यदा तीर्थयात्रायां भक्त्या शुभां शुद्धां च तुलसीं जनः पश्यति, तदा हरिग्रहेण सः शीघ्रं सर्वतीर्थफलानि प्राप्नोति—एषा मम दृढा प्रतिज्ञा। लोकनाथः स्वयं सुगन्धिपुष्पाणि—मन्दारं कुन्दं कमलं च—त्यक्त्वा, सद्गुणयुक्तां पापकोटिनाशिनीं तुलसीं, यद्यपि शुष्कां, हर्षेण गृह्णाति। ये तु पापकृत्याभिप्रायात् तुलसीं मूलतः उन्मूल्य भूमौ क्षिपन्ति—सा अमृतलता सदृशी, अमृतस्य कारणं च—तुलसीप्रियः नरहरिः तेषां ऐश्वर्यं अनवधानतः नित्यशः हरति; एतत् सत्यम्। ये च जना तुलसीभूमिं मूत्रपुरीषादिभिः नित्यं मलिनीकुर्वन्ति, तेषां पापकर्मसमुच्चितं धनं शीघ्रं हरिः हरति—यत्र सुराणां निवासः। नारायणपूजायै त्वां संगृह्णामि—नमस्ते! पारिजातादिपुष्पैः सुगन्धिभिः च केशवः पूज्यते। त्वया विना, शुभे, तृप्तिः न लभ्यते; अतः त्वां संगृह्णामि। त्वया विना, महाभागे, सर्वं कर्म निष्फलम्। अतः देवी तुलसि, त्वां संगृह्णामि—अनुग्रहं कुरु। यद् दुःखं हृदि ते उत्पद्यते सञ्च्छेदनेन, तत् क्षमस्व, तुलसि, जगन्नाथे; नमोऽस्तु ते। एवं मन्त्रान् जपित्वा अञ्जलिं कृत्वा वैष्णवः पुरुषः तुलसीपत्रं संगृह्णाति। अञ्जलिं कृत्वा तुलसीपत्रग्रहणे, द्विजश्रेष्ठ, शाखा न कम्पते। यदि पत्रग्रहणे देवीतुलसीशाखा भिद्यते, तदा तुलसीनाथस्य विष्णोः हृदि दुःखं जायते। शाखाग्रात् भूमौ पतितं जीर्णपत्रमपि गोविन्दस्य—मधुकैटभनाशिनः—पूजायै योग्यं भवति। यः कोऽपि कोमलतुलसीपत्रैः अच्युतं सम्पूजयति, सः शीघ्रं मनसि यत् इच्छति तत् लभते। ततः जैमिनिः पप्रच्छ—द्विजश्रेष्ठ, किं तुलसीसमः कश्चन वृक्षः अस्ति? तद्वेदितुमिच्छामि; वद, सत्यवतीसुत। व्यासः उवाच—यथा तुलसी सदा विष्णोः प्रिया, तथा आमलकी अपि तस्यैव प्रिया, सर्वपापनाशिनी च। द्विजश्रेष्ठ, ये देवाः तुलसीवृक्षस्य समीपे निवसन्ति, ते आमलकीयाः अपि अधः वसन्ति। गङ्गादीनि सर्वाणि तीर्थानि यत्र विशुद्धा आमलकी विष्णोः प्रिया तिष्ठति, तत्र सन्ति। ब्राह्मण, यत् किंचित् शुभाशुभकर्म नरैः आमलकीयाः अधः क्रियते, तत् नूनं सत्यम् अविनाशि च भवति। यः तु आमलकीपत्रैः शुद्धैः हरिं सम्पूजयति, सः पापनिबन्धनात् विमुक्तः हरिसायुज्यं प्राप्नोति। जैमिने, यत्र आमलकी-तुलसी-देव्यौ न तिष्ठतः, तत् स्थानं अशुद्धं, तत्र कर्मफलम् न लभ्यते। यत्र शुभे आमलकी-तुलसी न वसतः, तत्र सर्वकर्म निष्फलं भवति। यत्र आमलकी-तुलसी न स्तः, तद् गृहम् दारिद्र्य-पाप-कलिप्रियं भवति। द्विजश्रेष्ठ, यत्र आमलकी-तुलसी न स्तः, तत् श्मशानसमं बुधैः ज्ञेयम्। यत्र आमलकी-तुलसी स्तः, तत्र सर्वे देवाः निवसन्ति; यत्र तु नस्तः, तत्र सर्वं पापम्। यः पापनाशिनीं आमलकीफलमालां धारयति, सदा विष्णुश्री तस्य शरीरे वसतः। यः आमलकीदण्डमालां धारयति, तस्य शरीरे सर्वे देवाः निवसन्ति। यत् कर्म आमलकीफलमालां धारयन् नरः करोति, तत् सर्वं अविनाशि, शुभं वा अशुभं। यः धात्रीफलम् जानन् भुञ्जाति, तस्य शरीरे स्थितं पापं नश्यति। यः धात्रीफलमालां धारयति, तस्य महत्त्वं शृणु—सा परमं, सर्वपापनाशिनी। यद्यपि श्मशाने मृत्युर्भवति, सः गङ्गायां मृत्युफलम् प्राप्नोति—न संशयः। तम् दृष्ट्वा सर्वे पापिनः सहस्रकोटिजन्मपापजालात् विमुच्यन्ते। यः प्रतिदिनं धात्रीफलरसः सेवते, सः प्रतिदिनं पुण्यं प्राप्नोति—न संशयः। यः धात्रीवृक्षं नाशयति, यः सर्वदेवतावासः सः, सः हरेः अहितं करोति—न संशयः। धात्री सर्वदेवतामयी, केशवस्य प्रिया च; तस्य गुणाः ब्रह्मणापि न वर्णनीयाः। यः सर्वं तत्त्वं ज्ञात्वा धात्री-तुलसीभक्तिं करोति, सः सर्वान् भोगान् अन्वभूय, अन्ते हरिग्रहेण मोक्षं प्राप्नोति। ततः जैमिनिः पप्रच्छ—पुनः, महाभाग, तुलसीस्य पापनाशिन्या महिमानं विस्तरेण कथय, अतिथिपूजनस्य च महत्त्वं। सूतः उवाच—ततः महातेजाः व्यासः, शृण्वतां ब्राह्मणश्रेष्ठानां, पापनाशिन्या तुलसीमहिमानं कथयामास। व्यासः उवाच—एषा तुलसी साक्षात् महालक्ष्मीः, भगवतः प्रिया; अतः जैमिने, त्वं तां वृक्षज्ञानात् वृक्षमात्रं न मन्यस्व। यथा मनुष्यः पृथिव्यां तुलसीं सेवते, तथा देवा इन्द्रसहिताः तं स्वर्गे सेवन्ति। यत्र तुलसी तिष्ठति, सा परब्रह्मस्वरूपिणी; तत्र सर्वमङ्गलं मया निश्चितम्। मृत्युकाले पापिनः अपि, तुलसीपत्राभिषिक्तं जलं प्राप्य, हरिसायुज्यं प्राप्नोति।