राज्ञः समये सति, यदा त्वं मां ग्रहीतुं समुत्थितः, तदा अहं त्वां दृष्ट्वा तत्रैव अन्तर्धानम् अगच्छं, छिद्रस्य मध्ये प्रविष्टवान्। प्रविशन्त्या मम पादः दीपस्य वात्यां स्पृष्टः, तेन सा वातिः दीप्तिं प्राप, तैलपात्रं च स्खलितम्। एवं मम भाग्यं समजनि। मया, राजेन्द्र, दीपः एवम् उद्दीप्तः, येन अहं परमशोभां सौन्दर्यं च प्राप्तवती। त्वं मे पतिः, राज्यं च, पुत्राः च, सुखं च—एतत्सर्वं, दुरलभं च ज्ञानम् अपि, दीपव्रतस्य पालनात् समुत्पन्नम्। अतः, परमया भक्त्या, सर्वप्रयत्नेन अस्माभिः अतुल्यं दीपव्रतं कर्तव्यम्। अस्य व्रतस्य फलात् राज्यादिसम्पदः प्राप्ताः, पूर्वजन्मस्मृतिः च, सर्वपापक्षयश्च। अतः, विधिपूर्वकं मन्त्रैः सह पुरुषैः दीपव्रतं कर्तव्यम्, यस्य पुण्यं चन्द्रसूर्यताराभिः सह स्थायि। एवं श्रुत्वा, राजा स्वपत्नी सहितः, पूर्णश्रद्धया भक्त्या च, दीपव्रतं समारभत। तत्र, पुण्ये पुष्करे तीर्थे, तौ दीपव्रतं कृत्वा, देवदानवदुर्लभां परमां मुक्तिं प्राप्तवन्तौ। ये नराः पृथिव्यां दीपस्य महात्म्यम् शृण्वन्ति, ते सर्वपापैः विमुक्ताः, हरिवासं यान्ति। ये पुरुषा वा स्त्रियः वा श्रद्धया तत् कुर्वन्ति, ते अपि सर्वपापविमुक्ताः, शाश्वतं ब्रह्म प्राप्नुवन्ति। पापप्रभावात् उत्पन्नानि नेत्ररोगाः नश्यन्ति, सर्वव्याधयः क्लेशाश्च क्षणेन विनश्यन्ति। न दरिद्रता, न दुःखम्, न मोहः, न भ्रमः; लक्ष्मीः तु गृहे गृहे स्थायिनी भवति, जन्मजन्मनि, हे वडव। ततः महादेवः उवाच—शतक्रतुम् सम्पन्नकृतदक्षिणं दृष्ट्वा, मगवान् निश्चयं कृत्वा बृहस्पतिम् अपृच्छत्। "भगवन्, केन दानेन सर्वत्र अक्षयम् अनुत्तमं च सुखं प्राप्यते? तद् ब्रूहि, महातपन्।" इन्द्रेण एवम् उक्तः, देवानां गुरुः बृहस्पतिः प्रहसन् तम् उवाच। "स्वर्णदानं, गोदानं, भूमिदानं च, वासव—यः एतानि ददाति, सः सर्वपापैः विमुच्यते। स्वर्णं, रजतं, वस्त्रं, रत्नं, मणयः च—यदा भूमिं ददाति, तदा एतानि सर्वाणि दत्तानि भवन्ति। यः कृषितां भूमिं बीजान्वितां सस्यपूर्णां च ददाति, सः स्वर्गे तावत्कालं पूज्यते, यावत् सूर्यः प्रकाशते। यत्पापं जीविकया जनः करोति, तदपि गोचर्ममात्रया भूमिदानेन शुद्ध्यति। अत्र दशहस्तप्रमाणं दण्डः, त्रींशद्दण्डाः प्रमाणम्, दश प्रमाणानि गोचर्ममिति, ब्रह्मगोचर्मलक्षणम्। यत्र सहस्रं गावः वृषेण सह निरोधं विना तिष्ठन्ति, तत्र तेषां वत्साः जायन्ते, तत् गोचर्ममिति स्मृतम्। सद्गुणयुक्ताय तपस्विने जितेन्द्रियाय ब्राह्मणाय दातव्या; यावत् समुद्रपर्यन्ता पृथिवी, तावत् दातुः फलम् अनन्तम्। यथा तैलबिन्दुः जलपतितः सर्वत्र प्रसारयति, तथा भूमिदानस्य पुण्यं सस्ये सस्ये व्याप्तिम् आप्नोति। यथा बीजानि भूमौ रोपितानि अंकुरयन्ति, तथा भूमिदानसम्बद्धस्य इच्छाः संपद्यन्ते। अन्नदाः सदा सुखिनः, वस्त्रदाः सुन्दराः भवन्ति, भूमिदाता सर्वदातृत्वं प्राप्नोति। यथा धेनुः स्तन्यं मुंचन्ती वत्सं पिपाययति, तथा भूमिः भूमिदातारं पोषयति, हे सहस्राक्ष। शंखं, पुण्यासनं, छत्रं, श्रेष्ठाश्वान्, उत्तमान् गजान्—भूमिदानस्य पुण्येन स्वर्गं प्राप्नोति, हे पुरन्दर। सूर्यः, वरुणः, अग्निः, ब्रह्मा, सोमः, यज्ञाग्निः, त्रिशूलधारिणी भगवती—एते सर्वे भूमिदातारं प्रहृष्यन्ति। पितरः तुष्टुवन्ति, पूर्वजाः स्तुवन्ति; भूमिदातुर्गोत्रे जातः पुत्रः अस्माकं त्राता भवति। त्रयः परमा दानानि उच्यन्ते—गावः, भूमिः, सरस्वती; एते नरकात् उद्धरन्ति, जपेन, बीजेन, दुहेन च। एते दुःखात् उद्धरन्ति, इति विप्राः वदन्ति; वस्त्रदातारः वस्त्रयुक्ताः यान्ति, अदातारः नग्नाः यान्ति। अन्नदाताः तृप्ताः यान्ति, अदातारः क्षुधिताः; सर्वे पितरः नरकभीताः तत् इच्छन्ति। यः पुत्रः गया यास्यति, सः अस्माकं त्राता भवति; अनेकाः पुत्राः वाञ्छनीयाः, यदि एकः अपि गया यायात्। अश्वमेधं वा कुर्यात्, नीलवृषभं वा मोचयेत्; स वृषभः रक्तवर्णः वा, पुच्छस्य अग्रे पाण्डुः वा। श्वेतः खुरशृंगयुक्तः स नीलः उच्यते; पाण्डुपुच्छयुक्तः नीलवृषभः जलं उद्धरति। तेन पितरः षष्टिसहस्रवर्षाणि तृप्यन्ति; यत्तु कर्दमं शृंगे, तेन कुलं उद्धृतम्। तस्य पितरः सोमलोकं भजन्ते; एवं दिलीप, नृग, नहुषादीनां राज्ञां स्थितिः आसीत्। अन्येषां राज्ञां तु कश्चित् न एतत् प्राप्नोति; भूमिः अनेकैः राजभिः दत्ता, सगरादिभिः च। यः कश्चित् पृथिवीमधिपः भवति, तस्मै तस्मिन्काले फलं; स ब्रह्महाऽपि, स्त्री, बालः, पतितः वा। एवं, हे मुनिवर, दीपव्रतस्य, भूमिदानस्य च महात्म्यं श्रोतव्यं, यः सर्वपापविनाशकं, स्वर्गप्रदं, परमं पुण्यं च।