ये पुरुषाः पापकर्मणः, यस्य धर्मस्य विरोधिनः, तेषां दुर्मतिनां मम राज्ये वासं न अनुमन्ये। तस्य भूमौ, पातकिनः अपि दुष्कृत्यं न चिन्तयन्ति; सर्वे पापाः हरिस्मरणेन विनश्यन्ति, सर्वे च प्रमोदेन पूरिताः भवन्ति। यदा भूमिः एवं धर्मसम्पन्ना बभूव, राजा च धर्मात्मा, तदा तत्र वसन्तः सर्वे जनाः मृत्युपर्यन्तं मोक्षं प्राप्नुवन्। सुरथस्य नगरे, यमदूतैः न काचित् विचारणां कृतम्। तदा यमः मुनिरूपं धारयित्वा, भूमिपतिं द्रष्टुं तत्र अगच्छत्। स बर्कवासाः जटिलः, धर्ममूर्तिवत्, सभा मध्ये हरिदासं सुरथं ददर्श। तस्य शिरसि तुलसी, ओष्ठयोः परमं हरिनाम, तेन स्वजनान् धर्मकर्मणि प्रवर्तयन् भाषते स्म। तदा तपोमूर्तिं मुनिं तत्र स्थितं दृष्ट्वा, राजा तस्य पादयोः प्रणम्य, आर्ग्यादिभिः सत्कारं चकार। मुनौ सुखोपविष्टे विश्रान्ते च, स राजा श्रेष्ठः उवाच—"अद्य मम जीवितं धन्यं, अद्य मम गृहं पुण्यम्।" सः पुनः प्रार्थयामास—"रामस्य विविधानि उत्तमानि चरितानि शृणुयाम्, यानि श्रवणमात्रेण पापविनाशः भवति।" एवं निवेदनं श्रुत्वा, स मुनिः हसितुम् आरब्धवान्, सर्वदन्तदर्शनं कृत्वा, हस्तयोः ताडनं चकार। तदा राजा तम् हासमानं मुनिं पप्रच्छ—"भगवन्, किमर्थं त्वं हससि? कृपया निवेदय, यथा मम मनः शान्तिं लभेत।" ततः मुनिः उवाच—"शृणु राजन्, यथार्थं कारणं वक्ष्यामि। त्वया उक्तम्—'मम सन्निधौ हरिगौरवं कथय।' कः हरिः? कस्य गौरवम्? सर्वे जनाः कर्मबद्धाः। कर्मणा स्वर्गं प्राप्नोति, कर्मणा नरकं गच्छति; कर्मैव सर्वम्—पुत्राः पौत्राः च। इन्द्रः शतसप्तैः यज्ञैः परमं पदं प्राप्तः; ब्रह्मापि कर्मणा सत्यलोकं प्राप्तवान्। बहवः कर्मणा सिद्धिं प्राप्तवन्तः—मरुतादयः, अप्सरसां सेविताः। अतः यज्ञादिकं कुरु, देवान् पूजय, यथा तव कीर्ति: पृथिव्यां निर्मला भवेत्।" एवं वचः श्रुत्वा, रोषेण कुपितचित्तः, रामे एकचित्तः स राजा ब्राह्मणं प्रोवाच—"मा मां कर्मणि प्रवर्तय, यत् नश्वरं फलति। त्वं जगदवर्जित, नगरसीम्नः बहिः गच्छ। इन्द्रः अपि पतिष्यति, पद्मयोनिः अपि पतिष्यति; ये तु रामाराधनाय उत्सुकाः, ते न कदापि पतन्ति। पश्य—ध्रुवः, प्रह्लादः, विभीषणः च—रामभक्ताः कदापि न पतन्ति। ये तु रामनिन्दकाः, तान् मम यमदूताः लोहदण्डैः ताडयन्ति, पाशैः बध्नन्ति। ब्राह्मणत्वात् तव देहं दण्डेन न ताडयामि; पापद्विज, दृष्टिपथात् गच्छ, न चेद् ताडयिष्यामि।" एवं राज्ञः सुरथस्य वचने, तस्य परिचारकाः तं बाहुना गृहित्वा निष्कासयितुं प्रैषयन्। तदा यमः स्वस्वरूपं धारयित्वा, सर्वलोकपूजितः, तम् उवाच—"हरिदास, अहम् तव तुष्टः; वरं वृणीष्व। बहुभिः वाक्यैः त्वां मोहयितुं प्रयत्नः कृतः, त्वं तु रामसेवायाम् अचलः।" राजा तुष्टं यमं दृष्ट्वा उवाच—"यदि त्वं तुष्टः, परमं वरं ददातु। यावद् रामदर्शनं न भवति, तावत् मम मृत्युः न भवेत्; तव भयम् अपि कदापि न स्यात्।" यमः उवाच—"एवं भवतु; यत् इच्छसि, तत् रघुपतिः दास्यति।" इति उक्त्वा धर्मराजः तत्रैव अन्तर्धानं कृत्वा, तस्य हरिभक्तस्य राज्ञः आचारं स्तुवन् स्वपुरीं प्रतस्थे। स धर्मात्मा रामदासः राजा, महाप्रीत्या पूर्णः, अश्वं गृहित्वा स्वकीयांश् हरिप्रसादान् उवाच—"राघवस्य राज्ञः अश्वं मया गृहीतः; सर्वे युद्धकुशलाः सर्वत्र सज्जाः भवन्तु।" इति उक्ते, सर्वे तस्य वीराः तुरगाः सज्जाः अभवन्, सभां प्रविश्य उत्साहेन पूर्णाः। तस्य दश पुत्राः—चम्पकः, मोहकः, रिपुञ्जयः, अतिदुर्वरः, प्रतापी, बलमोधकः, हर्यक्षः, सहदेवः, भूर्देवः, सुतापनः—एते दश राजपुत्राः युद्धाय सज्जाः अभवन्। ते महोत्साहेन निर्गम्य, राजा अपि स्वर्णभूषितं रथं योजयितुं आज्ञापयत्। उत्तमाश्वैः युक्तं रथं समाहूय, सर्वसैन्येन परिवृतः युद्धोत्साहेन पूर्णः बभूव। सभायां सर्वान् परिचारकान् आज्ञापयत्। शेष उवाच—ततः लक्ष्मणः शीघ्रं आगत्य स्वपार्षदां पप्रच्छ—"क्व सः यज्ञीयः अश्वः, सुषोभनः?" तदा ते महाबलाः शत्रुघ्नं प्रत्युवाचुः—"न वयं जानिमः, केचन सैनिकाः अश्वं गृहित्वा नगरे प्रविष्टाः।