नारदः भगवन्तं ब्रह्माणं साक्षात्कृतवान्, तस्य तपस्याः फलम् अवाप्तम् इति हर्षपूर्णः प्रणम्य उवाच— “भगवन्, मम अभिलषितम् त्वया सिद्धम्; मम तपः उत्तमं फलदं जातम्, यतः त्वां लोकनाथं दृष्टवान् अस्मि।” तदा ब्रह्मा नारदम् उवाच— “सुत, तव तपस्याः फलम् एतत् यः त्वं मां दृष्टवान्; हे नारद, मम दर्शनम् कदापि व्यर्थं न भवति। अतः इच्छानुसारम् वरम् वृणीष्व; मम दर्शनात् सर्वम् साध्यं भवति।” नारदः पुनः विनयपूर्वम् ब्रह्माणं प्राह— “भगवन्, सर्वभूताधिप, त्वं सर्वेषां हृदये स्थितः; मम मनसि यत् अभिलषितम्, तत् तव अज्ञातम् किम् अस्ति? त्वया निर्मितम् सृष्टिं यथाभिलषितम् अहम् अपश्यं, तेन देवर्षि, ऋषि, दैत्यादीन् दृष्ट्वा मम कुतूहलम् जातम्।” तदा पुलस्त्यः कथयति— ब्रह्मा स्वसुतं नारदम् अत्यन्तं प्रसन्नः अभवत्; तं वरं दत्त्वा सर्वेषु ऋषिषु अग्रणीं कृतवान्। ब्रह्मा उवाच— “मम प्रसादेन त्वं कलियुगे क्रीडानां कथासु अनुरक्तः भविष्यसि; स्वर्गे, भूमौ, पाताले च तव गमनम् निर्विघ्नं भविष्यति। यज्ञोपवीतेन, योगपट्टेन, छत्रेण, वीणया च त्वं शोभितः भविष्यसि, हे निष्पाप। विष्णोः, रुद्रस्य, इन्द्रस्य समीपे, द्वीपेषु राज्ञां मध्ये च त्वं सदा स्नेहं लप्स्यसि। वर्गाणां गुरुः मया नियुक्तः भविष्यसि; यथेष्टम् स्थातुम् अर्हसि, स्वर्गे देवैः पूजितः।” अथ भीष्मः पुलस्त्यं पप्रच्छ— “सती, दक्षस्य कन्या, कथम् शरीरं त्यक्तवती? केन कारणेन रुद्रः दक्षस्य यज्ञं विनाशितवान्? महेश्वरः, त्रिपुरारिः, कथम् कुपितः अभवत्?” पुलस्त्यः कथयति— एकदा गङ्गाद्वारे दक्षः यज्ञं आरब्धवान्; तत्र देवाः, दैत्याः, पितरः, महर्षयः च समागच्छन्। सर्वे देवाः इन्द्रसहिताः हर्षेण समागच्छन्; नागाः, यक्षाः, सुपर्णाः, ओषधयः, वनस्पतयः च आगच्छन्। कश्यपः, अत्रिः, पुलस्त्यः, पुलहः, क्रतुः, प्रचेताः, अङ्गिराः, वसिष्ठः तपस्वी च तत्र आसन्। तत्र समतलम् वेदीम् कृत्वा, चतुष्पथं यज्ञाग्निं स्थापयामास; वसिष्ठः होताः, अङ्गिराः श्रेष्ठः अध्वर्युश्च। बृहस्पतिः उद्गाता, ब्रह्मा, नारदः च तत्र यज्ञकर्मणि सन्निहिताः, अग्नयः ज्वलन्तः आसन्। वसवः, द्वादश आदित्याः, द्वौ अश्विनौ, मरुतः, चतुर्दश मनवः च आगच्छन्। यज्ञे प्रवृत्ते, अग्निषु समर्पितेषु, तत्र परमं शुभं अन्नं, भोज्यं, विविधं संपन्नम् अभवत्। दश योजनपर्यन्तं भूमिं निरीक्ष्य, महान् वेदीः निर्मिता, सर्वे समवेताः आसन्। तत्र देवाः शक्रपुरस्कृताः दृष्ट्वा, सती पुण्या प्रजापतिं सान्त्वनपूर्वकं उवाच— “शतक्रतुः, देवाधिपः, ऐरावतमारूढः, पत्नी शच्याः सहितः, तत्र आगतः, निवासं कृतवान्। दुष्टदण्डकः, धर्मेन अधर्मान् नियंत्रयन्, पत्नी धूमोर्णया सहितः तत्र दृश्यते। वरुणः, जलचराणां स्वामी, लोकस्रष्टा, पत्नी गौरीसहितः तत्र सभायां आगतः। यक्षाधिपः, विश्वरवसः पुत्रः, धनाध्यक्षः, देवीपत्नी सहितः आगतः। यस्य मुखं सर्वदेवानां, उदरं सर्वजीवानां, वेदाः यस्य कृते उत्पन्नाः, स यज्ञे आगतः। निरृति, राक्षसाधिपः, दिशां रक्षकः, पत्नी सहितः यज्ञे आगतः। प्राण, अपान, व्यान, उदान, समानः, ब्रह्मणाः प्राचीनकाले सृष्टः, जीवदायकः, अपि आगतः। पञ्चचत्वारिंशत्संख्यकगणेन परिवृतः प्रजापतिः, वायुर्देवः च यज्ञे आगतः। द्वादशरूपः स्वामी, ग्रहाधिपः, विश्वचक्षुः, लोकपालकः, देवाश्रयः, तत्र अस्ति। जीवनस्य, वनस्य, दिनस्य स्वामी, नामाधिपः, भास्करः, लोकपावकः, आगतः। अत्रिसंताने जातः, द्विजराजः, भूम्याधिपः, लोकरञ्जकः, तत्र आगतः। ओषधीनां, वनस्पतीनां, तारा-स्वामी, चन्द्रः, पत्नी सहितः तत्र आगतः। अष्टवसवः, द्वौ अश्विनौ, तरुः, वनपति, गन्धर्वाः, अप्सराः च आगतः। विद्याधराः, भूतगणाः, वेतालाः, यक्षाः, राक्षसाः, पिशाचाः, उग्रकर्मणः, जीवनहराः च आगतः। नद्यः, सरितः, समुद्राः, द्वीपाः, पर्वताः, गृहीतपशवः, वन्यपशवः, चलाचलम् सर्वम् आगतम्। कश्यपः, अत्रिः, वसिष्ठः, पुलस्त्यः, पुलहः, सनकाद्याः महर्षयः च तत्र आसन्। राजर्षयः, पृथिव्यां सर्वे राजानः, वर्णाः, आश्रमस्थः, कर्मशीलाः च आगतः। किं विस्तरेण वदामि? ब्रह्मणः सृष्टिः सर्वा तत्र आगता— भगिन्यः, भानुजः, भगिन्याः पतयः, सर्वे च। सर्वे, पत्न्यः, पुत्राः, बान्धवाः सहिताः, तव दानैः, सत्कारैः, आतिथ्येन च पूजिताः।