तं रथमारोप्य तदा तत्रैव हरिपुरीं प्रति शीघ्रं ययुः। स च सत्त्वश्रेष्ठं हरिं साक्षात् प्राप्तवान्। शतयुगशतं केशवस्य सान्निध्ये स्थित्वा, स परमविद्यां प्राप्य हरिरूपं प्रविवेश। व्यास उवाच—येन केनापि प्रकारेण पुरुषः हरौ भक्तिं संवर्धयति, स राजा हंस इव संसारसागरं तरति। क्षणमात्रमपि यदि कस्यचित् मनसि हरिभक्तिः जायते, स तद्रूपः परमधाम प्राप्नोति—पापात्मापि तत्र गच्छति। मुरारये यदपि एकं श्रेष्ठं द्रव्यं समर्प्यते, तदनन्तरं तद्भोगेन पापशमनाय स्वयं भोक्तव्यम्। यद् यद् हरये दीयते, तत् द्विजातये अपि दातव्यम्; यदवशिष्टं, तद् आत्मना न भोक्तव्यम्—एषा नित्यम् बुधैः उपदिष्टा। हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, यानि कानि च काम्यानि वस्तूनि, तानि विष्णवे अर्पयित्वा एव वैष्णवैः भोक्तव्यानि, अन्यथा न कदापि। विष्णोः नैवेद्यस्य महिमा सर्वपापविनाशनः—एतत् पुनः कथयिष्यामि, शृणुष्व, ब्राह्मण। अतीते काले शुद्धवंशसमुत्थितः सर्वजनी नाम ब्राह्मणः आसीत्। स शान्तः, जितेन्द्रियः, दयालुः, गुरुब्राह्मणसेवी चासीत्। स हरिपूजायाम् अनन्यनिष्ठः, हरिस्मरणे तत्परः, शरणागतदुःखनाशकः, सत्यवादी, आत्मसंयमी च। स प्रातःकाले स्नात्वा, स्वधर्मपालकः, अहिंसकः, एकादशीव्रतधारी, बन्धुसम्मानशीलश्च। कदाचित् सः केशवं स्वप्ने अपश्यत्—श्यामवर्णं, विमलपद्मलोचनं, स्मिताननं, पीताम्बरधरं। स तेजस्विनं रूपं ददर्श—स्वर्णकुण्डलाङ्गदकिरिटभूषितम्, कौस्तुभमणिशोभितवक्षसम्, वनमालाविलसितम्। चतुर्भुजं प्रभुं पश्यति—शङ्खचक्रगदापद्मधरम्, सर्वलक्षणसम्पन्नं, सुवर्णयज्ञोपवीतं च। एवं जगन्नाथस्य दर्शनं स्वप्ने प्राप्य, स ब्राह्मणः अञ्जलिं कृत्वा, हर्षोत्कम्पितरोमाञ्चितः, स्तुतिं चकार। स उवाच—नमस्ते, लोकनाथ, सर्वदुःखभीतरोगनाशन, नारायण, लक्ष्मीहृदयेश, धर्मार्थकाममोक्षामृतप्रद। येन मया मूरारेश, प्रमादमदवशात् पापानि कृतानि, तस्मात् संसारसागरात् भीतः अस्मि—त्वद्भक्तिनावेन मां उद्धर। ज्ञात्वापि, हे हरि, संसारे मोहवशात् जनाः पापं कुर्वन्ति, तथापि अहं सदा प्रमोदेन दुष्कृत्ये प्रवृत्तः; अतः मत्तः मूढतरः नास्ति। पुण्यवृक्षः शीघ्रं सुखफलं ददाति, किं तु, हे नरकान्तक, अहं पापी, पुष्पवृक्षदानाय मम वित्तं नास्ति; प्रभो, अनुग्रहं कुरु—किं करवानि? त्वद्भक्तिपद्मद्वयं परित्यज्य, मम मनः भ्रमर इव स्त्रीमुखेषु