स तत्र मन्वन्तरस्य रमणीयान् भोगान् अनुभूय परमं ज्ञानं प्राप्य स्वैः सह भार्याभिः मोक्षं समवाप्तवान्। एवं गङ्गातटे यात्रायां शरीरत्यागिनः फलं सम्पूर्णरूपेण मया वर्णितम्, हे ब्राह्मन्। गङ्गातटे यात्रा कुर्वतः किञ्चित्कालस्य निश्चितिर्नास्ति, यथा नारदादिभिः तत्त्वदर्शिभिः मुनिभिः निर्दिष्टम्। यः कश्चन गङ्गायां स्नानं करोति, तस्य तस्मिन्नेव काले अक्षयः पुण्यलाभः निश्चितः, हे ब्रह्मर्षे। निःसन्देहं गङ्गा सर्वपापानि नाशयति; किन्तु यः पुनः पुनः पापं करोति, तं गङ्गा न शुद्धयति। अतः सर्वे जनाः, यः परमं श्रेयः इच्छन्ति, ते पापचिन्तां परित्यज्य जगन्मातरं गङ्गां स्नीयुः। मानुषैः गङ्गास्नानात् यत् पुण्यं लभ्यते, तत् केवलं महतीन्यपि कृत्यानि कृत्वा लभ्यते, हे द्विजोत्तम। वर्षाबिन्दून् वा पृथिव्याः रजःकणान् गणयितुं शक्यते, किन्तु भागीरथ्याः गुणाः वर्णयितुं न शक्यन्ते, हे द्विजोत्तम। सर्वशास्त्राणि विचिन्त्य एतद् अहं ब्रवीमि—गङ्गायाः जले एकवारं अपि स्नात्वा नरः मोक्षं प्राप्नोति। यः कश्चन कूपतोये अपि स्नानं कृत्वा गङ्गां मनसा चिन्तयति—या सुरेश्वरी सर्वदुःखदुःखभयापहा—स सर्वपापसमूहात् विमुक्तः भवति, गोब्राह्मणहत्यादिपापान्यपि नश्यन्ति, गङ्गाया अनुग्रहेण विष्णोः परमं पदं लभते, हे द्विजोत्तम, यत् सर्वसुखप्रदम्। व्यास उवाच—हे द्विजश्रेष्ठ, ये जनाः नारायणं शरणं गत्वा भक्तिसम्पन्नाः भवन्ति, ते कदापि दुःखं न प्राप्नुवन्ति। पुनः लक्ष्मीपतिगुणान् अहं वक्ष्यामि; तच्छ्रुत्वा सर्वे जनाः परमां गतिं प्राप्नुवन्ति। वासुदेवस्य माहात्म्यं शृण्वन्ति वैष्णवाः तृप्तिं यान्ति; अपि तु पाषण्डिनः न तृप्यन्ति, ते नरके क्लेशं अनुभवन्ति। हे द्विजोत्तम, विष्णोः परमं माहात्म्यं पाषण्डिनां मध्ये न वक्तव्यम्, किन्तु वैष्णवानां पुरतः कथयेत्। त्रेतायां युगे, हे जैमिने, पूर्वं उर्विशुर् नाम कश्चन पुरुषः आसीत्, यः सर्वदा पापे प्रवृत्तः धर्मनिन्दायाम् अनिरतः च। स ब्राह्मणधनचौरः, परदाररतः, गोमांसभक्षी, सुरापायी, वेश्यासक्तः च आसीत्, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ। शरणागतघातकः, परनिन्दकः, विश्वासघातकः, मित्रनाशकः, बान्धवानां पीडकः च सः आसीत्। सः मिथ्यावादी, क्रूरः, पाषण्डिसङ्गी, ब्राह्मणजीविकाविनाशकः, निक्षेपचौरः च आसीत्। तं एवं दुष्टं पापरतं दृष्ट्वा सर्वे बान्धवाः कोपसमन्विताः तस्य गेहे समागच्छन्। ते