सदा वैष्णवान् निन्दन्तः मयि रोषः सदा अस्ति। इति उक्त्वा भगवान् विष्णुः सहसा अदृश्यः अभवत्। तस्य ब्राह्मणः शय्यायाः निद्रां त्यक्त्वा उत्तिष्ठन् केशवस्य उक्तैः वाक्यैः हरि-भक्तिम् प्राप्तवान्। सर्वाणि कर्माणि परित्यज्य सः तदनन्तरं नारायणस्य नैवेद्यं भुञ्जन् तस्य फलम् अनुभवन् कर्ममार्गे प्रवृत्तः अभवत्। मम न ज्ञातम्—को फलः हरिं पूजयतः जायते। तव समीपे संक्षिप्तं कथयामि, शृणु जामिनये। हरिं एकवारं पूजयित्वा एव परमं पदम् प्राप्नोति। मनुष्यजन्म दुर्लभं लोके, चक्रधरस्य पूजा ततोऽपि दुर्लभा। ब्राह्मणश्रेष्ठ, तेषु भक्तिरपि अत्यन्तं दुर्लभा इति कथ्यते। यः जनः संसारसागरं दुःखैः पूर्णं तीर्तुम् इच्छति, सः सततं वासुदेवम् भक्त्या पूजयेत्, सः सर्वकर्मणां कर्ता। सूतः उवाच—एकादशी-फलं शृण्वन् जामिनिः महतीं तुष्टिं प्राप्तवान्। कृताञ्जलिः सः कृष्णद्वैपायनं इदं वचनं उवाच। जामिनिः उवाच—भगवन्, तव कृपया विष्णोः महात्म्यम् श्रुतम्। अधुना तुलसीमहात्म्यम् पापनाशनं शृणुयामि, तद् ब्रूहि। व्यासः उवाच—ब्राह्मण, तुलसी पुण्यशीला सर्वैः देवैः सहितैः इन्द्रादिभिः सदा सेविता। सा धर्मार्थकाममोक्षफलप्रदा। स्वर्गे, भूमौ, पाताले तुलसी साधुषु दुर्लभा; भक्त्या तस्या चतुर्वर्गः प्राप्त्यते। यत्र तुलसी-वृक्षः एकः अपि तिष्ठति, तत्र ब्रह्मा, विष्णु, शिवादयः सर्वे देवाः निवसन्ति। केशवः पत्रस्य मध्ये, प्रजापतिः अग्रे, शिवः पत्रस्य अधस्तात् सदा निवसति। लक्ष्मी, सरस्वती, गायत्री, चण्डिका, सर्वा देवपत्न्यः अपि तत्र पत्रेषु निवसन्ति। इन्द्रः, अग्निः, यमः, नैरृतः, वरुणः, वायुः, कुबेरः शाखासु वासं कुर्वन्ति। आदित्यादि ग्रहाः, विश्वेदेवाः, वसवः, ऋषयः, दिव्यर्षयः सदा तत्र निवसन्ति। यावन्ति तीर्थानि पृथिव्यां अनन्तेषु ब्रह्माण्डेषु विद्यमानानि, तानि सर्वाणि तुलसीपत्रे आश्रयं कृत्वा वसन्ति। यः तुलसीं भक्त्या सेवते, सः ब्रह्मादि देवैः एवं तीर्थैः सेवितः भवति। यः तुलसीमूलं तृणं छिनत्ति, तस्य शरीरस्थं ब्रह्महत्या-पापं हरिः तत्क्षणात् नाशयति। यः तुलसीं ग्रीष्मे सुगन्धितं शीतलं वारि सिंचति, सः मोक्षं प्राप्नोति। यः तुलसीं चन्द्रकान्तं छायां वा ददाति, विशेषतः ग्रीष्मे, सः सर्वपापात् विमुक्तः भवति। वैशाखमासे तुलसीं सततं वारिणा सिंचन् अश्वमेधस्य फलम् सदा प्राप्नोति। यः तुलसीं अल्पं वारि सिंचति, सः स्वर्गं प्राप्नोति, सर्वपापविमुक्तः। यः तुलसीं कदाचित् क्षीरं सिंचति, लक्ष्मीः तस्य गृहे स्थिरा भवति। यः तुलसीमूलं गोमये अङ्क्ति, मार्जनं च करोति, तस्य यावन्ति धूलिकणानि तत्र अपसार्यन्ते, तावन्ति सहस्राणि कल्पान् विष्णुसमागमं अनुभवति। यः तुलसीमूलं सन्ध्यायां दीपं स्थापयति, सः अनन्तकुलैः सहितः विष्णोः लोकं गच्छति। यः तुलसीं गोरक्षः, श्वानरक्षः, गर्दभ, मानव, बालक-रक्षः करोति, सः केशवेन सदा रक्षितः भवति। यः तुलसीं भक्त्या रोपयति, मृत्यौ परमं मोक्षं निश्चितं प्राप्नोति। यः भक्तिपूर्णः प्रातः तुलसीं पश्यति, सः विष्णुदर्शनस्य अक्षयफलम् प्राप्नोति। यः भक्त्या तुलसीं नमति, तस्य आयुः, बलम्, कीर्तिः, धनम्, सन्ततिः च सर्वे वर्धन्ते। स्मरणमात्रेण तुलसी पापानि नाशयति; स्पर्शेन जनानां रोगाः अपि नश्यन्ति। यः शुभां तुलसीपत्रं भुञ्जाति, सर्वपापापहं, तस्य शरीरस्थं पापं तत्क्षणात् नाशयति। यः तुलसीकाष्ठमालां धारयति, तस्य शरीरं पापरहितं भवति; सत्यम् इदं ब्रवीमि। यः तुलसीपत्रसिक्तं वारि शिरसि धारयति, सः गङ्गास्नानस्य पुण्यं निश्चितं प्राप्नोति। यः शुभां तुलसीं दूर्वया, अविच्छिन्नैः पुष्पैः, नैवेद्यैः भक्त्या पूजयति, सः विष्णुपूजनस्य फलम् प्राप्नोति। ब्राह्मणाः, यः दिव्यां तुलसीं नैवेद्यैः, पुष्पैः, धूपैः, घृतदीपैः पूजयति, धर्मार्थकाममोक्षफलप्रदा या पूजा, तस्य विष्णुपादसेवायाः अन्यानि कर्माणि अनावश्यकानि। यत्र हरिप्रिय तुलसी दोषरहिते स्थले रोपिता, देवसमूहैः सेविता, तत्र हरिः त्रिलोकनाथः, मुरारिः, तुष्टः शीघ्रं परमं स्थानं ददाति। यत्र तुलसीभूमौ यज्ञं, व्रतम्, पितृपूजनम्, अच्युतपूजनम्, दानम्, अन्यं शुभकर्म वा कुर्युः, तानि सर्वाणि अक्षयफलानि स्युः। ब्राह्मणश्रेष्ठ, पृथिव्यां यः धर्मं कुर्यात् नारायणस्य प्रिय तुलसीं विना, तत् सर्वं निष्फलं; पद्मलोचनः देवदेवः अपि तेन न तुष्टः।