विचरति, यत्र मृत्युर्मात्रं, सदा कफयुक्तं, मोहग्रस्तं भ्रमरमिव। मम हस्तौ दानाय न प्रवर्तेते, मुखं मिथ्यावदति, कर्णौ पापश्रवणेषु प्रवृत्तौ; हे हरि, एतानि दोषान् सेवकस्य नाशय, त्वं शरणागतदोषनाशनः। हे नरकान्तक, संसारसागरस्य भयंकरस्य तव भक्तिरूपनावमपि लब्ध्वा, अहं दैववशात् पापबुद्धिः, दुःखेनैव कालं नयामि। किं नाम तेजस्वि पन्थानं दुःखरहितं संसारसागरस्य तीर्णये अस्ति? मम दृष्टिः तमसा मोहेन बद्धा, त्वं च विश्नु, मम पश्यन न सदा। पापात्मापि सन्, मम मनः नष्टं, स्वनाशकारणम्; तथापि, हे केशीहन्तर, अद्य स्वप्ने अपि त्वां पश्यामि, यद् देवैः अपि पूजितं तव पद्मद्वयं। व्यास उवाच—एवं स्तुत्वा तं, श्रीलक्ष्मीपतिः, वाग्विद्, संसारसागरात् तारयिता, वाक्यम् अब्रवीत्। श्रीभगवानुवाच—हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, तव भक्त्या अहं सदा तुष्टः; अतः शीघ्रं सर्वमङ्गलं तव भविष्यति। पूर्वं च त्वां पापात् उद्धृतवान्, ब्राह्मण; अद्य त्वं भक्तोऽसि—किञ्चिदपि अशुभं न भविष्यति। ब्राह्मण उवाच—कोऽहं पूर्वं, हे विष्णो? किं पापं मया कृतम्? कथं च पापात् उद्धृतः अस्मि? कथं मम जन्म, कथं त्वया प्रेरितः अस्मि? सर्वं मे कथय, प्रभो, त्वं दयालुः सदा। श्रीभगवानुवाच—एषः रहस्यं न वक्तव्यम्, ब्रह्मणः श्रेष्ठ, तथापि स्नेहान्मम त्वयि, शृणु। पूर्वं त्वं, ब्राह्मणश्रेष्ठ, विहङ्गकुले जातः, स्वकर्मफलात् भूमौ अवतीर्णः। सदा क्षुधया तृषया च पीडितः, कीटभक्षणं कृत्वा, उष्णतोयपानं च कृत्वा विचरन्। नानाविधदुःखानि सहित्वा, पक्षिरूपेणैव सदा, चतुस्सहस्रवर्षाणि भूमौ स्थितः। कदाचित् कुलभद्रः नाम ब्राह्मणः, सर्वतत्त्ववित्, तटाकसमीपे मां भक्त्या पूजयामास। मां सम्पूज्य, स ब्राह्मणश्रेष्ठः, तत्रैव मयि समर्पितं तण्डुलं त्यक्त्वा, स्वगृहं प्रतिनिवृत्तः। तदा, वृक्षात् आगत्य, क्षुधया पीडितः, त्वं विहङ्गरूपेण, मयि समर्पितं तण्डुलं समग्रं भुक्तवान्। तद्भोजनात् त्वं त्वरया भयानकपापात् विमुक्तः; ततः, समये प्राप्ते, यमलोकं गतः। त्वां आनयितुं, मम दूताः सर्वथा प्रेषिताः; ते त्वां पापविमुक्तं रथमारोप्य। सर्वे दूतगणाः त्वां त्वरया परमधाम आनयन्, यत्र त्वं मम सान्निध्ये सहस्रयुगानि स्थितः। सर्वसुखानि, यानि देवानामपि दुर्लभानि, भुक्त्वा, ततः त्वं, ब्राह्मणश्रेष्ठ, शुद्धब्राह्मणकुले जातः।