सौम्यवचांसि तयोः श्रुत्वा सा तान् कान्तमन्त्रान् कर्णयोः धारयित्वा पुनः तयोः पक्षिणोः प्रति वचनं समारोपयत्। सा उक्तवती—कुत्र स रामो निवसति? कस्य पुत्रः सः? कथं स तां वधूं करिष्यति? किम् अस्य उत्तमपुरुषस्य स्वरूपम्? इदं सर्वं पृष्टवती अहम्—यथार्थं सर्वं कथयतं; ततः यद् युष्माकं प्रियं, तत् अहं करिष्यामि। तस्याः तृष्णया पीडितायाः, हृदि जानकीं विज्ञाय, पक्षिणी तस्या अग्रे कथयितुं आरब्धवती। सूर्यवंशस्य पताका, विद्वान् महाबलश्च राजा पङ्क्तिरथः नाम्ना, यस्य देवाः सर्वान् शत्रून् विजेतुं आश्रयन्ति। तस्य त्रयो भार्याः भविष्यन्ति, तासाम् अपि सौन्दर्येण इन्द्रमपि मोहितवन्त्यः; तासु चत्वारः पुत्राः जायन्ते, सर्वे महाबलिनः। तेषु रामः ज्येष्ठः, ततः भरतः; अनन्तरं श्रीलक्ष्मणः, शत्रुघ्नः च सर्वेषु कार्येषु महाबलः। स महात्मा रघुनाथः इति प्रसिद्धिं गमिष्यति; एते अनन्ता रामस्य नामानि, हे सखि। तस्य मुखं पद्मकोषसमानं शोभते; तस्य नेत्रे दीर्घे, पद्मदलसमानौ; नासिका उन्नता, विस्तीर्णा, रम्या; भ्रूः सुशोभिता, संयुक्ता, मनोहराः। बाहू दीर्घौ, आकर्षकौ, जानुयुग्मपर्यन्तौ; ग्रीवा शङ्खसमानः उज्ज्वला, न कदापि ह्रस्वा; वक्षः विस्तीर्णं, शोभनं, शुभचिह्नैः अंकितं, सुगठितौ स्कन्धौ, निर्मलरूपः। शोभनवस्त्रैः विभूषितः, उज्ज्वलकटिसमन्वितः, तस्य निर्मलजानुयुग्मं स्नेहपूर्वकं सेव्यम्; तस्य पद्मपादौ स्वजनैः सदा सेव्यमानौ, रघुपतिः शोभायमानः। रामः एतद्रूपं धारयति, किं तं वर्णयितुं शक्यते? शतमुखः अपि तं न गच्छेत्—पक्षिणः कथं तं वर्णयन्ति? तस्य रूपं दृष्ट्वा, यत् मनोहरं, लक्ष्मीः अपि भूमौ मोहितवती, या कदापि न मोहिता। सः महाबलः, परममोहकस्वरूपः, सर्वराज्यगुणैः सम्पन्नः श्रीरामः वर्णनीयः कः? धन्या सा जानकी, या परममोहकस्वरूपवती; तेन सह सदा सुखं भुञ्जते, दशसाहस्रवर्षाणि। त्वं कः? तव नाम किम्, हे सुन्दरी? त्वं माम् पृच्छसि, रामस्य स्तुतिं श्रुतुम् उत्सुकतया। तच्छ्रुत्वा जानकी पक्षिणोः प्रति स्वजननं, स्वसौन्दर्यं च, मधुरया वाचा उक्तवती। या जानकी यया उक्ता—सा अहम्, जनकस्य कन्या; यदा रामः, स रम्यः, मम समीपं आगच्छति, तदा सः माम् लप्स्यते। ततः अहं युष्मान् मुक्त्वा, वा वचनैः मोहितवती, सुखेन गृह्य, स्वगृहे युष्मान् रक्षिष्यामि, हे मधुरस्वरौ। इति