यो जनः परपीडनात् मुक्तः सदा स्वकर्मणि पुनः पुनः विचारयति, तस्याहम् सदा प्रसन्नः। यश्च गावां ब्राह्मणानां च हितं साधयति, यश्च स्ववचनं यत्नेन पालयति, तस्यापि अहम् सदा प्रसन्नः। शरणागतान् सत्कृत्य सम्प्राप्तान् यः श्रद्धया उपगच्छति, यश्च प्रतिदानं कर्तुं अशक्तेभ्यः दानं ददाति, तस्यापि अहम् सदा प्रसन्नः। यस्य च मनः सदा मयि स्थितं, तस्य अहम् सदा प्रसन्नः। एष संक्षेपतः मम प्रीत्युपायः। अथ ब्राह्मण श्रेष्ठ, यं कर्मणा अहम् कुप्ये, तच्छृणु। यः परपीडनं प्रियतमा मन्यते, सर्वभूतेषु निर्दयः, तस्मादहं सदा कुपितः, शत्रुवत् तं पश्यामि। यः मिथ्यावादी, कृूरः, परनिन्दकः, कवीनां कृतिम् नाशयति, तं शत्रुवत् मन्ये। यः कारणं विना मातरं पितरं भार्यां भ्रातरं वा परित्यजति, मोहात् तान् त्यजति, मूढः सः, तं शत्रुवत् मन्ये। यः पितरौ गर्हयति, गुरौ अवमानं करोति, तं शत्रुवत् मन्ये। यः उपवनानि छिनत्ति, तडागान् विनाशयति, ग्रामान् नाशयति, तानपि शत्रुवत् मन्ये। यः परस्त्रीं दृष्ट्वा विषण्णः भवति, पापकथानां शृणोति, रक्षकद्वेष्टा, निर्बलस्य द्रव्यं हरति, विश्वासघाती, बलवत्याः गवां हन्ता, पतितस्त्रीपतिः, अश्वत्थच्छेत्ता, ब्रह्मविष्णुशिवानां भेदकर्ता, परस्त्रीसङ्गरक्तः, लोभात् एकादश्यां खादति, वेदनिन्दकः, दुष्टचित्तनिष्ठः, मित्रद्रोही, धात्र्याः वृक्षं छिनत्ति, दिवा कामात् मैथुनं करोति, रजस्वलां गच्छति, अदर्शितरजस्वलां मोहात् उपगच्छति, व्रतकृतं बाधते, अमावास्यायां अथिथिदिने रात्रौ खादति, रविवासरे द्विवारं खादति, अमावास्यायां मांसमैथुनतैलत्यागं न करोति, एतान् यो न त्यजति, तस्मात् अहं सदा कुपितः। वैष्णवानां निन्दकः, तेष्वहम् सदा कुपितः। एवं उक्त्वा भगवान् विष्णुः सहसा अन्तर्धानं जगाम। स ब्राह्मणः शय्यायाः निद्रां त्यक्त्वा उत्तस्थौ; केशवस्य वचनेन स ब्राह्मणः हरीं प्रति भक्तिमान् अभवत्। सर्वकर्माणि परित्यज्य स यजननिष्ठः अभवत्; नारायणस्य नैवेद्यं भुङ्क्ते, तस्य एष फलम्। हरिं यः पूजयति, तस्य फलं न जानामि; संक्षेपेण वदामि—शृणु जैमिने। एकवारं हरिं पूजयित्वा परमं पदं प्राप्नोति; मानवजन्म दुर्लभं लोके, चक्रपाणेः पूजनं ततोऽपि दुर्लभम्। तत्रापि भक्तिः अतीव दुर्लभा इति श्रूयते। यो जनः संसारसागरं दुःखपूर्णं तीर्तुम् इच्छति, स सदा भक्त्या वासुदेवं पूजयेत्, सः सर्वकर्मकर्ता। सूतः उवाच—एकादश्याः फलं श्रुत्वा जैमिनिः अतीव तुष्टः, स सञ्जाताञ्जलिः कृष्णद्वैपायनं वाक्यम् अपृच्छत्। जैमिनिः उवाच—भगवन्, भवतः प्रसादेन विष्णोः माहात्म्यं श्रोतुं प्राप्तवान् अस्मि; अधुना तुलसीमाहात्म्यं श्रोतुम् इच्छामि, यत् श्रवणमात्रेण पापं नश्यति। व्यासः उवाच—ब्राह्मणश्रेष्ठ, तुलसी देव्या सर्वे देवाः, इन्द्रादयः, नित्यं सेवा कुर्वन्ति; सा चतुर्वर्गफलप्रदा। स्वर्गे, पृथिव्यां, पाताले च, तुलसी साधूनाम् अपि दुर्लभा; तस्याः भक्त्या चतुर्वर्गसिद्धिः लभ्यते। यत्रैकापि तुलसीवृक्षः तिष्ठति, तत्र ब्रह्मा, विष्णु, शिवादयः सर्वे देवाः निवसन्ति। केशवः पत्रस्य मध्ये, प्रजापतिः अग्रे, शिवः मूलदेशे नित्यं वसति। लक्ष्मीः, सरस्वती, गायत्री, चण्डिका, सर्वा देवपत्नीश्च तत्रैव पत्रेषु वसन्ति। इन्द्रः, अग्निः, यमः, नैऋतः, वरुणः, वायुः, कुबेरः, तुलसीशाखासु वसन्ति। आदित्यादयः सर्वग्रहाः, विश्वेदेवाः, वसवः, मुनयः, दिव्यर्षयः च सदा तत्र निवसन्ति। यावन्ति पवित्रस्थानानि अनन्तकोटिभूमण्डलेषु सन्ति, तानि सर्वाणि तुलसीपत्रे शरणं गत्वा तत्रैव तिष्ठन्ति। यो भक्त्या तुलसीं सेवते, तं पवित्रस्थानानि, ब्रह्मादयः देवाः, सेवन्ते। यः तुलस्याः मूलदेशे तृणं छिनत्ति, तस्य शरीरे स्थितं ब्रह्महत्यानं हरिः सत्वरं नाशयति। वर्षासु सुगन्धितशीतलेन जलदानेन यः तुलसीं सिञ्चति, स मोक्षं प्राप्नोति।