एतेन समयेन, हरीः भीमं सम्यक् अभ्यनुज्ञानं दत्त्वा, हरं प्रति जगाम। तत्र सः, अनवेक्षितः, शीघ्रं क्षीरसमुद्रं प्रति ययौ, किञ्चिद् भङ्गस्य आशङ्कया। एतस्मिन्नन्तरे राहुः परमतेजस्विनं शङ्करस्य प्रासादं दृष्ट्वा, स्वं प्रतिबिम्बं तत्र विलोक्य, महान् विस्मितः सः अपृच्छत्—"किमिदम्?" इति। सः प्रविष्टुम् इच्छन् द्वारि स्थितैः बलिनः शस्त्रपाणिभिः द्वारपालकैः निरोधितः। प्रयत्नं कुर्वन् अपि तैः न अनुमतः, तैः शस्त्राणि उद्धृतानि। तदा नन्दी, तान् परिचारकान् निरोध्य, सोमचुदं राहुम् इत्युक्तवान्—"कः त्वम्? किमर्थम् अत्र आगतः? किं कार्यम्, केशिन्? स्वकार्यं वद, भयङ्करैः परिचारकैः त्वं निहन्यसे चेत्।" राहुः अब्रवीत्—"अहं जलन्धरस्य दूतः। मां शिवस्य समीपं नय। अन्यत् किंचिदपि मा वद, द्वारपाल, महराज्ञः कार्यम् उपस्थितम्।" दूतवचनं श्रुत्वा नन्दी, नीलरक्तवर्णः, शङ्करस्य समीपं गत्वा, प्रणम्य, तस्थौ तं च प्रोवाच— "महाबाहो, सिंहिकासुतः द्वारे कार्ये स्थितः। गन्तव्यो वा, प्रवेशयितव्यः वा—यथा आज्ञापयसि, तथा भवतु।" नन्देः वचनं श्रुत्वा महेश्वरः, शीघ्रतया इव, अन्तःपुरे सुप्तां देवीं सखिभिः सह प्रेषयामास। अनन्तरं द्वारपालं प्रोवाच—"नन्दिन्, दूतं आनय।" ततः बलवान् नन्दी राहोः हस्तं गृहित्वा तं प्रवेशयामास। सः तं देवानां मध्ये नीत्वा शम्भुं दर्शयामास। तत्र राहुः तं दृष्टवान्—जटिलं, श्यामवर्णं, पञ्चवक्त्रं, दशभुजं, नागयज्ञोपवीतं, देवीविहीनं, शशाङ्कशेखरं। सः दीर्घं निश्वस्य निष्श्वस्य च, प्रमथगणैः सेव्यमानः, सर्वैः सुरगणैः परिवृतः, परिचारकैः पूज्यमानः आसीत्। दूतं समुपस्थितं दृष्ट्वा, शम्भुः उवाच—"वद।" ततः राहुः वक्तुं प्रवृत्तः। राहुः अब्रवीत्—"देव, अहं जलन्धरेण त्वत्सकाशं प्रेषितः। तस्य वचनं मम वदनात् शृणु, शीघ्रं कुरु।" "गिरिश, त्वं तपस्येकनिष्ठः, निर्गुणः, धर्मरहितः; न तव पिता, न माता, न वंशः, न कुलम्।" "जलन्धरः महाबाहुः त्रिलोकीं भोक्ते, त्वमपि तस्य वशे, तस्मात् यथाज्ञापयति तथा कुरु।" "कथं त्वं, आद्यः, रतिप्रियः, वृषवाहनः, पुत्रौ—स्कन्दं विनायकं च—प्राप्तौ इति?" एवम् उक्ते, देवदेवः मौनं कृत्वा, अङ्गानि संयम्य, हस्ताभ्यां संकेतं कृत्वा, वासुकिः भूमौ पतितः। तदा हेरम्बस्य वाहनस्य मूषकस्य पुच्छं नागेन गृहीतम्; स्वस्य पिच्छं गृहीतम् दृष्ट्वा, सः मूषकः चिच्चेद—"मुञ्च, मुञ्च" इति। एतेन समयेन, स्कन्दस्य वाहनं व्याकुलं