कृष्णेन विसर्जितः सः चिन्तयामास—"कृष्णः मम वस्त्रं वा धनं वा न दत्तवान्" इति—स्वनगरं प्रविवेश। स्वगृहं तु समृद्धधनधान्यसम्पूर्णं दृष्ट्वा, "एतत् तस्य प्रसादेन प्राप्तम्" इति मनसि हृष्टः, दिव्यवस्त्राभरणभूषितया भार्यया सह सर्वान् कामान् भुङ्क्ते स्म। स हरिं तुष्टाव अनेकयज्ञैः, तस्य प्रसादात् परमां नित्यां च दिव्यां सुखस्थितिम् अवाप। ततः धृतराष्ट्रपुत्रः दुर्योधनः द्यूतेन पाण्डुपुत्राणां राज्यं छित्वा, स्वदेशात् अपास्य, तान् निर्वासितवान्। तत्र युधिष्ठिर-भीम-अर्जुन-नकुल-सहदेवाः, धर्मपत्नी द्रौपद्या सहिताः, महान् वनं गताः, द्वादशवर्षाणि तत्र वसन्ति स्म, एकवर्षं च मच्छ्यराजस्य विराटस्य राजगृहे गूढवासं कृतवन्तः। ततः वासुदेवस्य सहाय्येन धृतराष्ट्रपुत्रैः सह युद्धाय निर्ययुः। धृतराष्ट्रपुत्राणां पाण्डुपुत्राणां च मध्ये, बहुभिर् राजभिः सह, पुण्ये कुरुक्षेत्रे महत्तमं भीषणं च युद्धम् अभवत्, यत् देवतानाम् अपि भयावहम्। तत्र श्रीकृष्णः अर्जुनस्य सारथ्यं कृत्वा, स्वशक्त्या अर्जुनं पूरयन्, दुर्योधन-भीष्म-द्रोणमुख्यान् सर्वान् राज्ञः, तेषां चैकादश अक्षौहिणीबलान्, अर्जुनसहितः कुरुक्षेत्रे निहत्य, पाण्डवान् राज्ये स्थाप्य, पृथिव्याः भारं सम्यक् अपनीय, स्वपुरं प्रतिजगाम। कालेन कतिपयदिनानन्तरं, कश्चन वैदिकब्राह्मणः पञ्चवर्षीयं मृतं पुत्रं राजद्वारे स्थापयित्वा, महतीं विलापवाचं कृत्वा, कृष्णं प्रति निन्दावचनानि बहून्य् उक्तवान्। तस्य निन्दां श्रुत्वा कृष्णः मौनं स्थितवान्। स ब्राह्मणः उवाच—"मम पञ्च पुत्राः पूर्वं हताः, अयं षष्ठः; यदि कृष्णः अयं जीवयितुं न शक्नोति, अहम् अपि राजद्वारे म्रियास्ये।" एवमेव, तस्मिन् काले अर्जुनः कृष्णदर्शनाय आगतः, ब्राह्मणं पुत्रशोकविह्वलम् अपश्यत्। पञ्चवर्षीयं मृतं बालकं दृष्ट्वा, अर्जुनः करुणया परिपूर्णः, ब्राह्मणं आश्वास्य, "ते पुत्रं जीवयिष्यामि" इति प्रतिज्ञां कृतवान्। ब्राह्मणः तेन प्रतिश्रुत्य, हृष्टः अभवत्। ततः अर्जुनः ब्राह्मणपुत्रे बहूनि जीवनास्त्राणि प्रवर्त्य, जीवितप्रत्यागमनं न दृष्ट्वा, प्रतिज्ञाविफलत्वेन महतीं शोकम् अनुभूय, आत्मनः जीवनस्य परित्यागं चिन्तयामास। एतस्मिन् समये, सर्वज्ञः कृष्णः अन्तःपुरात् निर्गत्य, ब्राह्मणं सान्त्वयन्, "ते सर्वान् पुत्रान् दास्यामि" इति वचनं दत्त्वा, तम् आश्वास्य, अर्जुनसहितः गरुडमारुह्य, वैष्णवलोकं जगाम। तत्र नारायणं लक्ष्म्या सह दिव्यरत्नमण्डपे स्थितं दृष्ट्वा, कृष्णार्जुनौ तस्मै प्रणेमतुः। स तौ बाहुभ्यां परिष्वज्य, "किमर्थम् आगतम्?" इति पप्रच्छ। तदा कृष्णः उवाच—"भगवन्, वैदिकब्राह्मणस्य पुत्रान् देहि।" ततः नारायणः कृष्णाय तान् ब्राह्मणपुत्रान् तदवस्थायाः