रात्रौ तु भक्त्या गीतनृत्यवाद्यैः, विविधैः शास्त्रपाठैः, धर्मकथाभिः, व्रतानुष्ठानैः च जागरणं कार्यम्। ततः प्रभाते सम्यक् कृत्य स्नानसंध्यादिकं कृत्वा, श्रद्धया विप्रान् भोजयेत्, यथाशक्ति सन्मानं च कुर्यात्। स्वयं उपवासं भञ्जयित्वा, साष्टाङ्गं प्रणम्य, अनुमत्य च तत्रतः गच्छेत्। एवं दृढनिश्चयेन संवत्सरपर्यन्तं दिवानिशं व्रतम् आचरितव्यम्। दीपः सुवर्णस्य पलं, अर्धं वा, पादं वा भवेत्; वाति: रजतस्य पलं, अर्धपलं वा, पादपलं वा उक्तम्। पात्रं तु सर्पिषा पूर्णं, ताम्रपात्रेण सह स्थाप्यम्; लक्ष्मीनारायणस्य प्रतिमा सुवर्णमया यथाशक्ति कार्या। एवं मोक्षद्वारकामनया भक्त्या पुरुषेण कर्तव्यम्। ततः पण्डितः श्रेष्ठान् साधून् विप्रान् आमन्त्रयेत्। शुक्लपक्षे द्वादश विप्रान्, मध्यपक्षे षट्, अन्यथा त्रयः, एको वा विप्रः कर्मणि नियोज्यः। शान्तः विप्रः स्वपत्नीसमेतः, विशेषतः संस्कारकुशलः, इतिहासपुराणवित्, धर्मज्ञः, सौम्यः च वरणीयः। पितृभक्तः, गुरुपूजकः, देवब्राह्मणपूजकः, विधिवत् पाद्येन वस्त्राभरणैः च पूजनीयः। ततः पत्न्या सहितः पूर्ववत् भक्त्या लक्ष्मीनारायणं दीपवातिसंयुक्तं पूजयेत्। ताम्रपात्रे स्थाप्य, सर्पिसा सह कुम्भं च स्थापयित्वा, ब्राह्मणाय दद्यात्, परमं नारायणं ध्यानपूर्वकं, मुनिश्रेष्ठ, मन्मन्त्रेण यथोक्तेन। "अज्ञानान्धकारव्याप्ते लोके पापनाशकः, ज्ञानदाता मोक्षदायकश्च त्वं; अतः अहं एषः दीपः समर्पयामि, निष्पाप त्वम्।" इति दीपमन्त्रः। ततः शक्त्या ब्राह्मणाय दक्षिणां दद्यात्, पश्चात् घृतपायसपानैः विप्रान् भोजयेत्। अनन्तरं ब्राह्मणं पत्न्या सहितं वस्त्रैः संवेष्ट्य, शय्योपकरणैः सह शय्यां दद्यात्, गौः च वत्सेन सह दद्यात्। यथाशक्ति तान् दानैः सम्पूज्य, मित्रबान्धवसंबन्धिनः अपि भोजयेत्, सन्मानयेत् च। एवं दीपव्रतस्य समाप्तौ महोत्सवः आयोजनीयः; ततः प्रणम्य, तान् विसर्ज्य, क्षमां याचेत्। यत् पुण्यं अनेन क्रियते, सौरव्रताद् लब्धं च, तत् दीपसंवत्सरव्रतेन जनः प्राप्नोति। मासव्रतस्य पुण्यं अपि दीपसंवत्सरव्रतेन लभ्यते। यद् अनन्तदानव्रतैः, योगव्रतैः च लभ्यते, तत् अपि दीपसंवत्सरव्रतेन सुलभं। गोभूमिसुवर्णदानात्, गृह्यदानात्, यत् फलम्, तत् दीपदानेन लभ्यते। दीपदातृः तेजः प्राप्नोति, अक्षयधनं प्राप्नोति, ज्ञानं प्राप्नोति, परमानन्दं प्राप्नोति। दीपदानात् सौभाग्यं, विशुद्धविद्या, उत्तमस्वास्थ्यं, परमसमृद्धिं च लभते—नात्र संशयः। दीपदानेन सौभाग्यलक्षणा पत्नी, पुत्रपौत्रप्रपौत्राः, अखण्डवंशः च प्राप्यते। ब्राह्मणः परमज्ञानं, क्षत्रियः श्रेष्ठं राज्यं, वैश्यः सर्वं धनपशून्, शूद्रः सुखं प्राप्नोति। कन्या अपि सर्वलक्षणसम्पन्नं पतिं, दीर्घायुष्यम्, पुत्रपौत्रान् च प्राप्नोति। युवती दीपदानस्य प्रभावात् कदापि वैधव्यं न प्राप्नोति, न च वियोगं अनुभवति। दीपदानात् रोगाः व्याधयः न जायन्ते; भयभीतः अभयं प्राप्नोति, बद्धः मोक्षं प्राप्नोति। दीपव्रतपरः ब्रह्महत्यादिपापात् विमुच्यते—नात्र संशयः, यथा ब्रह्मणा उक्तम्। चन्द्रायणकृच्छ्रादिपुण्यं, यः संवत्सरमेकं हरये दीपं योजयति, तेन लभ्यते—न संशयः। धन्याः महात्मानः ते, ये भक्त्या हरिं पूज्य, संवत्सरपर्यन्तं दीपं धारयन्ति; तैः जन्मफलम् आप्यते। येऽपि लोके दीपवात्याः स्थाप्यां केवलं पश्यन्ति, तेऽपि परमं पदं प्राप्नुवन्ति, यत् देवैरपि दुर्लभम्। ये शक्त्या तैलवात्यः दीपे स्थापयन्ति, ते परमं स्थानं प्राप्नुवन्ति। दीपः क्षीयमाणो यदा, तदा कोऽपि तं जागर्तुं न शक्नोति; अन्यलोकवासिनः अपि तस्य दर्शनफलम् आप्नुवन्ति। यः अपि याचितैः तैलकणैः विष्णोः दीपं करोति, तेन पुण्यं लभ्यते। अल्पतमः जनः अपि अञ्जलिं कृत्वा विष्णोः दीपप्रज्वलनं पश्यति, स विष्णुलोकं प्राप्नोति। यः स्वकर्मणा वा इच्छया वा दीपं प्रज्वालयति, स सर्वपापैः विमुक्तः विष्णुलोकं प्राप्नोति। अत्राप्युदाहरन्ति प्राचीनमाख्यानं, यस्य श्रवणमात्रेण सर्वपापविमुक्तिः स्यात्। सरस्वत्याः शोभनतीरे सिद्धाश्रमाख्ये आश्रमे कश्चन ब्राह्मणः कपिलः नाम, वेदवित्, वसति स्म। स व्रतानुष्ठानपरः, दरिद्रः, श्रोत्रियः, भिक्षया कुलं पालयन् जीवति स्म। व्रतैः उपवासैः च विष्णुं पूजयन्, सम्यक् पूज्य विष्णुम्, सदा दीपं प्रज्वालयति स्म।