दृष्ट्वा तस्य उच्चैः क्रन्दनं च श्रुत्वा, वासुकिः भयात् मूषकस्य गृहीतं पुच्छं मुमोच। ततः सः शिवकायं आरोह्य, ग्रीवायां परितः परिष्वज्य स्थितः; तस्य श्वासतः अग्निः उत्पन्नः। तस्य उष्णेन, जटामण्डले स्थितः शशाङ्कः सिञ्चितः, तदङ्गं जलपूर्णमिव अभवत्। तस्या अमृतधाराभिः, शिरसि ब्रह्मणः शिवकेशरक्षिणां च मण्डलं मालया भूषितम्, तदा ते जीवन्तः अभवन्। ते योगशास्त्राणि, पूर्वं अधीतानि, सर्वाणि क्रमशः अपाठयन्; परस्परं श्रुत्वा, तेषां शिरांसि विवादं कृतवन्तः। "अहमेव प्रथमः, अहमेव आदिः, अहमेव परात्परः; अहमेव स्रष्टा, अहमेव धर्ता" इति उत्सुकाः वादम् अकरोत्। "एतानि मया न दत्तानि, न भुक्तानि, न अर्पितानि; लोभेन मनसा, धनमपि ब्रह्मणे न दत्तम्" इति विलपन्तः। तदा भगवतः जटायाः महागणः उत्पन्नः—त्रिमुखः, त्रिपादः, त्रिपुच्छः, सप्तहस्तः। सः महाकेशी, पिङ्गलः, जटिलः, कीर्तिमुख इति विख्यातः; तं दृष्ट्वा, कपालमाला भयात् जडवत् स्थितवती। सः परिचारकैः सह, अतीव क्षुधितः, शम्भुं प्रणम्य उवाच। शङ्करेण उक्तः—"युद्धे हतान् खाद" इति। सः किञ्चित् चिन्तयित्वा, सर्वत्र युद्धाभावं दृष्ट्वा, न हतान् अपश्यत्। ततः ब्रह्माणं खादितुम् उपगम्य, शङ्करेण निरोधितः; तदा कीर्तिमुखः स्वं सर्वं शरीरं खादितवान्। अत्यन्तक्षुधया पीडितः, सर्वत्र निषिद्धः, तस्य साहसं भक्तिं च दृष्ट्वा, प्रसन्नः भगवान् तम् उवाच—"मम मन्दिरे सदा वस; यः तव अनुस्मरणरहितः मम धाम्नि—" "सः शीघ्रं पतिष्यति" इति उक्त्वा, सः तत्रैव अन्तर्धानम् अकरोत्; तदा देवाः शम्भोः शिरसि पुष्पवर्षं कृतवन्तः। एवं त्रिशूलधारिणः सभायां अद्भुतं दृश्यं दृष्ट्वा, स्वर्भानुः अपि विस्मितः, देवेशं पुनः उवाच। "कथं इन्द्रियाणि बलात् त्वां स्पृशन्ति, भो भव, संयतात्मानम्, योगिभिः लभ्यम्? त्वं इन्द्रियैः पूज्यसे, किंतु विषयेभ्यः कथं प्राप्यसे?" "त्वं ब्रह्मादिभिः लोकपालैः पूजनं गृह्णासि; किंतु त्वं न कञ्चन पश्यसि, नापि कञ्चन पूजयसि।" "कथं प्रभो, जगति भिक्षाटनं व्रतम् अस्ति? सुन्दरीं गौरीं च्छादयसि, योगिनां नाथ, तां मे देहि।" "इदानीं तव पुत्राभ्यां स्कन्दलम्बोदराभ्यां सह, भिक्षापात्रं गृहित्वा, गृहे गृहे सदा विचर।" एवं बहुधा तत्र राहुः भगवन्तं प्रति उक्तवान्; स तु भगवतः श्रुत्वा, किञ्चित् अपि न प्रत्युवाच। ततः मौनिनं भगवन्तं विहाय, राहुः नन्दिं प्रति उक्तवान्—"त्वं मन्त्रिणः सेनापतिश्च, कृशानन, ध्वजिन्।