तदा तैलपात्रं विपर्यस्तं, तेन क्षणेन सर्वत्र दीप्तिर्बभूव। ब्राह्मणोऽपि तस्मिन्नेव मुहूर्ते मोहकं निद्रां विहाय प्रबुद्धः समभवत्। तस्यां रात्रौ मृगव्याघ्रः शशकभक्षणे तत्परः शशकान् भोक्तुम् उद्युक्तः जागरूक एव स्थितः। प्रबुद्धे प्रभाते द्विजो नित्यकर्माणि समाचरन्। ततः स्वजनैः सह विप्रः सायं उपवासं भङ्क्त्वा भोजनं कृतवान्। एवं महात्मना कपिलेन सततम् एवमाचरता, सुतान् पौत्रांश्च, अतुलं वित्तं धान्यं च लब्धवान्। आरोग्यं परमं, श्रियम्, महद् भाग्यं चास्य प्राप्तम्। दीपव्रतस्य प्रभावेन कपिलः मोक्षं प्राप, आदित्यचन्द्रमसोर्योनिं संचार्य, परमात्मा दीपप्रभारूपः तम् नियोजितवान्। कालान्तरे मूषकः अपि स्वगुहायां मृत्युम् अवाप। ततः स दिव्येन विमानसारथिना, देवगन्धर्वसंघैः परिवृतः, अप्सरोगणैः संकीर्णः, विद्याधरसमूहैः सह, शुभजयशब्दैः स्तूयमानः, नागैः पूजितः, विष्णुलोकं गतवान्। तत्र कोटिकल्पानां सहस्राणि, शतकोट्यधिकानि च, विविधैः भोगैः युक्तः, अन्ते भूमौ राज्ञः रूपे जन्म लब्धवान्। सुदर्मा नाम्ना स धर्मात्मा राजा बभूव, देवब्राह्मणपूजकः, सुन्दरः, भाग्यशाली, महाबलपराक्रमी च। तस्य प्रिया भार्या सर्वलक्षणसमन्विता, पतिसत्ता, सती, रूपसुन्दरीति विख्याता, सर्वयोषिताम् मध्ये सैव परमभाग्यवती, तयोः पुत्राः पुत्र्यश्च जाता। एवं तयोः दम्पत्योः सुखेन कालः व्यतीतः, कार्तिकमासः प्राप्तः, यो हरिणयनप्रबोधकः। तस्मिन्नपि मासे नारायणभक्तैः दीपाः प्रज्वलिताः, कृत्च्रचन्द्रायणादिव्रतानि चान्ये च नियमाः आचर्यन्ते। विष्णुभक्तैः संसारभयभीतैश्च तानि क्रियन्ते। ततः प्रभोधिनीमुपसृत्य राजा रानीं सम्बोधितवान्— "भाग्यवति, अद्य पवित्रा प्रभोधिनी, या विष्णुपद्मनाभनाभिसंभूता। अहं अद्य उपवासेन, संयमितेन्द्रियः, पूजनं करिष्यामि। पवित्रे पुष्करे स्नात्वा, पद्मलोचनं नित्यं जनार्दनं लक्ष्म्या सहितं पूजयिष्यामि।" पतिसन्तोषसमुत्थितमिच्छां श्रुत्वा, सा सुमुखी रहसि सस्मितवदना तं प्राह— "राजन्, ममापि मनसि काचिद् वाञ्छा समुत्पन्ना, सौन्दर्यलावण्यलाभः मम मनसि वर्तते। तव सह पुष्करतीर्थं गन्तुमिच्छामि।" ततो राजा तया सह पुष्करं गतवान्। हस्त्यश्वरथब्राह्मणैः सहितः सः तत्र प्राप्तः। स्नात्वा ध्यानं कृत्वा पितृदेवताभ्यो होमान् निर्वर्त्य, देवेशं पद्मनयनं तत्र सर्वत्र दीपमालाभिरलङ्कृतस्थले पूजयामास। मन्दिरे तत्र सः मार्जारप्रतिमां दृष्ट्वा पूर्वजन्मस्मृतिं लब्धवान्। प्रियतमा सुमुखीं निरीक्ष्य राजा सस्मितमासीत्। सा रूपसुन्दरी पत्युर्मुखं निरीक्ष्य पप्रच्छ— "नाथ, मम मुखं दृष्ट्वा किमर्थं त्वं हससि?" स राजा हृष्टः पूर्वकर्मफलं कथयितुं प्राचक्राम— "देवि, अहं कदाचित् ब्राह्मणगृहस्थे मार्जारः आसम्। तत्र शतसहस्रशशकान् भोक्त्वा, दीपस्य समक्षं नारायणस्य रक्षणं कृत्वा, यद्यपि केवलं कृतकत्वेन, तस्य फलात् विष्णुलोकं प्राप्य, इदानीं राज्यं प्राप्तवान्।" रूपसुन्दरी प्रोवाच— "ममापि पूर्वस्मिन्जन्मनि स्मृति: अस्ति। अहं लघुमूषिका आसं ब्राह्मणस्य गृहे। कार्तिके प्रभोधिन्यां, दीपे क्षीणे, वातिकाग्रग्रहणाय गुहात् निर्गता। नारायणं पुष्पैः पूज्यमानं दृष्ट्वा, ब्राह्मणं च सुप्तमवलोक्य, वातिकां आकृषम्। तदा त्वया गृहीतुं समुत्थितेन दृष्ट्वा, अहं मध्यगुहां प्रविष्टा। प्रविश्य, पादेन दीपवातिकां स्पृष्ट्वा, स दीपः प्रज्वलितः, तैलपात्रं चापि स्खलितम्। एवं मया दीपः प्रज्वालितः, अतस्त्वं मम पतिः, राज्यं पुत्राः सुखं च, सर्वं दीपव्रतस्यैव फलं।" "अतः परमया भक्त्या, सर्वप्रयत्नेन, दीपव्रतं कर्तव्यम्। तस्मात् राज्यादिफलानि, पूर्वजन्मस्मरणं, सर्वपापक्षयश्च लब्धाः। विधिवत् मन्त्रपूर्वकं दीपव्रतं कर्तव्यम्, तस्य पुण्यं चन्द्रार्कताराभिर्यावत् स्थिरं।" एवं श्रुत्वा राजा प्रियया सहितः श्रद्धया भक्त्या च दीपव्रतं समाचरितवान्। तत्रैव पुष्करे तयोः दीपव्रतं कृत्वा, परमं मोक्षं लब्धवन्तौ, यं देवाद्यपि दुर्लभम्। यः कश्चन मनुष्यः भूमौ दीपस्यैतद्वैभवं शृणोति, स सर्वपापैः विमुक्तः हरिपदं याति।