त्रयं परमं दानं श्रूयते—गावः, भूमिः, सरस्वती च। एते नरान् नरकात् उद्धरन्ति, पाठेन, बीजप्रक्षेपेण, दुह्यनेन च। विद्वद्भिः ब्राह्मणैः एतानि आपद्भ्यः उद्धारकानि कथ्यन्ति; यः वस्त्रं ददाति, सः वस्त्रयुक्तः याति, अददाति वस्त्रं, सः नग्नः याति। अन्नं ददाति, सन्तुष्टः याति; अददाति, तृष्णार्तः याति। सर्वे पितरः, नरकभीताः, एतद् आकाङ्क्षन्ति। यः पुत्रः गयाम् गच्छति, सः अस्माकं रक्षकः भवति; बहवः पुत्राः वाञ्छनीयाः, यदि एकः अपि गयाम् गच्छति। अश्वमेधं यजेत, नीलवृषं वा मोचयेत; सः वृषः रक्तवर्णः वा, पुच्छस्य अग्रे पाण्डुश्च। श्वेतवृषः, खुरशृङ्गयुक्तः, नीलः इति कथ्यते; नीलवृषः, पाण्डुपुच्छः, जलम् उद्धरति। तस्य कृते पितरः षष्टिसहस्रवर्षाणि तुष्टाः भवन्ति; शृङ्गे यत् मृत्तिका, तेन कुलम् उद्धृतम् भवति। तस्य पितरः सोमलोकस्य दीप्तम् फलम् उपभुञ्जते; इदं दिलीपः, नृगः, नहुषः इत्यादिभ्यः राज्ञः अभवत्। अन्येषां राज्ञां, अन्यः कश्चन न प्राप्नोति; भूमिः बहुभिः राजभिः दत्ता, सगरः आदिभिः। यो यदा भूमेः स्वामी, तस्मै तदा फलम्; ब्राह्मणघ्नः, स्त्री, शिशुः, पतितः अपि। शतसहस्रगवां हन्ता, तस्य पापं भूमिसंहरणसमं; स्वयम् दत्तां वा, अन्येन दत्तां वा। सः मलमाशये कृमिरूपः, पितृभिः सह पच्यते; भूमिदाता स्वर्गे षष्टिसहस्रवर्षाणि निवसति। यः ताडयति, यः अनुमोदति, तौ नरकं गच्छतः; भूमिदाता, भूमिग्राही, तयोः अन्यः पुण्यं वा पापं वा न वहति। ते सृष्टिप्रलयपर्यन्तं उपरि अधः च स्थिताः। सुवर्णं अग्नेः प्रथमं अपत्यं, भूमिः विष्णोः, गावः सूर्यस्य कन्याः; यः सुवर्णं, गाम्, भूमिं वा ददाति, अनन्तं फलम् प्राप्नोति। भूमिग्राही भूमिदाता च, उभौ पुण्यकृतौ, स्वर्गगामिनौ। यः भूमिं अन्यायेन गृह्णाति, यः गृह्णाति, यः गृह्णयितुं कारणं करोति, तैः सप्तपीढ्या नश्यन्ति। मूढधीः, तमोभृतः, भूमिं हरति, सः वरुणपाशैः बद्धः, पशुषु जायते। तैः अश्रुभिः पतितैः, तेषां दानानि विक्षिप्यन्ते; ब्राह्मणस्य क्षेत्रं गृहीते, त्र्यंशः कुलः विनश्यति। सहस्रकूपतडागैः, शताश्वमेधैः, दशलक्षगवां दानेन अपि भूमिग्राही न शुद्ध्यति। यत् किम् अपि कृतं, दत्तं, तपः कृतं, धर्माध्ययनं—अर्धाङ्गुलसीमावपि ग्रहणेन, सर्वं नश्यति। यः गोपथं, ग्राममार्गं, श्मशानं, ग्रामं वा पीडयति, सः सृष्टिप्रलयपर्यन्तं नरकं गच्छति। पञ्चकन्यायाः मिथ्यावचनात् दश हन्ति; गोभ्यः शतम्, अश्वेभ्यः सहस्रं, मनुष्ये सहस्रं; सुवर्णार्थं मिथ्यावचनात् जातं अजातं च हन्ति; भूम्यर्थं मिथ्यावचनात् सर्वं हन्ति—भूम्यर्थं मिथ्यावचनं न वदेत्। ब्राह्मणधनम् न वाञ्छेत्, जीविते कण्ठे अपि; अग्निदग्धं पुनः उत्पद्यते, ब्राह्मणशापदग्धं न पुनः उत्पद्यते। अग्निदग्धं पुनः उत्पद्यते, सूर्यदग्धं च; राजदण्डेन हतं पुनः जीवति, ब्राह्मणशापेन हतम् न पुनः जीवति। ब्राह्मणधनपोषितानि अङ्गानि, उचिते काले पुनः पुनः क्षीयन्ते, यथा बालुकाः उष्णेन विक्षिप्यन्ते। ब्राह्मणधनग्राही रौरवम् नरकं गच्छति; विषम् विषम् इति कथ्यते, ब्राह्मणधनम् तु सत्यम् विषम्। विषम् एकं जनम् हन्ति, ब्राह्मणधनम् पुत्रपौत्रौ विनाशयति; आयः, शिलापिष्टम्, निवारयितुं शक्यते, ब्राह्मणधनविषम् न। त्रिषु लोकेषु कः ब्राह्मणधनम् निवारयितुं शक्नोति? ब्राह्मणधनात् प्राप्तं सुखम्, दिव्यधनात् प्राप्तं रमणीयम्—तत् कुलनाशाय, आत्मनाशाय च; ब्राह्मणधनम्, ब्राह्मणहत्यम्, दरिद्रधनम् च—नाशाय। आचार्यस्य, मित्रस्य सुवर्णम्, स्वर्गे अपि, अहितकरम्; हे इन्द्र, विद्वान्, कुलीनः, दरिद्रः—सन्तुष्टः, विनीतः, सर्वधनयुक्तः, वेदाध्ययनतपःज्ञानसंयमपरः—हे देवश्रेष्ठ, तस्मै दत्तं अविनाशी भवति, यथा क्षीरे दधि घृतं मधु वा शुद्धपात्रे स्थाप्यते। दुर्बलपात्रे तु, पात्रं भङ्गं प्राप्नोति, किन्तु पात्रं न नश्यति; एवं भूमिः, सुवर्णम्, वस्त्रं, अन्नम्, भूमिः, तिलः—अविद्वद्भ्यः प्राप्तं, दारुश्चितं इव भस्मीकृतम्। यः नवीनं तडागं निर्माति, पुरातनं वा खनति, सः कुलम् उद्धरति, स्वर्गे सम्मानितः भवति। तडागाः, कूपाः, सरांसि, उद्यानानि—पुनः स्थाप्यन्ति, रक्षितानि च, मुक्ताफलम् ददाति; हे इन्द्र, ग्रीष्मे जलम् उपलब्धम्—सः कदापि क्लेशं, संकटं, दुःखम् न प्राप्नोति। हे देवश्रेष्ठ, एकदिनमपि भूमौ स्थितं जलम्—सः सप्तकुलं, सप्तान्यं च उद्धरति; दीपदानात् पुरुषः दीप्तिमान् भवति।