बान्धवाः ऊचुः—"अस्माकं पवित्रकुले पूर्वजैः यः यशः सम्पादितम्, तत् त्वया नश्यति, मूढ। धर्ममार्गं त्यक्त्वा त्वं सर्वदा पापं करोति; कुलस्य यशोऽपि नाशयसी, बान्धवानां दुःखहेतुः जातः। सृष्टिकर्तुः एषा विस्मयकारिणी सृष्टिः त्वयि दृश्यते; यत्र चन्द्रः उत्पन्नः, तस्मिन् अपि क्षुब्धे फेनः जायते। अहो, दुष्टपुत्रशक्तिः न मीयते; क्षणमात्रेण बहूनां जनानां यशः नाशयन्ति। यदा सत्त्वान्वितः पुत्रः जायते, तदा कुलं उत्कृष्टं भवति; पापपुत्रे जातमात्रे, उत्तमं कुलमपि पतितं भवति।" एवं उक्त्वा सर्वे बान्धवाः कोपात् लज्जाभयात् तं परमपापिनं त्वरया परित्यक्तवन्तः। स्वजनैः परित्यक्तः, सर्वैः निन्दितः, सर्वधनविहीनः सः दुःखितः चौर्ये प्रवृत्तिम् उपगम्य वनं प्रविश्य चौर्ये निष्ठां चकार। तत्र निःस्नेहः, निर्दयकर्मणि प्रवृत्तः, जनपदवासिभिः गृहीतः, राज्ञे निवेदितः। किन्तु स राजा पितुः स्नेहात् तं दुष्टं न हन्तुं, स्वदेशात् निर्वासितवान्। ततः सः वनं शरणं कृत्वा, अन्यैः दुष्टचौरैः सह, निर्दयः, पन्थानां लोपाय तिष्ठन्, यात्रिकान् लुण्ठयितुम् उद्यतवान्। एकदा सः चौरैः सह वनं भ्रमन् श्रान्तः, तटाकमुपेत्य स्नानाय जगाम, हे जैमिने। तत्र सः दुष्टात्मा बहून् ब्राह्मणान् दृष्टवान्, ये भगवत्सेवायां संलग्नाः आसन्, तटाकस्य समीपे समागताः। ततः सर्वे ब्राह्मणाः जनार्दनं पूज्य, परस्परं महोत्सुकाः संवादं अकुर्वन्—"अद्य मया चम्पकपुष्पाणि समर्पितानि," इत्येकः; "मया ताम्बूलं मुरारये दत्तम्," इत्यन्यः। "ताम्बूलं कदापि न भोक्तव्यम्; अद्य मया श्रेष्ठं कदलीफलम् हरये दत्तम्," अन्यः। "बहुजन्येषु जन्मसु मया कदलीफलं भुक्तम्; अन्यः 'मया दाडिमं हरये दत्तम्'," इति। "कश्चन 'मया श्रेष्ठं आम्रं हरये दत्तम्'," इत्याह। एवं ब्राह्मणानां संवादं शृण्वन्— सः चिन्तयामास—"किं मया विष्णवे दातव्यम्? भोक्तव्येषु लोके यानि, तानि सर्वाणि मम सन्ति।" "किन्तु अहं किञ्चित् परित्यक्तुं न शक्नोमि—किं मया मुरारये दातव्यम्? अहं सदा वने वसामि, चौरः, राजभीतः।" "कदापि रथमारोहणस्य अधिकारः मम नासीत्।" एवं पुनः पुनः सः चौरः ब्राह्मणश्रेष्ठ, उक्तवान्—"मया रथः हरये दत्तः, यः धर्मार्थकाममोक्षप्रदः।" ततः सर्वे ब्राह्मणाः यथागतं निर्गताः। एवं गङ्गायाः माहात्म्यं, विष्णोः च परमं सौभग्यं, पापिनश्चौरस्य च चरितं, शुद्धहृदया भक्त्या श्रुत्वा, नरः परमां गतिं प्राप्नोति।