हे विप्र, शृणु दिव्यां कथाम्। इन्द्रस्य गणेषु अपि ये चाण्डालाः, तेषां स्पर्शः त्वां न प्राप्नोति। तेनैव धर्मात्मना पुलोमजा अपि तिरस्कृता। सा पद्ममुखी पुलोमजा तस्य तिरस्कारवाक्यानि हृदि धारयन्ती, मलिनमुखी यथागतं निर्गता। तत्रैव सुरालये पद्मगन्धा रमणीया स्थितवती। तानि वचनानि तस्याः हृदये सदा जाग्रतीव स्थितानि। कदाचित् एकस्मिन्नेव दिने, भगवन्, त्रिजगदधिपः तस्याः गुणैः तुष्टः सन् ताम् उवाच— "वरं वृणु, सुश्रोणि, यद् इच्छसि तत् ददामि।" पद्मगन्धा प्रत्युवाच— "त्वं सर्वदेवानां प्रभुः, अनन्तस्त्रीपतिः अपि च मम वशे स्थितः। अन्यान् वरान् किम् इच्छेयम्? यदि त्वं दातुम् इच्छसि, तर्हि मे पुरतः कृत्येन, मनसा, वाचा प्रतिज्ञां कुरु।" इन्द्रः उवाच— "आयुः, श्रियः, राज्यं, परिचारकाः—यद् आज्ञापयसि, सुशोभने, तत् सर्वं दास्यामि। सत्यं सत्यं पुनः सत्यं—अत्र न संशयः। यद् इच्छसि, मृगाक्षि, दास्यामि।" तदा पद्मगन्धा उवाच— "यदि त्वं, देवाधिप, तुष्टः असि, तर्हि मम जन्म गजयोषितः कुक्षौ भवतु; एष एव मे पुनः वरः दत्तव्यः।" इन्द्रः प्रत्युवाच— "प्रतिज्ञां कृतवान् अहम्, सुश्रोणि, अतः एषः वरः ते दत्तः।" तथापि, हृदि मे बहवः दुःखाः प्रवृत्ताः। त्वाम् अदृष्ट्वा, सुशोभने, क्षणमपि नानन्दमुपलभे। कथं तव दीर्घं वियोगं सहिष्ये, यः मम असह्यः? यदा त्वं, पीनस्तन्या, मयि करुणां दर्शयसि, तदा, सुललिताङ्गि, किञ्चित् कालं मया सह तिष्ठ; अनन्तरं देवाधिपस्य महत् ऐश्वर्यं कथय।" सा सुरालये दशसहस्रवर्षाणि स्थितवती। ततः पद्मगन्धा उवाच— "देवाधिप, मम मनःकामनां सिद्ध्यर्थं अनुमतिं देहि। कर्मभूमिं गमिष्यामि; तव पादद्वयं नमामि।" इन्द्रः उवाच— "मम त्वयि प्रेमसमुद्रस्य महत्त्वात्, सुशशिमुखि, किञ्चित् दिनानि स्थित्वा स्वेच्छया गच्छ।" तदनन्तरं, मनोरमगृह्यां दिवा-निशं तेन सह क्रीडन्ती पद्मगन्धा त्रयाणि दशसहस्रवर्षशतानि तत्र स्थितवती। ततः सा हृष्टा इन्द्रं प्राह— "आज्ञां ददातु, पृथिवीं गच्छामि।" इन्द्रः उवाच— "मन्द्यम् उत्सृज्य, सुश्रोणि, मया सह तिष्ठ। त्वं मम प्राणेभ्योऽपि प्रियासि; त्वां विना न शक्नोमि।" पद्मगन्धा उवाच— "देवाधिप, यदा मम पुण्यं क्षीयते, तदा पृथिवीं गमिष्यामि। तदा तव मया दीर्घः वियोगः भविष्यति; वियोगे सति, पुनः पृथिवीं गन्तुम् इच्छामि। पुनः पुण्योपार्जनाय स्वर्गं गन्तुम् इच्छामि; कर्मभूमिं गत्वा, यथायोग्यं, वासव, करिष्यामि। यदि वियोगः भवेत्, स तव न स्यात्।" इन्द्रः उवाच— "सुभगे, यदा यथार्थेन एतत् कर्म कर्तुम् इच्छसि, तदा गच्छ; त्वं शीघ्रं पुनः आगमिष्यसि, सुशोभने।" सा अश्रुपूर्णनेत्रा, स्निग्धाङ्गी, तेन आलिङ्गिता, शक्रः उवाच— "गच्छ, प्रिये।" तस्य आज्ञया सा धर्मात्मिका कर्मभूमिं जगाम। गजयोषितः कुक्षौ जाता, द्विजातिता, पूर्वकथां स्मरन्ती। स्वं जन्म स्मरन्ती, किञ्चिद् दिने गजानां मध्ये जाता, जाह्नव्याः तीरे गता। गङ्गायां स्नात्वा, गङ्गामृदया भूषिता। "गङ्गे, गङ्गे" इति उच्चरन्ती, सा गम्भीरकूपं प्रविष्टा। तस्मिन्नेव गङ्गाकूपे गजः शैलाकारः अपि प्रविष्टः। स्वं जन्म स्मरन्ती सा पुनः मृत्युम् अतीत्य गता; गजस्य धैर्यं दृष्ट्वा, सर्वे देवाः प्रमुदिताः, उत्तमान् पारिजातादीन् पुष्पवर्षं चक्रुः। ततः शक्रः सर्वैः सुरगणैः परिवृतः शीघ्रं ताम् उद्बबन्ध। दीर्घवियोगानन्तरं सुमना कृष्णाङ्गं पुष्पकेतनं जगाम। तस्याः दिव्यरूपं दृष्ट्वा, देवाधिपः स्वदुःखानि निवेद्य स्वालयं प्रतस्थे। पुलोमजा, रम्भा, प्रम्लोचा, उर्वशी च अन्याश्च रमणीयाः युवत्यः हृष्टाः तस्याः समीपात् निर्गताः। सा उत्तमा स्त्री शक्रस्य हृदि धैर्यं सञ्जनयामास। सा पुरन्दरपुरीं सौभाग्यवती प्रिया च स्थितवती। यावत् तस्याः अस्थीनि गङ्गायां विश्रान्तानि, तावत् कोटिशः कुलानि स्वर्गे स्थायिनि भवन्ति, हे जैमिने। ये राजानः तपसा देवलोकं प्राप्तवन्तः, तेषां प्रत्येकस्य दिव्यकन्या प्रीतिस्थानं भवति। एवं गङ्गायां अस्थिसंन्यासस्य फलम्, हे जैमिने। गङ्गायां शरीरत्यागस्य फलं निरूपयितुं न शक्यते। यावत् अस्थीनि गङ्गायां तिष्ठन्ति, तावत् कोटिशः कल्पपर्यन्तं सः स्वर्गे वसति। यदा मृतशरीरं गङ्गायां प्रवाहैः नीयते, तस्य देहिनः फलम् शृणु, हे जैमिने—स्वर्गे दिव्यकन्याः भीताः तं रम्यचामरैः व्यजन्ति। सः स्वर्णशय्यायां सुखेन निद्रां कुर्वन्, दिव्यकन्याभिः व्यजन्यमानः तिष्ठति। यस्य मृतशरीरं जाह्नव्याः तटे दृश्यते, तस्य कुलं सूर्यकिरणैः शुद्ध्यति। तस्य सर्वाङ्गं दिव्यगन्धचन्दनेन अभ्यक्तं भवति। सः सदा स्वर्गे दिव्यकन्याभिः सह क्रीडति।