यः शुभगोपग्रामे गोपिकाभिः सह क्रीडन्तं तं भगवन्तं स्मरति, स सर्वान् कामान् अवाप्नोति, सौभाग्यं च प्राप्नोति। यः महतीभिः आपद्भिः वा रोगैः वा पीडितः सन् काशीस्थां क्रूरां कृत्यां चिरन्तनं च स्मरति, स मुक्तिम् अवाप्नोति। किम् विस्तरेण? सर्वदा सर्वेषु जलेषु च, विद्वान् केवलं मन्त्रं जपेत्—"कृष्णाय नमः।" "कृष्णाय नमः, वसुदेवपुत्राय नमः, हरये परमात्मने नमः। पुनः पुनः गोविन्दाय नमः, शरणागतदुःखहराय नमः।" यः प्रतिदिनं भक्त्या एषं मन्त्रं जपति, हे देवी, स सर्वपापैः विमुक्तः विष्णोः लोकं प्राप्नोति। जनार्दनः सर्वदेवानां स्वामी; लोकानां रक्षार्थं स विविधरूपाणि धारयति। त्रिपुरनाशाय अहं हरिं बुद्धरूपं धृत्वा तान् शत्रून् मोहयामि। तैः तत्त्वमोहितैः धर्महीनैः शत्रुभिः नारायणास्त्रेण अहं तान् विनाशितवान्। युगान्ते जनार्दनः ब्राह्मणगृहे अवतरिष्यति, तीक्ष्णान् म्लेच्छान् नाशयिष्यति। एते भगवतो जगन्नाथस्य विविधरूपाणि मया यथास्वभावं वर्णितानि। किं अन्यद् श्रोतुम् इच्छसि, हे शुभे? वद। एवं समाप्तो द्विशतद्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः—"कृष्णस्य स्वधामगमनवर्णनम्"—उमामहेश्वरयोः संवादे, श्रीपद्ममहापुराणस्य उत्तरकाण्डे, पंचपञ्चाशत्सहस्रश्लोकसमेतः। ततः जैमिनिः व्यासं प्राह—"हे व्यास, महात्मन्, क्रियायोगस्य तत्त्वं कथय। अहं क्रियायोगं त्वत्तः ज्ञातुम् इच्छामि।" व्यासः उवाच—"हे ब्राह्मण, मानवशरीरं लोके दुर्लभम्। शरीरम् लब्ध्वा, मुक्त्यर्थं योगः साधनीयः। क्रियायोगः ध्यानयोगः च उभौ योगाख्यौ; तयोः क्रियायोगः प्रथमः, साधकेभ्यः सर्वान् कामान् ददाति।" "हे द्विजश्रेष्ठ, गङ्गास्नानं, विष्णुपूजा, दानकर्म, ब्राह्मणभक्ति, एकादशीव्रतपालनम्, आमलक्याः तुलस्याः च भक्तिः, अतिथिसत्कारः—एते क्रियायोगाङ्गानि संक्षेपेण उक्तानि।" "हे ब्राह्मण, क्रियायोगात् अन्यथा ध्यानयोगेन सिद्धिः लभ्यते; क्रियायोगनिष्ठः परमं विष्णोः स्थानं गच्छति।" जैमिनिः पुनः पप्रच्छ—"हे प्रभो, यानि क्रियायोगाङ्गानि उक्तानि, तेषां महत्त्वं कृपया वद।" "हे ब्राह्मण, गङ्गायाः गुणाः, विष्णुपूजाफलम्, श्रेष्ठं दानम्, द्विजानां भक्तिः किम्?" "एकादशीफलम्, धात्र्याः भक्तिः, तुलस्याः भक्तिः, अतिथिपूजा च किम्?" "हे मुने, एतत् सर्वं कथय; मम श्रवणोत्सुकता महती। त्रिषु लोकेषु त्वदन्यः कोऽपि न शक्ष्यति।" व्यासः प्राह—"साधु, साधु, हे द्विजश्रेष्ठ! तव मनः निर्मलम्, श्रद्धा च, गूढविद्यायाः श्रवणे त्वया उत्सुकता। भागीरथ्याः गुणाः पूर्णतया वर्णयितुं न शक्यन्ते; अतः संक्षेपेण वदामि—एकचित्तया शृणु।" "यः मृदु 'गङ्गा' इति द्विस्वरं जपति, स पापमुक्तः महाभूतामृतं गच्छति। गङ्गा सर्वत्र सुलभा, किन्तु त्रिषु स्थानेषु दुर्लभा—गङ्गाद्वारे, प्रयागे, गङ्गासागरसंगमे। सर्वे देवाः इन्द्रसहिताः रम्ये गङ्गाद्वारे स्नानदानादिकं कुर्वन्ति।" "दैवविधानात्, यः तत्र शरीरं त्यजति—मानवः, पशुः, कीटः वा—स परमं स्थानं प्राप्नोति।" "हे ब्राह्मणश्रेष्ठ, पुरातनं चरित्रं शृणु; यः सम्यक् शृणोति, स सर्वपापैः विमुक्तः भवति।" "सोमवंशे मनोभद्रः नाम राजा अभूत्, शक्तिमान् सर्वधर्मविद्। तस्य पत्नी हेमा प्रभा नाम्ना, मधुरवाणी, पतिसंता, महाभाग्या, सर्वमंगललक्षणयुक्ता।" "स राजा सर्वान् शत्रून् संग्रामे हत्वा, द्वीपसागरयुक्तां पृथिवीं अधितिष्ठत्। एकदा स भूमिपः मन्त्रिणः आहूय, सभायां स्नेहेन इदं वाक्यम् उवाच—" 'मनोभद्रः उवाच—"हे मन्त्रिणः, मया सर्वा पृथिवी रक्षिता; सर्वे शत्रवः पुत्रैः सेनाभिः वाहनैः च सह हताः। स्वकुलानि रक्षितानि, ब्राह्मणाः दानेन तुष्टाः, देवाः पुत्रैः सेनाभिः वाहनैः च पूजिताः।" "यज्ञैः दानैः कुलं रक्षितम्; किन्तु वृद्धावस्था सर्वं बलं हरति। दुर्बलः सन्, अल्पानि कार्याणि अपि कर्तुं न शक्नोमि; शक्तिहीनस्य पुरुषस्य राजतेजः न शोभते।" "सर्वाभरणभूषिता वृद्धाङ्गी स्त्री यथा; यावत् तथा, सर्वे शत्रवः भूमौ त्रस्यन्ति।" "शक्तिः गच्छति चेत्, सुनेत्राः अपि तां न इच्छन्ति, यद्यपि सर्वगुणयुक्ता, पूर्वं मनः तस्याः आसीत्।" "पृथिवी वृद्धं राजानं त्यजति, मुक्तस्त्री रक्षकं यथा; भक्त्या सर्वगुणाः लभ्यन्ते, पुण्येन महाकीर्तिः प्राप्यते।" "दानात् परमं शुभम्, बलात् भूमिः लभ्यते; शक्तिहीनः दुःखी सन्, शत्रुभिः नूनं शासनम् प्राप्नोति।