तत्र पुनः तव मम प्रति भक्तिः अत्यन्तं दृढा जाता। तव विधिपूर्वकं अनुष्ठानं सततं कृत्वा, त्वं मां निरन्तरं पूजितवान्, द्विजश्रेष्ठ। जीवनस्य अन्ते मम कृपया, त्वं मम एव धामं प्राप्स्यसि। यदा अहं तुष्टः भवामि, ब्राह्मण, तदा पापात्मापि मोक्षं प्राप्नोति। यदि अहं कस्यचित् अप्रसन्नः भवामि, तदा साधुरपि पापानुगामी भवति। अतः, ब्राह्मण, सौभाग्यं ते, यः मां भक्त्या अनुगतः, व्रतेषु दृढः च। तव भक्त्याः कारणेन अहं ते परमं स्थानं दास्यामि, यत् देवाः अपि न प्राप्नुवन्ति। ब्राह्मणः उवाच—भगवन्, तव कृपया अहं पूर्वजन्मकथां श्रुतवान्। अधुना किमपि अधिकं श्रोतुम् इच्छामि। त्वं ब्रह्मणां नाथ, यः तुष्टः भवति, केन तुष्टः, केन अप्रसन्नः भवति, तद् वद। महाकृपया त्वं सर्वं वक्तुम् अर्हसि। श्रीभगवान् उवाच—ब्राह्मणश्रेष्ठ, येन कर्मणा मम हृदि तुष्टिः जायते, तद् वक्ष्यामि। द्विजश्रेष्ठ, क्रोधादिकं च संक्षेपेण वक्ष्यामि। यः सर्वदा सर्वभूतेषु दयालुः भवति, अहं तेन नित्यं तुष्टः। यः अहंकाररहितः, तेन अहं नित्यं तुष्टः। यः धर्मनिष्ठः, मम कृते कर्म करोति, तेन अहं तुष्टः। यः मम कृते शान्तं वचनं वदति, तेन अहं तुष्टः। यः प्रियं वस्तु प्राप्य, तद् मम अर्पयति, तेन अहं तुष्टः। यः सम्मान-अपमानयोः समः भवति, तेन अहं तुष्टः। यः मां सर्वभूतशरीरेषु स्थितं जानाति, तेन अहं तुष्टः। यः परपीडनरहितः, तेन अहं तुष्टः। यः कर्म कर्तुम् पुनःपुनः विचिन्तयति, तेन अहं तुष्टः। यः गोब्राह्मणहिते यत्नं करोति, तेन अहं तुष्टः। यः स्ववचनस्य पालनं करोति, तेन अहं तुष्टः। यः शरणागतं सम्यक् उपगच्छति, तेन अहं तुष्टः। यः अप्रत्युपकारिणे दानं ददाति, ब्राह्मणश्रेष्ठ, तेन अहं तुष्टः। यः मनः मयि नित्यं स्थापयति, तेन अहं तुष्टः। संक्षेपेण, एतत् तुष्टिकर्म। अधुना, ब्राह्मण, तेन कर्मणा अहं कोपितः भवामि, तद् शृणु। यः परपीडनं कुर्यात्, सर्वभूतेषु निर्दयः भवेत्, तेन अहं नित्यं कोपितः, शत्रुवत् व्यवहारं करोमि। यः असत्यं वदति, क्रूरः, परनिन्दकः, तेन अहं शत्रुवत् व्यवहारं करोमि। यः कवीनां कृत्यं नाशयति, तेन अहं शत्रुवत् व्यवहारं करोमि। यः कारणं विना पितरौ, भार्यां, भ्रातृं, भगिन्यं त्यजति, मूढः मोहात् त्यजति, तेन अहं शत्रुवत् व्यवहारं करोमि। यः पितरौ तिरस्करोति, यः गुरौ अवमानं दर्शयति, ब्राह्मण, तेन अहं शत्रुवत् व्यवहारं करोमि। यः वनानि छिनत्ति, तडागानि विनाशयति, ग्रामं नाशयति, तेन अहं शत्रुवत् व्यवहारं करोमि। यः परस्त्रियं दृष्ट्वा विषादं प्राप्नोति, पापविचारं शृणोति, तेन अहं कोपितः भवामि। यः रक्षकं द्वेष्टि, निर्बलस्य धनं हरति, विश्वासघातं करोति, तेन अहं कोपितः भवामि। यः बलाय गोवधं करोति, पतितस्त्रीपतिः भवति, अश्वत्थं छिनत्ति, तेन अहं कोपितः भवामि। यः ब्रह्म-विष्णु-शिवयोः भेदं करोति, यः परस्त्रियं अत्यधिकं आसक्तः, तेन अहं कोपितः भवामि। यः लोभात् एकादशीदिने भोजनं करोति, वेदनिन्दकः, दुष्टविचारनिष्ठः, मित्रघातकः, तेन अहं कोपितः भवामि। यः धात्र्याः वृक्षं छिनत्ति, कामवशात् दिवा मैथुनं करोति, रजस्वलां गच्छति, मोहात् अरजस्वलां गच्छति, तेन अहं कोपितः भवामि। यः व्रतानुष्ठानिनं विघ्नं करोति, अमावास्यायां अथवा अतिथिदिने रात्रौ भोजनं करोति, रविवासरे द्विवारं भोजनं करोति, अमावास्यायां मांस, मैथुन, तैलं न वर्जयति, ब्राह्मणश्रेष्ठ, तेन अहं कोपितः भवामि। यः वैष्णवान् निन्दति, तेन अहं कोपितः भवामि। एवं उक्त्वा श्रीविष्णुः सहसा अदृश्यः अभवत्। तस्मिन् क्षणे ब्राह्मणः शय्यां त्यक्त्वा, निद्रां परित्यज्य, उत्तिष्ठन्, केशवस्य वचनात् हरीनिष्ठः अभवत्। सर्वकार्याणि परित्यज्य, सः विधिपूर्वकं अनुष्ठानं आरब्धवान्। नारायणस्य प्रसादं भुक्त्वा, एतत् फलम्। हरिपूजनस्य फलं अहं न जानामि। संक्षेपेण वक्ष्यामि—शृणु, महात्मन् जैमिनि। एकवारं हरिं पूज्य, परमं पदं प्राप्यते। इह मानवजन्म दुर्लभः, चक्रधारिणः पूजना दुर्लभतरम्। ब्राह्मणश्रेष्ठ, तत्रापि भक्तिः अत्यन्तं दुर्लभा। यः संसारसागरं दुःखपूर्णं तीर्तुम् इच्छति, सदा वासुदेवं भक्त्या पूजेत्, सः सर्वकर्मकर्ता। सूतः उवाच—एकादशीफलं श्रुत्वा, जैमिनिः परमं तुष्टः अभवत्। अञ्जलिं कृत्वा, कृष्णद्वैपायनं प्रार्थयन् इदं वचनं उवाच। जैमिनिः उवाच—भगवन्, तव कृपया विष्णोः महात्म्यं श्रुतवान्। अधुना तुलसीमहात्म्यं कथय, यः शृण्वतः पापं नाशयति। व्यासः उवाच—ब्राह्मण, तुलसी भगवती सर्वदेवैः, इन्द्रादिभिः नित्यं सेविता। सा धर्मार्थकाममोक्षफलप्रदायिनी।