हरिरेव स्वयम् मां अस्मिन्कर्मणि प्रेषितवान्—यो देवः युवां सृष्टवान्, स एव सदा रक्षति। स एव कालरूपेण सञ्जातः, मां निमित्तीकृत्य तस्य वधाय प्रवृत्तः। ततः व्यासेनोक्तम्—तदा तेन सर्पेण तौ दम्पती उपभुक्तौ। ‘‘गङ्गेति गङ्गेति’’ इति क्रोशन्तौ, तौ महाशनक्लेशपीडितौ मार्गे विचरन्तौ, तीर्थयात्रायां जाह्नवीतीरे तौ जनौ। तेनाश्वमेधनामकयज्ञस्य महाफलं प्राप्तवन्तौ, तस्मात्तौ महात्मानौ बहून्यश्वमेधयज्ञान् अकुर्वताम्। न ह्येतयोः समोऽस्ति कश्चन, अहमेव इन्द्रः; इन्द्रः स्वबलात् अन्यमाश्रित्य स्थितवान्। हस्ताभ्यामर्घ्यं दत्त्वा, पादेन गच्छन्, देवैः परिवृतः, तत्र आगतः; ततः रम्भा, उर्वशी, अन्याश्च रमणीयाः प्रमदाः हृष्टाः। स्वयमेव युवत्यः स्वयौवनगर्विताः परस्परं वदन्त्यः—‘‘स एष धर्मिष्ठेषु श्रेष्ठः, रम्यरसज्ञः, अतीव सुन्दरः।’’ ‘‘स आगतः; अहं तं स्वकौशलैः परिचारकैश्च स्वकीयं करिष्यामि।’’ अपराऽन्या वदति—‘‘सर्वाणि कौशलानि अहं पूर्णतः जानामि।’’ ‘‘अतः अहं अस्य राज्ञः प्रियतमा भविष्यामि; स यं वा तं वा वदतु, अपि इन्द्रोऽपि मम वशे अस्ति।’’ ‘‘किमत्र आश्चर्यं, यदयं राजा मम वशवर्ती भविष्यति?’’ ‘‘एष मे पतिः, एष मे स्वामी, एष मे प्रभुः, एष मे त्राता’’ इति सर्वाः सर्वधर्मज्ञाः स्त्रियः प्रमोदेन वदन्ति। तासां विविधं वचनं श्रुत्वा, ब्राह्मण, एकैका धर्मज्ञा स्त्री विवेकिनी वदति—‘‘राजा साक्षात् सौदास्यां प्रीणाति, किमर्थं स्त्रियः कलहं कुर्वन्ति?’’ ततः सर्वाः रमणीयाः स्त्रियः, कलहं त्यक्त्वा, ब्राह्मण, हृष्टहृदया, सर्वाभरणभूषिताः, आगच्छन्। अनन्तरं ताः पापरहितं तं राजर्षिं पत्नीसहितं जलेनार्घ्यादिभिश्च पूजयामासुः; ततः पुरन्दरः वाक्यमुवाच। स तं स्त्रीभिः सहितं दिव्ये पुष्पके रथे उपवेश्य, मृदुशब्दैः मृदङ्गपणवडिण्डिमनिनादैः साकं, स्वर्गमारोपयत्। ताडनतालध्वनिभिः, हस्ततालैः, देवजयशब्दैः चाकाशः निनादितः। दिव्यस्त्रीहस्तैः शुक्लचामरैः वीजनं कृतमासीत्; स पत्नीसहितः रथे आसीनः स्वर्गं ययौ। तदा इन्द्रः स्वस्थानभीतः, स्वस्य अर्धं स्थानं तस्मै धर्मिष्ठाय राज्ञे दत्तवान्। स राजा स्वर्गे इन्द्रेण सह एकासने स्थित्वा, केशवकृपया इन्द्रत्वं प्राप्तवान्। सहस्रकोटियुगकालं स्वर्गे सर्वान् भोगान् उपभुक्त्वा, भगवताज्ञया रथमारुह्य वैकुण्ठं गतः। तत्र मन्वन्तरकालं रम्यसुखानि भुक्त्वा, परां विद्याम् अवाप्य, पत्नीसहितः मोक्षं प्राप्तवान्। एवं ब्राह्मण, गङ्गातीरे यात्रायां शरीरत्यागिनः फलं सम्यगाख्यातम्। गङ्गातीरे यात्रायां, नारदाद्यैः सत्यम् अवलोक्य, न कश्चित् निश्चितकालः विहितः। यः कश्चन गङ्गायां स्नाति, तस्मिन्नेव क्षणे अक्षयपुण्यं लभते। निश्चितं गङ्गा सर्वपापानि नाशयति; पुनः पुनः पापं कुर्वतः गङ्गा न विशुद्धिं करोति। पापकामनां त्यक्त्वा, गङ्गायां, जगन्मातरि, स्नातव्यं, यदि श्रेयः इच्छथ। मानुषैः गङ्गास्नानात् यत्पुण्यं लभ्यते, द्विजोत्तम, तत् केवलं अतीव दुष्करकर्मणा लभ्यते। वर्षुकणान् वा भूमिरेणून् वा गणयितुं शक्यं, द्विजोत्तम, भागीरथ्याः पुण्यानि तु न वर्णयितुं न गणयितुं शक्यन्ते। सर्वशास्त्रार्थं विचिन्त्य, एतदहं वदामि—गङ्गाजले एकवारं स्नात्वा मानवः मोक्षं प्राप्नोति। यः कश्चन कूपजले स्नाति, गङ्गां चिन्तयन्—देवेश्वरीं, सर्वदुःखशोकभीतनाशिनीं—सर्वपापसमूहात् मुक्तः भवति, गोब्राह्मणवधादपि, गङ्गाकृपया विष्णुलोकं प्राप्नोति, सर्वसौख्यप्रदं, द्विजोत्तम। व्यास उवाच—द्विजश्रेष्ठ, ये नरायणं शरणं गताः, भक्तिसंयुक्ताः, ते कदापि दुःखं न प्राप्नुवन्ति। पुनः लक्ष्मीपतिं महात्म्यम् वक्ष्यामि; शृण्वन्तः सर्वे जनाः परां गतिं लभन्ति। वासुदेवस्य महात्म्यं शृण्वन्ति वैष्णवाः तृप्ताः भवन्ति; पाखण्डिनः तु न तृप्ताः, ते नरके पीडां प्राप्नुवन्ति। विष्णोः परं महात्म्यं पाखण्डिनां सन्निधौ न वक्तव्यम्, वैष्णवानां पुरतः तु वक्तव्यम्। पूर्वं त्रेतायुगस्य काले, जैमिने, उर्विशुर् नाम नरः आसीत्, स सदा पापनिष्ठः धर्मनिन्दायाम् प्रवृत्तः। ब्राह्मणसंपदाम् अपहर्ता, परदाररतः, गोमांसभक्षी, सुरापः, गणिकासक्तः च आसीत्। शरणागतघातका, नित्यं परनिन्दकः, विश्वासघातकः, मित्रनाशकः, बान्धवपीडकः च सः। स मिथ्यावादी, क्रूरः, पाखण्डिसंयुक्तः, ब्राह्मणजीविकाविघातकः, निक्षेपहरः च आसीत्। तं एवं पापात्मानं दृष्ट्वा, सर्वे बान्धवाः कोपेन तस्य गृहम् आगच्छन्। ते बान्धवाः ऊचुः—‘‘अस्माकं पवित्रकुले पूर्वजैः सम्पादिता यशः त्वया मूढेन विनश्यति।