तत्र स दुष्टात्मा पुरुषः तटस्थे नदीतीरे भगवत्सेवायां प्रवृत्तान् बहून् ब्राह्मणान् समागतान् अपश्यत्। ततो ब्राह्मणास्ते सर्वे जनार्दनं सम्यक् पूजयित्वा, महता कौतूहलेन परस्परं संवादं कर्तुं प्रारब्धवन्तः। एकः प्राह—"अद्य चम्पकपुष्पाणि समर्पितानि मया," अन्यः—"मयि मुरारये ताम्बूलानि दत्तानि," इत्यादि। अपरः अवदत्—"ताम्बूलानि कदापि न भक्ष्याणि जन्मान्तरेषु; अद्य तु मया हरये उत्तमानि कदलीफलानि दत्तानि।" अन्यः—"अनेकजन्मसु कदलीफलानि मया भुक्तानि; अपरः प्राह—'मया हरये दाडिमफलम् अर्पितम्।'" अपरः—"मया हरये श्रेष्ठं आम्रफलम् अर्पितम्," इति। एवं तेषां संवादं शृण्वन् स दुष्टात्मा चिन्तयामास—"किं नु विष्णवे दास्यामि? भक्ष्याणां सर्ववस्तूनां मम सम्पत्तिः अस्ति।" "किन्तु नाहं किञ्चित् त्यक्तुं शक्नोमि—किं मुरारये ददामि? अहं सदा कानने वसामि, चौरः, राजभीतः। न च कदापि रथे आरूढः अस्मि।" इति पुनः पुनः स चौरः स्वयमेव उक्तवान्। व्यास उवाच—"अहं हरये चतुष्टयार्थदायिने रथं दत्तवान्।" ततः ते सर्वे ब्राह्मणाः यथागतं निर्गताः। स चौरः अपि स्वैः सहचौरैः स्वस्थानं प्रतिनिवृत्तः। एकदा तेनैव मार्गेण गूडकन्दोलं प्राप्तः। तत्र कश्चन यात्रिकः भारमादाय काकिमण्डलं आगतः। तदा स चौरः निर्भयः प्रचण्डश्च मधुविक्रेतुः गुडपिण्डं हसात् हृतवान्। ततः ते चौराः तं गुडपिण्डं विदारयामासुः। तत्र राजा उर्वीशुः तस्य गुडेन निर्मितस्य रथस्य भागे पतितः, द्विजश्रेष्ठ। उर्वीशुः तं गुडरथं समीपगतः। स स्मरन् मनसि तानि वचनानि—"एषः मया स्वयमेव मुरारये कदाचित् दत्तः।" "तस्मात् एष दानं मया कदापि न ग्राह्यं, अस्मिन्नेव जन्मनि," इति हृदि विचिन्त्य, तं गुडेन कृतं दानं दातुं निश्चितवान्। स तद् माधवप्रियार्थं कस्यचित् ब्राह्मणाय दत्तवान्। तस्य भक्तिं विज्ञाय, हे ब्राह्मन्, सन् महापापी अपि, जनार्दनः तुष्टः सन् सर्वं पापं तस्य क्षिप्रं नाशयामास। तस्मिन्नेव दिवसे ब्राह्मणः स महावने प्रविष्टः। ततः उर्वीशुः सर्वैः नगरवासिभिः क्रुद्धैः हतः। ततः भगवतः स्वर्णरथः तं आनयितुं प्रेषितः। स विविधाभरणशोभितान् दूतान् प्रेषयामास। ते दिव्यदूताः उर्वीशोः मृतस्य समीपं गताः। तम् रथे स्थापयित्वा, त्वरया हरिपुरीं गतवन्तः। स च धर्मिष्ठमध्ये हरिसन्निधिं प्राप्तवान्। शतयुगशतम् अपि केशवस्य