताः विनष्टाः च। यज्ञे विनष्टे, दक्षः शोकसंतप्तः, निष्क्रियः अभवत्। तदा स कम्पमानः, देवदेवम् पिनाकिनं समीपमुपेत्य, "नाहं त्वां वेद," इति व्याजहार। "त्वमेव अस्य जगतः परेशः, सर्वे देवाः त्वया पराजिताः। करुणां कुरु, महेश्वर, सर्वान् गणान् निवर्तय," इति प्रार्थयामास। तत्र विविधभयंकररूपिणः, नानाविभूषणभूषिताः, बहुवक्त्रदंष्ट्रयुक्ताः, विविधशस्त्रधारिणः, केचित् नागराजदंष्ट्राभूषितजटिलाः, बलिनः, मदोन्मत्ताः, भयानकाः, महायोगिनः, इच्छया रूपाणि परिवर्तयन्तः, केचित् विकृतरूपाः, सर्वकामसमन्विताः, दुर्धर्षबलिनः, केचित् केशमण्डलविक्षिप्ताः, विकटवदना, हस्तिसिंहसामर्थ्ययुक्ताः, केचित् मदमत्ताः, दीपवत् प्रभासंपन्नाः, विचित्रवस्त्रधारिणः, शान्ताः च उन्मत्ताः च, केचित् मृगसिंहव्याघ्रनिनादिनः, व्याघ्रचर्मवस्त्रिणः, नागमालाधारिणः, नागयज्ञोपवीतिनः, त्रिशूलखड्गशूलपरश्वधतोमरधारिणः, वज्रगदामुसलकालदण्डादिशस्त्रयुताः, दुर्योधनगणाध्यक्षैः परिवृताः, सूर्यवत् ग्रहैः परिवेष्टिताः, यज्ञं विनाश्य स्वर्गं प्राप्नुवन्। तदा दक्षः, हरिणरूपं धृत्वा, भीतः, शंकरं सपरिवारं सानन्दनं च, शङ्खधारिणं, वृषारूढं, सोमं, यज्ञान्तकं, दिशां चर्मवसनं, दीप्ततेजसं, ब्रह्मस्वरूपं, ब्रह्मदेहं, ब्रह्मधारिणं, अपरिमितं, गिरिशं, देवेन्द्रं, परात्परं, रुद्रं, वज्रनाशनं, शिवं, छिन्दनं, देवासुरेश्वरं, योगेश्वरं, धूम्ररूपं, विकृतं, क्रतुम्, भीषणरूपं, विकटाक्षं, अशुभदृष्टिं, सहस्राक्षं, कपालिनं, भीषणकपालिनं, उत्तमगदाधरं, हविरूपं, हविष्प्राप्तं, सर्वविनाशिनं, भक्तवत्सलम्, रुद्रस्तोत्रप्रियम्, विकृतं, सुन्दरं, शतरूपधारिणं, पञ्चवक्त्रं, शुभाननं, शशिमुखं, वरदं, वरार्हं, कूर्मं, मृगं, लीलाजटाधरं, कमण्डलुधरं, विश्वं, व्यापिनं, जगन्नाथं, त्रिनेत्रं, त्रिपुरान्तकं, वाक्चित्तकायभक्त्या शरणागतं, इति नानास्तोत्रैः नमस्कुर्वन्, स्तुतिपूर्वकं शरण्यं शंकरं स्तुत्वा, "सर्वे यज्ञफलानि तुभ्यमर्पितानि, त्वमेव परं फलं प्राप्स्यसि," इति उक्त्वा, दक्षः प्रणम्य स्वगृहं ययौ। शिवः, पत्नीवियोगशोकात्, गङ्गातटे स्थित्वा, "क्व गता प्रिया मम?" इति चिन्तयन्, दुःखेन पीडितः। तत्र, नारदः भगवतः समीपे सम्प्राप्तः, "या सती तव भार्या, तव प्राणसमाना, सा हिमवतः कन्या, मेनायाः गर्भे जाता, वेदविद्या समुपेता, नवदेहं धारयित्वा, तत्रावतस्थे," इति न्यवेदयत्। एतत् श्रुत्वा, भगवान् ध्यानावस्थितः, तां दृष्ट्वा, स्वकार्यं सिद्धं ज्ञात्वा, तत्रैव स्थितवान्। देवी अपि, यौवनं प्राप्य, punar vivāhaṃ prāptā। एवं, हे भीष्म, प्राचीनकाले यज्ञविनाशः कथितः। भीष्मः पुनरुवाच—"भगवन्, सुरासुरगन्धर्वनागराक्षसानां सृष्टिम् यथावत् विस्तारतः शृणु।" पुलस्त्यः प्रत्युवाच—"पूर्वसृष्टिः संकल्पदृष्टिसंस्पर्शैः अभवत्; दक्षप्रचेतसः अनन्तरं तु मैथुनेनैव सृष्टिः।" "शृणु कौरेव, दक्षः सृष्टिं कुर्वन्, देवर्षिनागगणान् ससर्ज। तदा जगत् मैथुनसृष्ट्या न वर्धते स्म। ततः दक्षः असिक्न्या पत्नी सह सहस्रशः पुत्रान् उत्पादयामास।