यस्य त्वं प्रभुः, सुरैः स्तुतः सद्गुणसमन्वितश्च, तस्य सर्वं सम्पूर्णं भवति—किञ्चिदपि नापूर्णं तत्रावशिष्यते। त्वं पुनः, मम हृदये यदभिलषितं तदधिगतुं मां बारं बारं पृच्छसि; तस्मादहं सत्यं वदामि, हे मनोहर प्रभो। चिरकालं मम एषा स्पृहा यत् लोपा-मुद्रादीन् पुण्यस्त्रियः द्रष्टुमिच्छामि; तासां सौन्दर्यदर्शने मम मनः सदा लोलुपं भवति, हे नाथ। त्वया सह राज्यं प्राप्तवती, बहून् सुखान् अनुभूय, अहं कदापि कृतघ्नी नास्मि; ताः स्त्रियः हृदये सादरं वन्दितुमिच्छामि। तत्र मुनीन् वस्त्रादिभिः पूजयितुमिच्छामि, स्फटिकरत्नाभरणानि च तेषां प्रदातुम् अभिलषामि। ताः मयि तुष्टाः सन्तु, तदा ते मनोरमाः वराः दद्युस्ति; एषा मम कामना, प्रिये, त्वं ताम् अन्तःकरणे पूरय। सीतायाः मधुरं वचनं श्रुत्वा रामः परमं तुष्टः सन् प्रियायै वाक्यमिदं प्राह—"शुभे जानकि, त्वं प्रातःकाले मुनिनां समीपं यास्यसि; ताः दृष्ट्वा स्वकार्यं सम्पाद्य मम समीपं प्रत्यागमिष्यसि।" रामस्यैतद्वचनं श्रुत्वा सा परमं हृष्टा बभूव, उवाच च—"प्रातःकाले त्वं नूनं मुनीन् द्रक्ष्यसि।" ततो रात्रौ रामः स्वदूतान् प्रेषयामास, ये ख्यातिं तस्य श्रुतवन्तः आसन्; ते च निश्यन्दमानाः मध्यरात्रे शान्तिपूर्वकं ययुः। प्रतिदिनं यथा ते रामस्य रम्याणि चरितानि शृण्वन्ति, तस्मिन् दिने ते धनाढ्यस्य गृहे जग्मुः। दीपप्रदीपनं दृष्ट्वा, मानुषवाणीं च श्रुत्वा, दूताः तत्र क्षणं तिष्ठन्तः संवादं शृण्वन्ति। तत्र कन्यका सुश्रोणी, पुत्रेण सह हृष्टा, सुतं स्तन्यं पातयन्ती, मधुरं वचनमिदं प्राह—"पिब पुत्रक, यावत् इच्छसि, मम एतदामृतरूपं क्षीरं; पश्चाद् त्वया एतद् दुर्लभं भविष्यति। रामः, अस्य पुरीश्वरः, नीलोत्पलदलप्रभः, पुरीवासिनः पुनर्जन्म न दास्यति। यदि पुनर्जन्म नास्ति, कथं भूमौ पुनः क्षीरपानं? तस्मात्, पुनः पुनः एतत् दुर्लभं पिब, हृदि धारय। ये रामं स्मरन्ति, ध्यायन्ति, कथयन्ति, तेषां पुनः कदापि क्षीरपानं न भविष्यति।" एवं श्रीरामयशःसुधासदृशं वचनं श्रुत्वा तैः हृष्टैः दूतैः अन्यस्य महाभाग्यस्य गृहम् उपगम्य, तत्रापि स्थित्वा किञ्चित् कालं रामस्य यशः श्रोतुम् इच्छन्ति। तत्र रम्या स्त्री, शय्यायां स्वपत्युस्सहितं समासीनां, तेन प्रियकरं ताम्बूलं दत्तं चुञ्च्वती, कंकणध्वनिना भूषिता, कर्पूरागुरुधूपगन्धिन्यपि, चञ्चललोचना, प्रियं प्रियतममिदं वचनमुवाच—"नाथ, त्वं मे तत्रैव दृश्यसे यथा रघुकुलनायकः—अत्यन्तमनोहरं सौम्यं रूपं धारयसि।" "पद्मलोचन, विशालवक्षाः, मनोहरबाहु, त्वमेव रामसदृशो दृश्यसे।" एवमुक्ते सा प्रियायाः वचनं श्रुत्वा स प्रियतमः, कोणचञ्चललोचनः, प्रत्युवाच—"शृणु प्रिये, यदुक्तं त्वया, तद्वास्तवेव मनोहरं धर्मपत्नीयोग्यं च; पतिव्रतानां स्वः पतिरेव रामः।" "पश्य, अहं दीनः, तुच्छः, रामस्तु महाभाग्यवान् महात्मा; अहं कृमिसदृशः, स तु ब्रह्मादिभिः पूज्यः। यथा शलभः तु तारकनायकः, यथा पतङ्गः सिंहः, यथा मूर्खः शशकः, तथा अहं च। यथा दिव्या भागीरथी, यथा मार्गकूपजलम्; यथा मेरुः देवालयः, यथा गुञ्जाचयः। एवं, अहं कुतः, स रामः कुतः, यस्य पादरजः स्पर्शमात्रेण मम देहः स्थूलितः, ब्रह्मणोऽपि मोहनरूपं धारयामास।" एवं वदन्ती सा पतिं परिष्वज्य, काममुत्पाद्य, चञ्चलभ्रूभिर्मनोरमाणि चेष्टितानि चकार। ततः स प्रियतमः तद्वचनं श्रुत्वा अन्यं कक्षं जगाम; तस्मिन्नन्तरे अन्यः प्रियः तद्वचनं श्रुत्वा, यशसा पूर्णं, तत्र स्थितः। अन्या स्त्री, शयनाय पुष्पचन्दनचन्द्रप्रकाशयुक्तं शय्यां कृत्वा, पतिं प्रति वचनमुवाच—"नाथ, पुष्पशय्यायां चन्दनादिलिप्तायां, सर्वसुखयुक्तां शय्याम् उपभुङ्क्ष्व। त्वादृशाः एव भोगाय योग्याः, ये रामात् न विमुखाः; एतत् सर्वं रामप्रसादेन लब्धम्—यथारूपं भुङ्क्ष्व।" "मम सदृशी स्त्री, तापहरं चन्दनं, पुष्पोपशोभिता शय्या—एतत् सर्वं रामप्रसादादेव। ये नराः रामं न पूजयन्ति, ते स्वयमेव जीविकां यच्छन्ति, वस्त्रभोगादिसुखं न लभन्ते।" एवं तस्याः वचनं श्रुत्वा तस्य पतिः हृष्टः प्रत्युवाच—"यथार्थं त्वया प्रोक्तं, एतत् सर्वं रामप्रसादेन मम प्राप्तम्।" एवं रामभद्रस्य यशः श्रुत्वा, स प्रियः तस्मात् गृहे निर्गतः; अन्यः प्रियः अपि अन्यस्मिन्नेव गृहे तद्वचनं शृणोति। अन्या स्त्री, वीणावादनपरायणा, शय्यायां पत्या सह शयानं, रामस्य पुण्ययशः पतिं प्रति गायन्ती प्राह—"नाथ, वयं धन्याः, यतः रामः प्रभुः अस्य पुरीश्वरः; सः स्वजनान् पुत्रवत् रक्षति, पालयति।" एवं तत्र रामस्य महात्मनः पुण्ययशः सर्वत्र श्रूयते, सर्वजनाः तस्य प्रसादेन सुखानि, सम्पदः, पुण्यवाक्यानि च प्राप्नुवन्ति।