श्रीकृष्णः तां महागुहां दृष्ट्वा, सन्दिग्धः सन् अपि तत्र प्रविवेश। तत्र सः निर्मले गृहे, विविधैः उत्तमरत्नैः प्रकाशिते, प्रविष्टः। तत्र तु जाम्बवत्सुतस्य धात्र्याः, क्रीडया शिशुं दोलायां स्थापयन्त्या, स्यामन्तकं मणिं दोलायाः पुरतः धारयन्त्या, हर्षपूर्णया शिशुं दोलयन्त्या गीतं गायन्त्या च दृश्यते स्म। सा धात्री शिशवे कथयति स्म— "सिंहेन प्रसैनः हतः, ततः सिंहः जाम्बवता हतः। हे सौम्य शिशो, मा रोदीः; एष एव तव स्यामन्तकः।" एवमेतत् श्रुत्वा, वीर्यवान् वासुदेवः तत्रैव शङ्खं दध्मौ। तस्य महतः शब्दस्य प्रभावात्, सः जाम्बवत् तत्र निर्गतः। तयोः मध्ये घोरः युद्धः जातः, यः दश दिनानि अविरतं प्रवृत्तः, यत्र तौ वज्रस्समस्पर्शदृढमुष्टिभ्यां समरे समरे समभिव्याहरतुः, सर्वभूतानां भीषणं युद्धमासीत्। कृष्णस्य वर्धमानं बलं स्वस्य च क्षयमानं तेजः दृष्ट्वा, जाम्बवत् पूर्वं परमैश्वर्यस्य वचांसि स्मरामास। तदा सः चिन्तयामास— "एषः रामः एव धर्मसंस्थापनाय पुनरवतीर्णः। मम ईप्सितं कृतार्थं कर्तुं स्वामी अत्र आगतः।" एवं ज्ञात्वा, सः ऋक्षराजः युद्धं समाप्त्य, सञ्जातस्मयमानः कृताञ्जलिः गोविन्दं विस्मितः पप्रच्छ— "कः त्वम्?" तदा युद्धं विरम्य, शौरिः गंभीरया वाचा प्रोवाच— "अहं वासुदेवः, वसुदेवस्य आत्मजः।" ततः सः अवदत्— "त्वया मम स्यामन्तकः मणिरनपायेन हृतः; तस्मात् शीघ्रं प्रतिप्रयच्छ, अन्यथा मरणं अवाप्स्यसि।" महादेवेन एवमुक्तः सः जाम्बवत् प्रमुदितः, प्रणम्य, केशवं विनीतया वाचा प्राह— "धन्योऽस्मि, भगवन्, दृष्ट्वा त्वां स्वार्थसिद्धिः मे जाता। पूर्वजन्मनि अहं तव दासः, देवकीसुत। त्वया यदिदं युद्धं कृतं, यत्पूर्वं मया कामितं, तदपि त्वया एव कृतमिति मे मोहात्। तस्मात्, भगवन्, विश्वेश, करुणासिन्धो, अनन्त, तदपि क्षन्तुमर्हसि।" एवं उक्त्वा, सः पुनः पुनः प्रणम्य, भगवानं विविधरत्नमण्डिते आसने समादाय, सस्नेहं स्थापयामास। ततः सः यदुकुलोत्पन्नस्य भगवतः पदकमलयोः शुद्धजलैः प्रक्षालनं कृत्वा, मदुपर्कविधिना पूजार्चनं चकार। दिव्यवस्त्राभरणैः सम्यक् पूजयित्वा, कन्यां जाम्बवतीं नाम सुन्दरीं तस्मै दत्तवान्। तां कन्यारत्नां वीर्यवन्तं कृष्णं पतिं कृत्वा, स्यामन्तकं मणिं चान्यांश्च श्रेष्ठरत्नानि तस्मै दत्तवान्। तत्रैव तां कन्यां परिणीय, रिपुसूदनः कृष्णः प्रीत्या जाम्बवतं मोक्षं दत्तवान्। ततः सः