समाने वयसी दत्तवान्। श्रीकृष्णः हृष्टः तान् गरुडस्कन्धे स्थापयित्वा, अर्जुनसहितः स्वयम् अपि आरुह्य, देवगणैः स्तूयमानः द्वारकां प्रविवेश। तान् षड् बालकान् ब्राह्मणाय दत्तवान्; ब्राह्मणः परमहर्षेण पूरितः, कृष्णं "भवतु ते कल्याणम्" इति आशीर्वादम् अदात्। अर्जुनः प्रतिज्ञां पूरयित्वा, कृष्णं नमस्कृत्य, युधिष्ठिरराज्यं स्वनगरं प्रतिजगाम। कृष्णस्य षोडशसहस्रपत्नीभ्यः दशसहस्रपुत्राः जाताः; तेषां पुत्रपौत्राणां गणना न शक्या। अत्र श्लोकः अपि—"अष्टशतानि पुत्राणां, दशसहस्राणि चापरे; तेषां श्रेष्ठः प्रद्युम्नः, रुक्मिण्याः आत्मजः स्मृतः।" तैः अनन्तयादवैः पृथिवी परिपूरिता। पुनः, भूमेर्भारसंशयात्, कृष्णः तान् शापप्रत्युपक्षेपेण नाशयितुम् इच्छामास। कदाचित् सर्वे यौवनस्थाः नर्मदातटं क्रीडनाय जग्मुः। तत्र महर्षिं कण्वं तपस्यन्तं दृष्ट्वा, साम्बं जाम्बवत्याः पुत्रं मायया स्त्रीरूपिणं कृत्वा, तस्य उदरे लौहमुषलं बद्ध्वा, तं मुनिं सर्वे प्रणम्य, "एषा पुत्रं वा कन्यां वा जनयिष्यति?" इति पप्रच्छुः। मुनिः तेषां भावं विज्ञाय, कोपेन उवाच—"एतेनैव मुषलेन यूयं सर्वे विनश्यथ।" ते सर्वे सन्त्रस्तचित्ताः कृष्णं गत्वा, कृतं कर्म शापं च निवेदयामासुः। कृष्णः तदा लौहमुषलं चूर्णयित्वा, तत् जलं क्षिप्तवान्। तस्मात् चूर्णात् वज्रसाराः महान् काष्ठशूकाः अभवन्। शेषमुषलखण्डं मत्स्यः निगीलितवान्; मत्स्यगर्भात् मुषलखण्डं मत्स्यग्रहकः निष्कृष्य, तस्मात् बाणस्य अग्रं निर्मितवान्। एकदा सर्वे यादवाः—रामः, कृष्णः, प्रद्युम्नः, अन्ये च—इन्द्रप्रेषितां वारुणीं सुरां पीत्वा, मत्ताः अभवन्। तदा परस्परं कटुवचनानि उक्तवन्तः, अन्योन्यं निर्घृणया प्रहारं कृत्वा, नष्टाः अभवन्। कृष्णः संग्रामक्लान्तः, इच्छावृक्षस्य छायायां शयानः, तस्मिन्नेव काले, एकः मृगयुः धनुष्काण्डं गृहीत्वा, रक्षार्थं तत्र स्थितः। एवं सर्वे, देहं त्यक्त्वा, स्वस्व दिव्यलोकान् प्राप्तवन्तः। एवं मुषलनाशेन सर्वं क्षिप्रं विनाश्य, स एक एव देवः, बहुभिः सेनाभिः परिवृतः, महद्वृक्षस्य छायायां शयानः, स्वात्मानं—वासुदेवं—चिन्तयन्, चतुरङ्गिण्या सेनया व्यवस्थितः, जानूनि भूमौ स्थापयित्वा, देहपरित्यागं कर्तुम् उद्यतः। तस्मिन् काले, कालप्रभावात् प्रेरितः, एकः मृगयुः हरिपद्मं—चक्रवज्रध्वजाङ्कितं, रक्तवर्णं—दृष्ट्वा, तत्र बाणं क्षिप्तवान्। ततः शीघ्रं, तं श्रीकृष्णं विज्ञाय, मृगयुः महाभयाकुलः, कम्पमानः, अञ्जलिं कृत्वा, कृष्णं प्रणम्य, "मम सर्वे दोषाः क्षम्यन्ताम्" इति प्रार्थितवान्। श्रीकृष्णः तं तादृशं दृष्ट्वा, अमृतपूर्णाभ्यां हस्ताभ्यां तं उत्थाप्य, "त्वया किञ्चिदपि न अपराधः कृतः" इति तं भयविह्वलम् आश्वासयामास।