ये तु गङ्गातीरयात्रायामेवमिदं मनसि चिन्तयन्ति—“कुत्र मम शय्या, कुत्र मम भार्या, कुत्र मम प्रियं गृहम्? अहं वनान्तरे भूमौ शयामि, कथं तत्र आगतः? मम गृहे धनधान्यादीनां कः परिणामः? कतिदिनेषु पुनः गृहम् प्रतियास्यामि?”—एवं क्लमं कुर्वन्तः पन्थानमाश्रित्य ये जनाः सन्देहग्रस्तचित्ताः सन्ति, ते पूर्णं गङ्गास्नानफलमवाप्नुवन्ति न। द्विजश्रेष्ठ, गङ्गातीरगमनायैव एषा यात्रा विधीयते। यात्रायामपि, “भगवति गङ्गे, तव प्रसादेन निरवधानं फलमवाप्नुयामिति विशेषतः, यात्राकालेऽपि एष मन्त्रः पठनीयः”—इत्येवमुक्त्वा, जैमिने, गृहात् विष्णुभक्तैः सह हृष्टचित्तः प्रस्थितव्यः। नातिद्रुतं नातिशनैः गन्तव्यम्। गङ्गायात्रायामन्यकर्म न कर्तव्यम्; प्रयागे गङ्गातटे व्यापारादिकर्मणि प्रवृत्तस्य अर्धं पुण्यं नश्यति। यानि च बहुजन्मार्जितानि पापानि, तानि सर्वाणि भगवत्याः गङ्गायाः प्रसादेन विनश्यन्ति। एवं चिन्तयन्, स प्रीतमनाः गङ्गातटं प्रति प्रस्थितः। गङ्गामातरं दृष्ट्वा, स एवमुक्त्वा मन्त्रं पठेत्—“अद्य मे जन्म सफलम्, जीवितं च उत्तमम्। भगवति, त्वां ब्रह्मस्वरूपिणीं प्रत्यक्षं दृष्टवानस्मि; तव दर्शनमात्रेण मम महापापानि नष्टानि। कोटिजन्मार्जितं पापमपि विनष्टम्”—इत्युक्त्वा, स भूमौ सशरीरं सस्मारितवान्। स भक्तिपूर्वकं देवीं जाह्नवीं प्रणम्य, तटस्थे सञ्जलिः पुनः मन्त्रं पठति—“जगन्माते गङ्गे, तव पादोदकं स्पृशामि, तदनुग्रहं कुरु; त्वदीयं शुद्धोदकं स्वर्गारोहणस्य सोपानम्। अतः तव पादान् स्पृशामि, पुनः पुनः नमः।”—इति। ततः भक्त्या गङ्गाजलं शिरसि संस्थापयति। स्नानार्थमपि, मन्त्रेण “गङ्गे” इति उच्चारयन्, स प्रवहन्त्यां प्रविशति; “भगवति, त्वद्विनिर्मलया मृदया मम सर्वाणि पापानि नश्यन्तु”—इत्युक्त्वा, गङ्गामृदया शरीरं लेपयित्वा, “गङ्गे, गङ्गे” इति जपन्, पापनाशिन्यां गङ्गायां स्नानं कुर्यात्। ततः यथोक्तया विध्या पुनः मृदां गृह्णीयात्, मन्त्रेण मृदां गृहित्वा भक्त्या स्नानं कुर्यात्। “हे ब्रह्मस्वरूपिणि गङ्गे, तव शुद्धोदके मया स्नानं कृतम्; यथोक्तं फलमवाप्नुयाम्”—इति मन्त्रेण, स्मृत्वा गङ्गानारायणं, स्वेच्छया स्नानं कुर्यात्। स्नात्वा वस्त्रेण शरीरे शोषणं कुर्यात्; स्नानवस्त्रं वा जलं वा गङ्गायां न त्यजेत्। गङ्गायां दन्तधावनं न कर्तव्यम्; अज्ञानात् कृत्वा गङ्गास्नानस्य पुण्यं न लभ्यते। प्रातःकाले अन्यत्र दन्तधावनादिकं कृत्वा, रात्र्याः वासस्थानं परित्यज्य, गङ्गास्नानं कुर्यात्। गङ्गायां स्नात्वा बहिर्भूमौ न स्थित्वा स्नातः पूर्णं फलमलभते। स्नात्वा गङ्गामृदं शरीरस्य विविधानि स्थलेषु लेपयेत्; ततः स्थिरचित्तः तर्पणादिकं विधिवदाचरेत्। गङ्गाजलेन पितॄणां तर्पणं कृत्वा, पितरः कोट्यब्दपर्यन्तं तृप्यन्ति। गङ्गायां पितॄणां श्राद्धं कृत्वा, ते स्वर्गलोके सन्तुष्टाः वसन्ति। गङ्गास्नानव्रतं पूर्त्वा, उपवासं कृत्वा, दानं, देवपूजनं, विजयादिकं यत्र तत्र कृतं न नश्यति। गङ्गास्नानव्रतं कृत्वा, उपवासं च, पञ्चमहायज्ञं कृत्वा, गङ्गां पूजयेत्। गङ्गायाः मूर्तिं श्रीविष्णोश्च दिव्यनारिकेलजलैः भक्त्या स्नापयेत्। जाह्नव्याः मूर्तिसन्निधौ नारिकेलजलं जाह्नव्यां क्षिपेत्, हृदि जाह्नवीं स्मरन्। दिव्यगन्धान्, दीपांश्च सर्पिषा दीप्तमानान्, सुगन्धिवन्यधूपांश्च, विविधानि सुगन्धिपुष्पाणि, पक्कफलानि, उत्तमान्नानि, पाद्यं, अर्घ्यं, आचमनीयं, खदिरपत्त्रयुक्तां ताम्बूलानि च समर्पयेत्। अन्यैः विशिष्टैः द्रव्यैः, भक्त्या, विविधैः स्तोत्रैः, हव्यैश्च गङ्गां विष्णुं च पूजयेत्। ततो, गङ्गां विष्णुं च पूजयित्वा, भक्त्या त्रिवारं प्रदक्षिणं कुर्यात्। अनन्तरं, नदीतीरे उपवास्य, “हे जाह्नुकन्ये, भोक्ष्येऽहं, तव शरणं प्रपद्ये, निष्पापे”—इति वदेत्। एवं संकल्प्य, मनसा, कर्मणा, वाचा च, निशि जागरूकः स्यात्, निद्रां जित्वा, परमप्रीतिसम्पन्नः। यदि न शक्नोति, फलैः यापयेत्; केवलं खाद्यं न भुञ्जीत, न च पाचयेत्। एवं गङ्गास्नानव्रतस्य विधिं भक्त्या आचरन्, स साधकः सर्वपापविनाशं, पुण्यलाभं च प्राप्नोति।