एवं शीतादिदोषनिवारणार्थं सुरादयः संरक्षणानि स्थाप्य, ततः ते जीवाः जीविकायाः उपायान् चिन्तयित्वा हस्तकौशलं च प्राप्नुवन्। अनन्तरं तैः षष्टिधान्यानि सम्पादितानि—तण्डुलाः, यवाः, गोधूमाः, श्यामाकाः, तिलाः, प्रियांगवः, कोद्रवाः, चणकाः च। एवं च कृष्णमाषाः, मुद्गाः, मसूराः, निष्पावाः, कुलथाः, अढकाः, चणकाः, भङ्गाश्च—एतानि सप्तदश स्मृतानि। एतानि, हे नृप, कृषिसम्भूतानि ओषधिविशेषाः; चतुर्दश धान्यानि कृषिजन्यवन्यधन्यानि यज्ञाय योग्यानीति कथ्यन्ते। तण्डुलाः, यवाः, कृष्णमाषाः, गोधूमाः, श्यामाकाः, तिलाः, प्रियांगवः—एते सप्त, अष्टमं कुलथमिति। श्यामाकः, निवारः, वर्तुलः, गवधुकः, वेणुयवः, मर्कटकश्च अपि कीर्त्यन्ते, हे नृप। एते चतुर्दश कृषिजन्यवन्यधन्यानि यज्ञार्थे श्रेष्ठानि साधनानि स्मृतानि। एते च यज्ञसहिताः प्राणिनां परमकारणमिति; तस्मात् ये उभयलक्षणं तत्त्वं विदुः, ते यज्ञानुष्ठानं कुर्वन्ति। प्रतिदिनं यज्ञकर्मणः फलाभिसन्धिना प्रवृत्तानां जनानाम् एषा क्रिया श्रेयसी स्यात्, हे राजश्रेष्ठ। येषां तदा सृष्टिः जाता, तेषां स्थानकर्मानुसारं मर्यादाः स्थापिताः। वर्णाश्रमाणां च कर्तव्यं धर्मेण स्थापयामास; सर्ववर्णानां धर्मानुष्ठातॄणां तेषां लोकान् च निर्दिष्टवान्। ब्राह्मणानां प्रजापत्यं स्थानं स्मृतम्, क्षत्रियाणां युद्धे न निवर्तमानानां इन्द्रस्थानम्; वैश्यानां स्वधर्मनिष्ठानां मरुत्स्थानम्, शूद्राणां सेवायां विशारदानां गन्धर्वस्थानम्। अष्टाशीतिसहस्राणि ऊर्ध्वरेतसां तपस्विनां स्थानं तद्वद् गुरुकुलवासिनां च स्मृतम्। सप्तर्षीणां स्थानं वानप्रस्थानां यथा, प्रजापत्यं गार्हस्थ्यानां, ब्रह्मस्थानं यतिनां च। योगिनां तु तदक्षयस्थानं, ब्रह्मणः परमा गतिः; ये चैकान्तिनः सततं ध्यायिनः योगिनः। तेषां तद् उत्तमस्थानं, यत् मुनयः पश्यन्ति; चन्द्रसूर्यग्रहादयः तत्र गच्छन्ति च निवर्तन्ति च। नारायणपरायणाः अद्यापि न निवर्तन्ति; तामिस्र, अन्धतामिस्र, महारौरव, रौरव—एतानि। शस्त्रपत्रवनं, कालसूत्रं, अवीचि—एतानि वेदद्रोहिणां, यज्ञविघ्नकारिणां च। स्वधर्मत्यागिनां चैतत् स्थानं निर्दिष्टम्; तस्य ध्यानात् मानसाः सुताः अभवन्। तस्य देहात् इन्द्रियसमेतानि अङ्गानि उत्पन्नानि; क्षेत्रज्ञाः तस्य प्राज्ञस्य अङ्गेभ्यः समुत्पन्नाः। ये सर्वे पूर्वोक्ताः मया—देवाः, अन्ये च, स्थावरजङ्गमाः, त्रिगुणाधीनाः—एवं सृष्टाः। तस्मात् स्थावरजङ्गमाः प्रजाः सृष्टाः; तस्य प्राज्ञस्य तान्यपि सन्तानानि न वर्धितानि। ततः सः स्वसदृशान् अन्यान् मानसपुत्रान् ससर्ज—भृगुः, अहम्, पुलहः, क्रतुः, अङ्गिराः। मरीचिः, दक्षः, अत्रिः, वसिष्ठः—एते अपि मानसपुत्राः; एते नव ब्रह्माणः पुराणे प्रतिष्ठिताः। सनन्दनादयः, ये पूर्वं सृष्टाः, तैः सृष्टिषु आसक्तिः नाभवत्, ते सन्तानवैराग्ययुक्ताः। एते सर्वे महात्मानः सत्यदर्शिनः रागद्वेषवर्जिताः; तेषु निष्पक्षेषु एव लोकरचना जाता। तदा ब्रह्मणः कोपः उत्पन्नः, यः त्रैलोक्यदाहकः; तस्य कोपात् ज्वलनराशिः अभवत्। तस्मिन्नेव काले, ब्रह्मणः भ्रुकुटीभ्यः कोपसंयुक्तात् तेजः समुत्पन्नम्, यद् त्रैलोक्यं ददाह। ततः तस्मात् स्थानात् रुद्रः उत्पन्नः, मध्याह्नसूर्यसमप्रभः, उग्ररूपः, अर्धनारीश्वरः। ब्रह्मा तं उवाच—“आत्मानं विभज” इति; ततः ब्रह्मा अन्तर्धानं गतः। रुद्रः ब्रह्मणः वचनेन आत्मानं स्त्रीपुंरूपेण विभक्तवान्। तस्य पुंरूपं दशधा, पुनः एकधा च विभक्तवान्; स्त्रीरूपं च सौम्यरौद्रशान्तरूपेण अपि विभज्य। सः पुनः कृष्णशुक्लादिरूपेण नानाविधानि रूपाणि विभज्य, ब्रह्मा स्वयम्भूः प्रथमं स्वायम्भुवमनुं ससर्ज। स्वयमेव सः मनुं संतानाधिपतिं चक्रे, तथा तपसा विशुद्धां स्त्रीं शतरूपां च। सः स्वायम्भुवमनुः भगवांस्ताम् उपयेमे; तस्मात् पुरुषात् देवी शतरूपा जाता। प्रियव्रत, उत्तानपाद, प्रसूति, आकूतिरिति; प्रसूतिं दक्षाय दत्तवान्, आकूतिं रुचये प्राचीनकाले। प्रजापतिः ताः पत्नीरूपेण स्वीकृत्य, ताभ्यां दक्षिणा अभवत्; तयोः यज्ञो महाभागः पुत्रः अभवत्। यज्ञात् दक्षिणायां द्वादश पुत्राः जाताः, यामाः नाम देवाः स्वायम्भुवमन्वन्तरे। प्रसूत्याः च, दक्षः चतुर्विंशतिं कन्याः ससर्ज; तासां नामानि मया शृणु। श्रद्धा, लक्ष्मी, धृति, पुष्टि, तुष्टि, मेधा, क्रिया, बुद्धिः, लज्जा, वपुः, शान्तिः, ऋद्धिः, कीर्तिः—एता त्रयोदश कन्याः।