समीपे स्थित्वा, परमं ज्ञानं प्राप्य, हरिरूपं प्रविष्टवान्। व्यास उवाच—येन केनापि प्रकारेण पुरुषः हरौ भक्तिं संवर्धयति, स राजहंस इव संसारसागरं तरति। क्षणमात्रमपि यस्य चेतसि हरौ भक्तिर्जायते, स परमं पदं प्राप्नोति—पापी अपि तत्र गच्छति। मुरारये एकं श्रेष्ठं दत्त्वा, पश्चात् तस्य भोगं कर्तव्यं पापशमनार्थम्। हरये यद्यद् दत्तं, तत् द्विजाय अपि दातव्यं; अवशिष्टं स्वयम् न भेतव्यम्, इति सदा मुनिभिः उक्तम्। द्विजश्रेष्ठ, यानि कानि च काम्यानि वस्तूनि, तानि विष्णवे अर्पितानि विना वैष्णवैः भोक्तव्यानि न स्युः। विष्णोः नैवेद्यस्य माहात्म्यं सर्वपापनाशनम्; एतत् पुनः कथयिष्यामि, शृणु समाहितः द्विज। एकः ब्राह्मणः आसीत्, नाम्ना सर्वजनी, शुद्धवंशसमुत्पन्नः; शान्तः, जितेन्द्रियः, दयासम्पन्नः, गुरुभक्तः, ब्राह्मणसेवी च। स हरिपूजायाम् अनन्यभक्तः, हरिस्मरणपरायणः, शरणागतदुःखहर्ता, सत्यवादी, इन्द्रियजयवान्। स सदा प्रातः स्नात्वा, स्वधर्मान् पालयन्, हिंसारहितः, एकादशीव्रतधारी, स्वजनसेवापरः। एकदा, द्विजश्रेष्ठ, तेन स्वप्ने केशवः दृष्टः—श्यामवर्णः, निर्मलपद्मलोचनः, सस्मितमुखः, पीताम्बरधारी च। तेन विराजमानं रूपं दृष्टम्—हेमकुण्डलाङ्गदकिरिटशोभितम्, कौस्तुभमणिविलसद्वक्षःस्थलम्, वनमालाविभूषितम्। स भगवान् चतुर्भुजः, शङ्खचक्रगदापद्मधारी, सर्वलक्षणसम्पन्नः, सुवर्णयज्ञोपवीती च दृष्टः। स जगन्नाथस्य तद्रूपदर्शनं स्वप्ने प्राप्य, स ब्राह्मणः, अञ्जलिं कृत्वा, पुलकाङ्किततनुः, हर्षपूर्णः, स्तुतिं चकार। "नमस्ते, सर्वलोकनाथ, सर्वदुःखभीतरोगनाशक, नारायण, लक्ष्मीहृदयेश्वर, धर्मार्थकाममोक्षप्रदामृतदायक।" "मया यानि पापानि कृतानि, हे मुरारिशत्रो, मदमोहवशात् तानि कृतानि; तस्मात् संसारसागरभीतः अहम्—त्वद्भक्तिनावं दत्त्वा मां उद्धर।" "जानामि, हे हरि, मानुषाः मोहिता भूमौ पापं कुर्वन्ति; तथापि अहं सदा सुखेन पापमाचरामि; अतः मम तुल्यो मूढः नास्ति।" "पुण्यवृक्षः शीघ्रं सुखफलम् ददाति, किं तु अहं पापी, किं जानामि, हे नरकासुरमर्दन? पुष्पवृक्षदानाय मम धनं नास्ति; हे प्रभो, अनुग्रहं कुरु—किं करिष्यामि?" "तव पदद्वयं परित्यज्य, अमृतधाम, मम मनः, भ्रमरवत्, सदा स्त्रीमुखेषु विचरति, यानि केवलं मृत्युदायकानि, नित्यं कफयुक्तानि, मोहितं कमलानुचरं भ्रमरमिव।