एकवस्त्रधारिणी, मुक्तकेशी, रक्ताक्षी सा देवी, स्थिरदृष्टिः, दानवान् प्रति उद्घोषयामास—"अहं शक्तिदायिनी देवी, दानवा मां गृह्णीयुः।" तां वरुणीं अपवित्रां मन्यमानाः देवाः त्यक्तवन्तः, दैत्यास्तु तां स्वीकृतवन्तः; ततो वरुणी दैत्यैः सह संबद्धा अभवत्। मन्थनात् दिव्यः शुभः पारिजातः वृक्षः उत्पन्नः, सौन्दर्यगुणसम्पन्नः; ततः अप्सरसां समूहः प्रादुरभवत्। तस्मिन्काले षट्कोट्यः अप्सराः जाताः, ये देवदानवयोः सामान्याः, पूर्वं सृष्टाः, पुण्येन तयोः विभक्ताः। ततः चन्द्रः देवप्रियः उदितः; जटाधरः शिवः तं स्वायं याचितवान्। "न सन्देहः," इति शिवः उक्तवान्, "चन्द्रं मया गृहीतम्"; ब्रह्मा तं हरस्य भूषणं अनुमोदितवान्। ततः कालकूटं विषं भीषणं समुत्पन्नम्; सर्वे दानवा देवैः सह तेन विषेण पीडिताः। तत् विषं महादेवः इच्छया पितवान्; तस्य पानात् महेश्वरः नीलकण्ठः अभवत्। शेषं नागैः पितम्, यः क्षीरसागरात् उत्पन्नः; ततः धन्वन्तरिः श्वेतवस्त्रधारी स्वयमेव प्रादुरभवत्। सः कुम्भे अमृतपूर्णे हस्ते प्रकटितः; तं वैद्यराजं दृष्ट्वा सर्वेषां मनः शान्तम् अभवत्। अनन्तरं अश्वः उत्पन्नः, तथा ऐरावतः गजः; ततः तेजस्वी, अत्युत्कृष्टः, एकः पद्मे स्थितः। क्षीरात् श्रीः देवी पद्मधारिणी प्रादुरभवत्; महर्षयः हर्षपूर्णाः श्रीसूक्तेन तां स्तुतवन्तः। विश्वावसु-मुख्यैः गन्धर्वैः तस्या: पुरतः गीतं गायितम्; घृताचीमुख्यैः अप्सरसः तत्र नृत्यन्ति स्म। गङ्गाद्याः नद्यः स्नानाय जलैः उपगच्छन्; दिशां गजाः सुवर्णपात्रेण शुद्धजलं गृह्णन्ति स्म। ते सर्वे जगदधिपां श्रीं स्नापयन्तः; क्षीरसागरः अव्ययपद्ममालां तस्यै दत्तवान्। विश्वकर्मा तस्यै दिव्याभरणानि दत्तवान्; सः दिव्यमाल्यवस्त्राणि निर्माय, स्नाता, रत्नैः भूषिता अभवत्। इन्द्रादयः, परिचारकगणाः, विद्याधराः, महानागाः, दानवाः, बलवंतः दैत्याः, राक्षसाः गुह्यकैः सह, तां कन्यां इच्छन्ति स्म। तदा ब्रह्मा उक्तवान्—"वासुदेव, त्वमेव तां मया दत्तां गृह्णीयाः। देवदानवाः मया निषिद्धाः; तव संयमेन अहं तुष्टः।" ततः ब्रह्मणा संबोधितां श्रीं—"केशवस्य समीपं गच्छ; मया दत्तं पतिं प्राप्य अनन्तकालं मुदं कुरु।" सर्वदेवानां पुरतः सा हरिवक्षसि गतवती; तत्र स्थित्वा तं देवम् उवाच— "न कदापि त्याज्या, देव, सदा आज्ञापालिका; तव वक्षसि स्थास्यामि, सर्वलोकप्रियः।" तदा देवाः, लक्ष्मीं विष्णोः वक्षसि दृष्ट्वा, राजन्, सहसा परमं हर्षं प्राप्तवन्तः। दैत्याः विष्णोः विमुखाः, महद्व्यथिताः; लक्ष्मीः विप्रचित्तिप्रधानान् दानवान् त्यक्तवती। ततः दानवाः धन्वन्तरिहस्तस्थितं अमृतं अपहृतवन्तः; तद् दानवाः दुष्टभावेन तद् महाबलम् अमृतं गृहीतवन्तः। विष्णुः मायया स्त्रीरूपं धृत्वा तान् मोहयामास; आगत्य तान् उवाच—"कुम्भं मे दत्तः।" "युष्माकं वशं प्राप्ता, गृह्ये स्थास्यामि," इत्युक्त्वा, तां त्रैलोक्ये सर्वसौन्दर्यसम्पन्नां दृष्ट्वा, तद्रूपकामनया, लोभवशात्, तं अमृतं दत्तवन्तः। सा दानवेभ्यः अमृतं गृह्य देवेषु दत्तवती; तदा इन्द्रमुख्यैः देवगणाः तद् अमृतं पीतवन्तः। दानवाः उत्तप्तखड्गैः तां प्रति धावन्ति स्म; अमृतपानात् तेषां महाबलसेना पराजिता अभवत्। हताः ते सर्वदिशं पलायिताः, पातालं प्रविष्टवन्तः; देवाः हर्षपूर्णाः शङ्खचक्रगदाधरं पूजयामासुः। ते यथापूर्वं प्रणम्य स्वर्गं गतवन्तः; तस्मात् कालात्, भीष्म, दानवाः स्त्रीषु मोहिताः अभवन्। कृष्णेन शप्ताः, ते पातालं गतवन्तः; ततः सूर्यः स्वमार्गेण प्रकाशमानः गतवान्। पुण्यः अग्निः महतीं दीप्तिं प्रकटितवान्; ततः सर्वेषु प्राणिषु धर्मे मनः प्रवृत्तम्। त्रैलोक्यं श्रीसम्पन्नं विष्णुना रक्षितम्; ततः ब्रह्मा, लोकपितामहः, देवगणं उवाच—"युष्माकं रक्षायै विष्णुं नियुक्तवान्; उमापतिः देवाधिपः तव कल्याणं करिष्यति।" "ययोः सदा पूजनं, ययोः सदा रक्षणं, तौ शुभौ, वरदौ सदा।" एवं उक्त्वा भगवाँ स्वमार्गेण गतवान्; सर्वलोकनाथः अदृश्यः अभवत्। इन्द्रः स्वर्गं गतः, हरिः शङ्करः स्वस्वस्थानं, कैलासादीनि, प्राप्तवन्तः। तदा देवाधिपः त्रैलोक्यं रक्षितवान्; एवं महाभागा लक्ष्मीः क्षीरसागरात् जाताः।