नगरवासिभिः सह हृष्टः, स्वर्गे देवसंघैः यथा, इक्ष्वाकुवंशसम्भूतः राजा रैवतः तत्र आसीत्। सः, स्नेहेन, स्वस्य कन्यां सर्वमङ्गलसम्पन्नां रामाय दत्तवान्; सा रेवती नाम्ना अभवत्। रामः विधिवत् रेवत्याः विवाहं कृतवान्, सा च तेन साक्षात् इन्द्रेण शची यथा प्रीतः अभवत्। विदर्भराजः धर्मनिष्ठः भीष्मकः, तस्य पुत्राः रुक्मादयः सर्वे शुभलक्षणाः अभवन्। तेषां मध्ये कनिष्ठा कन्या, उत्तमवर्णा, लक्ष्मीअंशसम्भूता, सर्वमङ्गलधारिणी रुक्मिणी अभवत्। रामावतारे सा सीता अभवत्; कृष्णजन्मनि रुक्मिणी; विष्णोः अन्येषु अवतारेषु सैव तस्य सहचारिणी। हिरण्याक्षः हिरण्यकशिपुश्च द्वापरे पुनः शिशुपालः दन्तवक्रः नाम्ना जातौ। चेदिवंशे वीर्यशाली, रुक्मिण्याः पितरः शिशुपालाय तां दातुम् इच्छति स्म। किन्तु सा, सुमुखी, शिशुपालं पतिं न इच्छति स्म; बाल्यादेव दृढनिश्चया विष्णौ अनन्यभक्तिः अभवत्। सदा देवपूजनेन, विविधदानैः, कृष्णं पतिम् इच्छन्ती रुक्मिणी व्रतानुष्ठानपरायणा, परमात्मानं चिन्तयन्ती, पितृगृहे निवसन्ती, आत्मनः स्वामीं पतिं मन्यते स्म। राजा भीष्मकः, पुत्रेण रुक्मिणा सह, शिशुपालस्य विवाहाय यत्नं अकरोत्। रुक्मिणी स्वस्य अभिलषितं कृष्णं ब्राह्मणं, कुलपुरोहितपुत्रं, तस्य समीपं प्रेषयामास। सः द्रुतं द्वारकां गतः। कृष्णं रामं च उपगम्य, ताभ्यां सम्यक् सत्कृतः, रुक्मिण्याः उक्तं सर्वं गूढं आवेदयत्। तत् श्रुत्वा, बुद्धिमतः ब्राह्मणात्, रामकृष्णौ सर्वास्त्रशस्त्रैः रथं पूरयामासतुः। ततः उत्तमवाहकदारुकसहितौ, परमपुरुषौ, रथमारुह्य शीघ्रं विदर्भनगरीं जग्मतुः। सर्वदेशराजानः, जरासन्धप्रमुखाः, शिशुपालस्य विवाहदर्शनाय समागताः। विवाहवेले, रुक्मिणी सुवर्णाभरणधारिणी, सखीभिः सह नगरात् निर्गत्य दुर्गां पूजयितुम् अगच्छत्। तस्मिन् क्षणे देवकीसुतः आगतः; वीरः मधुसूदनः तां रथे स्थितां आहृत्य त्वरितं निजगृहं प्रस्थितवान्। ततः जरासन्धप्रमुखाः राजानः कोपेन युक्ताः अभवन्। रुक्मिणा सह, राजकुमारः, तं युद्धाय अभिगच्छन्, चतुर्विधेन सैन्येन हरिं रुष्टाः अन्वीयुः। बलभद्रः, दीर्घबाहुः, उत्तमात् रथात् अवतीर्य, हलमुषलम् आदाय, क्षणेन शत्रून् निपातितवान्। हलमुषलाभ्यां रथान्, अश्वान्, गजान्, पदातीन् च युद्धे बलात् निपातितवान्। तस्य हलपातेन रथपङ्क्तयः चूर्णिताः; गजाः वज्राहतशैलवत् भूमौ पतिताः। सर्वे शिरोभेदाः, बहुधा रक्तं स्रवयन्तः, क्षणेन बलरामेन सैन्यं निहतम्। अश्वगजचरत्पदातिभिः युद्धे, रक्तनद्यः सर्वत्र प्रवहन्ति स्म। सर्वे राजानः भग्नाः, भयात् व्यथिताः, पलायिताः; रुक्मिः तु क्रोधबलात् कृष्णं युद्धाय समुपस्थितः। धनुः उत्तोल्य, शार्ङ्गधारिणं बाणवर्षैः आहतवान्; तदा गोविन्दः हसन्, शार्ङ्गं लीलया आदत्त। एकेन बाणेन भूमिपतिः रुक्मिण्याः रथाश्वान्, सारथिं, रथं, पताकं च छिन्नवान्। रथहीनः सः खड्गम् आदाय भूमौ स्थितः; कृष्णः एकेन बाणेन तं खड्गं छिन्नवान्। ततः मुष्टिं उत्तोल्य, कृष्णं वक्षसि आहतवान्; हरिः तं युद्धभूमौ गृहीत्वा दृढं बन्धितवान्। मधुसूदनः स्मितं कृत्वा तीक्ष्णं कक्ष्यधारं शस्त्रं आदाय, शिरः कर्त्वा, जनार्दनः तं मुक्तवान्। दुःखात् व्याकुलः, सर्पवत् श्वसन्, स्वनगरं प्रविश्य तत्र स्थाति स्म। एवं 'विदर्भबलनिपातः' नाम सप्तचत्वारिंशदधिकद्विशततमोऽध्यायः श्रीकृष्णचरिते, उमामहेश्वरसंवादे, श्रीपद्ममहापुराणस्य उत्तरखण्डे, पञ्चपञ्चाशत्सहस्रश्लोकसंख्यायाम्, समाप्तः। ततः रुद्रः उवाच—कृष्णः रामेन, रुक्मिण्या, दरुकस्य च सह दिव्यं रथम् आरोह्य शीघ्रं निजगृहं प्रस्थितः। ततः द्वारकां प्रविश्य, देवकीसुतः, शुभे मुहूर्ते, मंगलैः लक्षणैः सहितः, वेदविहितानि कर्माणि अकरोत्। सुवर्णमालिनीं राजकन्यां रुक्मिणीं सः विवाहं कृतवान्; तस्मिन विवाहे दिव्याः दुन्दुभ्यः आकाशे निनदन्ति स्म। श्रेष्ठाः देवाः पुष्पवृष्टिं अकरोत्; वसुदेवः, उग्रसेनः, अक्रूरः च यादवश्रेष्ठाः, बलभद्रः महातेजाः, अन्ये च यादवश्रेष्ठाः कृष्णरुक्मिण्योः विवाहमहोत्सवम् उल्लासेन अचिन्वन्। नन्दः गोपः, गोपैः गोपिभिः च सह, यशोदा च सुवर्णाभरणैः भूषिता, तत्र समागताः।