उक्तवती सा, तयोः पक्षिणोः श्रुत्वा, भयेन कम्पन्तौ, पक्षिणौ व्याकुलौ, जानकीं सम्यक् उक्तवन्तौ। वयम् पक्षिणः, हे साध्वी, वनवासिनः, वृक्षेषु सर्वत्र विहरन्तः; गृहस्थे सुखं न प्राप्नुमः। मम सहचारिणी, स्थाने स्थित्वा, पुत्रान् पालयिष्यति; ततः अहं तव गृहम् आगमिष्यामि—मम वचनं सत्यं। एवं उक्ता अपि सा पक्षिणीं न मुमोच; ततः पक्षिपतिः, उत्सुकः, विनीतः, तां प्रति उक्तवान्। सीते, मम प्रिया पत्नी, या त्वया रक्ष्यते, तां मुञ्च; वयं वनं सुखेन विहरिष्यामः। मम सहचारिणी, रम्या पत्नी, स्थास्यति; प्रसूत्य, हे सुन्दरी, अहं तव समीपं आगमिष्यामि। एवं उक्ता सा प्रत्युवाच—गच्छ सुखेन, हे विद्वन्; अहं एताम् सुखिनीं, या स्नेहपूर्वकं आचरति, समीपे रक्षिष्यामि। इति उक्त्वा, दुःखी पक्षिपतिः, करुणया पूरितः, उक्तवान्—यद् योगिनः वदन्ति, तत् सत्यं। न वक्तव्यम्, न वक्तव्यम्—मौनं धारयितव्यम्; अन्यथा, वाक्यदोषात्, मोहः जायते। यदि वयं नगरे न वदामः, कथं बन्धः? तस्मात् मौनं धारयामः। इति उक्त्वा, पक्षिपतिः तां प्रति उक्तवान्—हे सुन्दरी, अहं जीवितुं न शक्नोमि, हे सीते, पत्नीया सह; तस्मात् मुञ्च माम्, हे रम्ये। बहुविधैः वाक्यैः उक्ता अपि सा तं न मुमोच; क्रुद्धा, दुःखी पत्नी, जनककन्यां शप्तवती। यथा त्वं माम् इह पतिसंयोगात् वियोजयसि, तथा त्वं गर्भवती रामात् वियुक्ता भविष्यसि। इति दुःखिता, शोकसम्भ्रान्ता, पुनः पुनः उक्तवती, तस्याः प्राणः पतिसंयोगदुःखेन विनष्टः। रामं पुनः पुनः स्मरन्ती, तस्य नाम उच्चरन्ती, दिव्यं विमानं आगतम्, पक्षिणी दिव्यं लोकं प्राप्तवती, शोभायमानाऽभवत्। तस्याः मृतायाः, पक्षिपतिः, पक्षिराजः, शोकात् व्याकुलः, क्रोधदुःखसम्भ्रान्तः जाह्नव्या मध्ये पतितः। एवं रामनगर्यां, जनसमाकीर्णायां, मम वचनात्, सा वियोगेन व्यथिता, गभीरदुःखसम्भ्रान्ता भविष्यति। इति उक्त्वा, सः शोभनायां जाह्नव्या प्रवाहायां पतितः, दुःखितः, क्रुद्धः, भयभीतः, वियोगेन कम्पितः। क्रोधात्, दुःखात्, सीतायाः अपमानात्, धोबी क्रोधनः मृत्युः अन्ते चाण्डालत्वं प्राप्तवान्। यः क्रोधात्, आत्मनः प्रति, पापं कर्म करोति, हे द्विजश्रेष्ठ, जीवितं त्यक्त्वा, मृत्युः पश्चात् चाण्डालत्वं प्राप्नोति। एवं धोबिवचनात्, सा सीता निन्दिता, परित्यक्ता च; धोबिशापात्, वियुक्ता, वनं गता च।