यस्य शरीरं भग्नं दृष्टं भवति, तस्य फलं शृणु। सः स्वर्गे दिव्याङ्गनाभिः सुशोभनवक्षोजाभिः सह सदा शय्यायां समालिङ्गितः सुखमेव शय्यां सेवते, यद्यपि तस्य शरीरं पिपीलिकाभिः कीटैः मक्षिकाभिश्च परिवृतं दृश्यते। यस्य अस्थीनि गङ्गायां पतितानि दृश्यन्ते, हे ब्राह्मण, तस्य अक्षयफलस्य कथनं शृणु। सः देवगणैः रत्नमुकुटधारिभिः नमस्कृतो भवति, तस्य पादरजः स्वर्गे विकीर्यते, स दीर्घकालं शक्रवत् भवति। यदि कश्चित् अनिच्छया अपि गङ्गायां शरीरं त्यजति, सः सर्वपापैः विमुक्तः नारायणसमः भवति। यत्र यत्र गङ्गायां वहमानानां जलानां मध्ये अंगाराः दृश्यन्ते, तत्र तत्र तावन्तः कल्पशतानि स्वर्गे वसति। सर्वे पुण्यानि कदाचित् क्षीयन्ते, किन्तु गङ्गायां पतितस्य शरीरस्य पुण्यं कदापि न क्षीयते। किमत्र बहु वक्तव्यम्? इदानीं निश्चिता सत्यता कथ्यते—यो गङ्गायां शरीरं त्यजति, तस्य महिमानं पूर्णतः ज्ञातुं न शक्यते। योऽपि कश्चित् एकवारं भक्त्या भावेन च गङ्गाजलं स्पृशति, या गङ्गा भीषणपापराशिं नाशयति, सः संसारसागरं नौकया इव तीर्त्वा परमपरितोषस्य पारमुपैति। एवं श्रुत्वा, जैमिनिः उवाच—“भूयः पुनः गङ्गायाः परमं माहात्म्यं ब्रूहि, गङ्गाकथामृतस्य माधुर्यं पुनः पातुमिच्छामि।” तदा व्यासः उवाच—“यतो हि त्वं गङ्गायां भक्तिमानसि, तस्मात् पुनः कथयामि। ये जना गङ्गातटमार्गे गच्छन्ति, तेषां पादाः भाग्यशालिनः। येषां कर्णौ गङ्गातरङ्गध्वनिं शृणुतः, या जिह्वा तस्याः जलस्य माधुर्यं जानाति, तौ धन्यौ। येषां नेत्रे जाह्नव्याः सुन्दरतरङ्गान् पश्यतः, या ललाटे गङ्गाजलचिह्नं धारयति, तौ प्रशंस्यौ। ये करौ जाह्नवीतीरे हरिपूजायां प्रवृत्तौ, या तनुः तस्याः विशदजलेन शुद्धा, तौ फलिनौ। हे द्विजश्रेष्ठ, यत्र गङ्गातटे शरीरं पतति, तत्र चतुष्टयपुरुषार्थफलप्रदं भवति; स्वर्गस्थाः सर्वे पितरः जाह्नवीतीरं समुपगच्छन्ति। ते दृष्ट्वा हर्षं प्राप्य वदन्ति—‘वयं पूर्वं कृतं पुण्यं फलरूपेण प्राप्नुमः।’ ‘एतदपि अक्षयं भविष्यति, यतोऽस्माकं पुत्रः एवंविधः; गङ्गाजलेन वयं तृप्ताः स्म।’ ‘यद् यद् गङ्गायां पुत्रेण दत्तं, तेन वयं तद् दुर्लभं परमं पदं प्राप्स्यामः, यत् देवैरपि दुर्लभम्।’ ‘तानि सर्वाणि दानानि अस्माकं अक्षयानि भविष्यन्ति; ये च पितरः नरके दुःखैः पीड्यमानाः तिष्ठन्ति—’ ते वदन्ति—‘पुत्रः यदा जाह्नवीतीरं गच्छति, तदा यानि पापानि येन नरकयातना प्राप्ता—’ ‘तानि सर्वाणि पुत्रस्य प्रसादेन नश्यन्ति; वयं सर्वेऽपि दुःसहात् नरकात् विमुक्ताः भविष्यामः।’ ‘ततः पुत्रस्य कृपया वयं परमं पदं प्राप्स्यामः; यदि तु कश्चित् मर्त्यः गङ्गायात्रायां प्रवृत्तः मोहात् गृहं प्रत्यागच्छति—’ ‘तस्य सर्वे पितरः निराशाः भवन्ति, यथा मृताः, यदि सः श्राद्धं ददाति, मैथुनं करोति, वा दोलायां, अश्वे, गजे वा आरोहति।’ गङ्गायात्रायां पादत्राणं छत्रं च वर्जनीयम्; मार्गक्लेशदुःखं न दुःखरूपेण मन्येत। गृहसुखस्य चिन्तां गङ्गायां स्नानस्य च न कर्तव्या; मिथ्यावचनं न कर्तव्यं, न च नास्तिकैः सह संगः। द्विवारं भोजनं, कलहः, परनिन्दा, लोभः, गर्वः, क्रोधः, मात्सर्यं च गङ्गायात्रायां वर्जनीयम्। अत्यधिकहास्यं शोकं च वर्जयेत्; शय्यायां शयितः भूमौ स्थितः इति मनसा चिन्तयेत्। मार्गे गच्छन् शुभानि गङ्गानामानि, जाह्नव्याः सर्वपापनाशिन्याः माहात्म्यं च पठेत्। मार्गे गच्छन्, सा सुखमोक्षप्रदा इति कथयेत्—‘हे गङ्गे देवि, जगन्मातः, दर्शनं देहि।’ एवं मृदुभिः वाक्यैः स्वक्लेशं निवर्तयेत्—‘हन्त, कथं गृहं त्यक्त्वा आगतः, कथं चात्र आगतः?’ यः तु एवं क्लेशस्य चिन्तां करोति—‘क्व मम शय्या, क्व मम भार्या, क्व मम प्रियं गृहं? अहं वनमध्ये भूमौ शयितः, कथं चात्र आगतः? मम वित्तं धान्यं च किं भविष्यति?’ ‘कियत् दिने गृहं प्रत्यागमिष्यामि?’—एवं चिन्तया व्याकुलाः जना गङ्गास्नानस्य पूर्णफलम् न प्राप्नुवन्ति, हे द्विज। गङ्गायात्रा तव तटगमनायैव विधीयते। ‘हे सर्वनद्युत्तमे, तव प्रसादेन मम यात्रा विघ्नरहितं सफलं भवतु’—एवं मन्त्रं यात्राकाले पठेत्। हे जैमिनि, विष्णुभक्तैः सह प्रसन्नचित्तः गृहात् निर्गच्छेत्, नातिद्रुतं नातिमन्दं च गच्छेत्। गङ्गायात्रायां अन्यानि कर्माणि न कुर्यात्; प्रयागे गङ्गातटे व्यापारादिकं कृत्वा अपि, अर्धं पुण्यं नश्यति; येन येन जन्मनि पापं कृतं, लघु वा गुरु, गङ्गादेव्याः कृपया तत्सर्वं मम नश्यति—इति कृत्वा, सन्तुष्टः प्राज्ञः गङ्गातटं प्रति गच्छेत्। मातरं गङ्गां दृष्ट्वा, एष मंत्रः पठनीयः—‘अद्य मम जन्म सफलं, मम जीवितं च सुसंपन्नम्।