शिवः उवाच— ततः मुचुकुन्देन तत्र यवनः प्राज्ञेन हतः, मोक्षं तस्य वरं दत्त्वा, यदुवंशजः स्वस्थानं प्रतस्थे। यवने निहते श्रुत्वा, दुष्टचित्तः जरासन्धः स्वबलैः परिवृतः, रामकृष्णाभ्यां युद्धाय प्रवृत्तः। तस्य दुरात्मनः सम्पूर्णं सैन्यं कृष्णेन विनाशितम्; मगधपतिः भूमौ मूर्च्छितः पतितः। दीर्घकालानन्तरं चेतनां प्राप्तः, कम्पमानाङ्गः, भयसमाविष्टः सः मगधेश्वरः रामेण समरे युद्धाय असमर्थः अभवत्। सः तौ रामकृष्णौ अजित्य, स्वबलशेषैः सह शीघ्रं पलायितः, तौ च महाबलौ अविजेयौ इति निश्चित्य। संग्रामं परित्यज्य सः स्वनगरे प्रविष्टः। तदा वसुदेवसुतौ रामकृष्णौ स्वबलैः सहितौ मथुरां परित्यज्य द्वारकां नगरं प्रविष्टौ। तत्र इन्द्रः देवसभााय वायुम् प्रेषयत्। स्नेहेन सः कृष्णाय विश्वकर्मणा निर्मितं मणिविद्रुमविभूषितं बहुपीठोपस्कृतं सभागृहं दत्तवान्। तद् दिव्यरत्नविचित्रं सुवर्णछत्रमण्डितं सभागृहं लब्ध्वा, उग्रसेनः अन्ये च राजानः प्रजाजनैः सहिताः स्वर्गस्थदेवगणैः इव प्रमोदन्ते स्म। तत्र इक्ष्वाकुवंशसम्भूतः राजा रैवतः, स्वकन्यां सर्वलक्षणसम्पन्नां, स्नेहेन रामाय दत्तवान्। सा रेवती नाम्ना। रामः रेवतीं विधिवत् परिणीय, शचीवत् तया रममाणः आसीत्। तत्र धर्मनिष्ठः विदर्भपतिः भीष्मकः, तस्य पुत्राः शुभलक्षणयुक्ताः, तेषु कनिष्ठा कन्या रूपसम्पन्ना लक्ष्मीअंशसम्भूता सर्वमङ्गललक्षणयुक्ता रुक्मिणी नाम आसीत्। रामावतारे या सीता, कृष्णजन्मनि सा रुक्मिणी, अन्येषु विष्णोः अवतारेषु सा एव तस्य सहचरी। हिरण्याक्षः च हिरण्यकशिपुः द्वापरयुगे पुनर्जातौ, शिशुपालः दन्तवक्त्रः इति नाम्ना। चेदिवंशे जातौ, महाबलपराक्रमसम्पन्नौ। रुक्मिण्याः पिता तां शिशुपालाय दातुम् इच्छति स्म। सा तु सुन्दरमुखी रुक्मिणी, शिशुपालं पतित्वे न कामयती, बाल्य एव दृढव्रता विष्णुमेव पतिं मनसा चिन्तयन्ती। सदा देवपूजनपरायणा, विविधदानकर्माणि कुर्वती, कृष्णं पतिं कर्तुं मनसा नियोजिता। व्रतानुष्ठाननिष्ठा सा कन्या, परमपुरुषं ध्यायन्ती, पितृगृहे स्थित्वा, आत्मनाथं पतिं मनसा चिन्तयन्ती। तदा सः प्रमुखः राजा, धर्मात्मजः रुक्मिणा सह, शिशुपालस्य विवाहाय यत्नं चक्रुः। रुक्मिणी तु स्वपितृपुरोहितपुत्रं ब्राह्मणं कृष्णस्य समीपं प्रेषयामास; सः शीघ्रगामी द्वारकां जगाम। सः ब्राह्मणः कृष्णरामयोः समागत्य, ताभ्यां सम्यक् सत्कृतः, यत् किञ्चित् रुक्मिण्या उक्तं, तत् गूढं ताभ्यां निवेदयामास। तत् श्रुत्वा, श्रीरामकृष्णौ सर्वास्त्रशस्त्राणि रथे स्थापयित्वा, दारुकं रथिनं आरुह्य, शीघ्रं विदर्भपुरं प्रति जग्मतुः। तत्र सर्वदेशराजानः, जरासन्धप्रधानाः, शिशुपालस्य विवाहदर्शने समागताः। विवाहकाले रुक्मिणी सुवर्णाभरणविभूषिता, सखीभिः सह दुर्गापूजनाय नगरात् निर्गता। तस्मिन्नेव क्षणे देवकीसुतः आगतः; महाबलः मधुसूदनः तां रथस्थां रुक्मिणीं सहसा गृहीत्वा, स्वालयं शीघ्रं निनाय। तदा जरासन्धमुख्यराजानः कोपसमन्विताः। रुक्मिण्याः भ्राता रुक्मिणा सह, चतुर्विधबलसमेताः, क्रुद्धाः हरीं युद्धाय समुपजाताः। बलभद्रः महाबाहुः उत्तमात् रथात् अवतीर्य, हलमुसलौ गृहीत्वा, शत्रून् क्षणेन निपातितवान्। हलमुसलप्रहारैः रथान्, अश्वान्, महानागान्, पदातीन् च समरे बलात् निपातितवान्। हलपातेन रथपङ्क्तयः भग्नाः; गजाः इन्द्राशनिपातवत् भूमौ पतिताः। सर्वे भग्नमूर्धानः, बहुधा रक्तस्राविणः, क्षणेनैव बलरामेण सेना निहता। युद्धभूमौ अश्वैः, गजैः, रथैः, पदातिभिः सह रक्तनद्यः समन्तात् प्रवहन्ति स्म। सर्वे राजानः भग्नाः, भयार्ताः पलायिताः; रुक्मी तु क्रोधबलसमन्वितः कृष्णं युद्धाय समुपजातः। सः धनुः उत्तोल्य शार्ङ्गधन्वानं बाणवर्षैः ताडयामास; तदा गोविन्दः हास्यपूर्वकं शार्ङ्गं गृहीत्वा, एकेनैव बाणेन तस्य रथाश्वान् सारथिं च निपात्य, रथं ध्वजं पताकां च छित्त्वा। रथहीनः सः खड्गं गृहीत्वा भूमौ स्थितः; किं तु साहसी कृष्णः एकेन बाणेन तस्य खड्गं छित्त्वा। एवं श्रीकृष्णबलरामयोः वीर्यं, रुक्मिण्याः पतिसम्पादनं च, देवगणानां प्रमोदः, सर्वं पुण्यकथारूपेण प्रवृत्तम्।