जाम्बवतीं कन्यां स्वीकृत्य प्रमुदितः, तस्मात् गुहात् निर्गत्य, द्वारकानगरं प्रति जगाम। यदुकुलश्रेष्ठः कृष्णः स्यामन्तकं मणिं सत्राजिते प्रत्यर्पयत्, तथा स्वकन्यायै उत्तमरत्नं दत्तवान्। भाद्रपदशुक्लचतुर्थ्यां चन्द्रदर्शनं विधीयते; तस्मिन् दिने मिथ्यापवादः वर्जनीयः इति स्म। यः कश्चित् तस्यां चतुर्थ्यां शीतांशुकं चन्द्रं पश्यति, स्यामन्तककथां च शृणोति, सः मिथ्यापवादात् विमुच्यते। सुलक्ष्मणा, नग्नजिति, सुषीला च पुण्यशीला—मद्रराजस्य तिस्रः कन्याः शुभाननाः—स्वयंवरे स्वे उपस्थिताः, ताः सर्वाः श्रीकृष्णं वव्रे। एकस्मिन्नेव दिने यदुकुलोत्पन्नः कृष्णः ताः परिणीतवान्। तस्य महात्मनः अष्टौ महिष्यः स्मृताः—रुक्मिणी, सत्यभामा, कलिन्दी, मित्रविन्दा, जाम्बवती, नग्नजिति, सुलक्ष्मणा, सुषीला च। रुक्मिण्यादयः सर्वाः श्रीकृष्णस्य पत्न्यः। ततः पृथ्व्याः पुत्रः बलवान् नरकाख्यः दानवः, इन्द्रं देवेश्वरं सर्वान् देवांश्च समरे विजित्य, आदितेः दिव्यकुण्डले, अन्यानि च देवरत्नानि बलात् अपहृत्य, ऐरावतं हस्तिनं, उच्चैःश्रवसं अश्वं, कुबेरस्य मणीन्, शङ्खं पद्मं च बलात् आदाय, स्वर्गस्त्रियः अपि हरित्वा, वज्रादीनि आयुधानि देवात् बलात् गृहीत्वा, तैरेव देवान् हत्वा, मायया निर्मिते दिव्ये नगरे, दिव्यवस्त्रधारी तत्र स्थितवान्। तदा सर्वे देवाः शचीपतिप्रमुखाः, भयात् संतप्तचित्ताः, श्रीकृष्णं शरणं जग्मुः। तेषां सर्वकर्माणि श्रुत्वा, श्रीकृष्णः तान् देवांश्चाश्वास्य, गरुडं चिन्तयामास। तस्मिन्नेव क्षणे, महाबलः सर्वदेवसम्मानितः गरुडः, हरिं कृताञ्जलिः उपतस्थे। ततो भगवान् केशवः सत्यया सह, मुनिभिः स्तूयमानः, गरुडारूढः, दैत्यनिवासं प्रति प्रस्थितवान्। तत्र सः दिव्यरत्नाभरणैः विभूषितैः असंख्यैः दैत्यैः पूर्णां, दिव्यतेजसा दीप्तां, सूर्यमण्डलवद् आकाशे तां पुरीं ददर्श। तां पुरीं देवैरपि दुर्लङ्घ्यां दृष्ट्वा, तस्याः दुर्गाणि निरीक्ष्य, महाबलः प्रभुः सुदर्शनं चक्रं प्रकल्पयामास। स्वतेजसा तमो निहत्य, सः सूर्य इव प्रकाशमकरोत्। तदा शतशः सहस्रशश्च दैत्याः, शस्त्राणि उच्चालयन्तः, युद्धाय समुपजग्मुः। ते दिव्यैः तोमरैः, गदाभिः, मुष्टिभिः च केशवं तृणैः अग्निं इव ताडयामासुः। तदा भगवान् गरुडध्वजः शार्ङ्गधनुः समादत्त। एवं श्रीकृष्णस्य अद्भुतान्येतानि कर्माणि प्रवृत्तानि, यानि श्रवणमात्रेण पावनानि भवन्ति।