प्रातःकाल समये, द्विजातिः पुनः गङ्गायाः विष्णोः च पूजनं कृत्वा, हे जैमिने, यथाशक्ति ब्राह्मणाय दानं दातव्यं। ततः, देवी गङ्गे, पूर्वं कृतं सर्वं पूजनं जागरणं च तव अनुग्रहेण अखण्डितं भवतु, इति प्रार्थना कृत्वा। एवं उक्त्वा, तस्य द्विजातिः, नित्यकर्माणि कृत्वा, देवीं नमित्वा, स्वजनैः सह उपवासं स्वयं भङ्क्ति। यः जनः गङ्गातटे एवं पवित्रं व्रतं पालयति, तस्य फलं शृणु, हे बाल। सः बहु जन्मानां पापैः विमुक्तः विष्णुरूपं धृत्वा विष्णोः नगरे विष्णुना सह सुखानि भुङ्क्ते। सहस्रकोटियुगानां शतकोटियुगानां च कालं विष्णोः नगरे तिष्ठन्, दुर्लभं सर्वं सुखं भुङ्क्ते। ततः नारायणस्य आज्ञया ब्रह्मलोकं गच्छति, यत्र देवैरपि दुष्प्राप्यं सुखं भुङ्क्ते। तत्र ब्रह्मणः कालं स्थित्वा, ब्रह्मकालस्य अन्ते दिव्यं रथं आरोह्य महादेवस्य समीपं याति। तत्र सः विविधं दुर्लभं सुखं भुङ्क्ते, गणपतित्वं प्राप्नोति; किं बहु शब्दैः? शिवस्य नगरे कालं स्थित्वा, तदनन्तरं सः सत्पुरुषः इन्द्रलोकं गच्छति, द्वितीयः वासवः इव। तत्र सः सत्पुरुषः सह उपविष्टः शतकोटियुगानि सर्वे कामान् भुङ्क्ते। ततः सः सूर्यलोकं गच्छति, चन्द्रमाः इव; तत्र चन्द्रस्य सन्निधौ दीर्घकालं अमृतमयम् आनन्दं भुङ्क्ते। ततः पुनः पृथिव्यां आगत्य सर्वभौमः भवति; दीर्घकालं पृथिवीं शासित्वा सर्वान् प्रतिपक्षराजान् विजित्य। जीवनान्ते गङ्गायां सुखमृत्युः लभते; ततः दिव्यं रथं आरोह्य महाकीर्तिम् प्राप्तः भवति। भगवत् प्रभोः नगरे गच्छति, यत्र देवैरपि दुष्प्राप्यं; तत्र चतुर्मन्वन्तराणि सर्वे सुखानि भुङ्क्ते। तत्र परमज्ञानं प्राप्त्वा मोक्षं प्राप्नोति, यः गङ्गातटयात्रां दिव्येच्छया करोति, तस्य एष मार्गः। मार्गे मृतः अपि सः निःसन्देहं परमधामं गच्छति। एकः राजा सत्यधर्मः नाम, धर्मात्मा मधुरवाचः च, त्रेताद्वापरयोर्युगसंधौ पृथिव्यां वसति; तस्य पत्नी विजयायाम् नाम्नि। सा सुन्दरी, सदाचारयुक्ता, पतिसेवा परायणा; सप्तसहस्रवर्षाणि पृथिवीं भुङ्क्त्वा, कालसमये राजा पत्नी सह मृतः। तदनन्तरं, यमदूतैः भयङ्करैः बद्धौ, दुःखदं मार्गं गत्वा यमसदनं आगच्छताम्। तत्र राजा धर्मः चित्रगुप्तं सम्बोधितवान्—"चित्रगुप्त, एतयोः सर्वकर्माणि परीक्ष्यताम्।" एवं आज्ञाय, चित्रगुप्तः, हे जैमिने, मूलतः तयोः कर्माणि चिन्तितवान्। सः अञ्जलिं कृत्वा उक्तवान्—"शृणु, हे राजन्, एतयोः सर्वकर्माणि वक्ष्यामि।" "यद् यद् शुभाशुभं कर्म पृथिव्यां कृतं तयोः, तस्य उपायं वक्ष्यामि—शृणु। एकदा, हे प्रभो, एकः एकाकी मृगः, व्याघ्रैः भीतः, जीवितरक्षणार्थं वनात् सभा मध्ये आगच्छत्। तं समीपं आगच्छन्तं दृष्ट्वा, राजा जिज्ञासया पुनः उत्थाय शस्त्रं धृत्वा तं मृगं आहतवान्। शरणागतं मृगं राजा हत्वा, अतः, हे प्रभो, राजा पत्नी सह सदा दण्डनीयः।" "यावन्ति रोमाणि तस्य मृगस्य, तावन्ति सहस्रशः शतशः मन्वन्तराणि, नरकं गच्छति, निःसन्देहं। शरणागतस्य रक्षणं न कृत्वा, स्वजीवनं वा स्वधनं वा त्यक्त्वा अपि, यः न रक्षति, सः नरकं गच्छति।" "यः शरणागतं रक्षति, प्राज्ञः, स्वजीवनं वा स्वधनं वा त्यक्त्वा, तस्य पुण्यं शृणु; सः सर्वपापैः विमुक्तः, ब्रह्महत्यादिभिः अपि। जीवनान्ते सः योगिभिः अपि दुष्प्राप्यं मोक्षं प्राप्नोति।" किन्तु, यमस्य आज्ञया, राजा पत्नी सह यमदूतैः तीक्ष्णपत्रवनं नीतः, अतीव दुःखदं; तत्र पत्राणि शस्त्रसमानि। अतः, तद् वनं 'शस्त्रपत्रवनम्' इति प्राज्ञैः कथ्यते। तत्र शतकोटियुगानि स्थित्वा, राजा पत्नी सह 'व्याघ्रभोजन' नाम नरकं प्रविष्टः; तत्र सर्वदुःखैः पूर्णं नरकं यान्ति। तत्र व्याघ्रभोजनं भवति, 'व्याघ्रभोजन' इति प्रसिद्धः। सहस्रकोटियुगानि तत्र स्थित्वा, राजा पत्नी सह, पापान्ते, पृथिव्यां भ्रुंगस्य गर्भे जन्म प्राप्तवान्। पूर्वजन्मस्मरणं कृत्वा, द्वौ भ्रुंगा दुःखितौ अभवताम्। तौ सदा एका तटे मिलित्वा, कीटैः भोजनं कृत्वा, स्थितौ। एकदा तेन मार्गे, पुण्यजनाः गङ्गातटं गच्छन्तः आगच्छन्; तौ भ्रुंगा तान् दृष्ट्वा। भ्रुंगः उक्तवान्—"वर्षाकाले मोहात् यानि पापानि कृतवान्, तस्य कारणेन अद्यापि दुःखान्न मुक्तौ।" "पापिनः अपि गङ्गायां शरीरत्यागेन मुक्त्याः प्राप्नुवन्ति; तथापि, इतोऽपि दुःखान्न मुक्तौ, किम्? अधुनैव गङ्गायां शरीरं त्यक्तुम् इच्छामि।