हरिं प्रति भगवतः आज्ञां श्रुत्वा, हनूमान् सम्यक् उपलभ्य द्रोणगिरिं प्रति गतवान्। स सर्वान् द्वीपान् अतिक्रम्य क्षीरसागरं प्राप्तवान्। तत्र महादेवः स्वगणैः सह महाबलश्च महावीर्यश्च श्मशानं रक्षन् स्थितः। तदा हनूमान् द्रोणं नाम महान् गिरिं सम्प्राप्य तं शीघ्रं पुच्छे निधाय रणभूमिं प्रति प्रययौ। यदा हनूमान् तं गिरिं उत्थातुं प्रवृत्तः, तदा स गिरिः कम्पितुं आरब्धः। तस्य कम्पनं दृष्ट्वा गिरिपालदेवताः विस्मिताः, "अलस! किमेतद् गिरौ सम्प्राप्तम्? कः अयं महावीर्यवान् गिरिं नयति?" इति उच्चैः शुश्रुवुः। ततः सर्वे देवाः समागत्य तं वानरं दृष्ट्वा, "मुमोचयैनम्," इति वदन्तः, विविधैः अस्त्रशस्त्रैः तं प्राहरन्। तान् सर्वान् आक्रमतः दृष्ट्वा हनूमतः कोपः महती जातः; स वीरः क्षणेनैव तान् सर्वान् इन्द्र इव दैत्यांस् च निजघान। केचित् तस्य पादाघातेन, केचित् हस्तसंघर्षेण, अन्ये पुच्छप्रहारेण, अपरे शृङ्गेन ताडिताः। सर्वे तेन वानरेण क्षणेनैव विनष्टाः, केचित् भूमौ पतिताः रक्तसिक्ताः अभवन्। केचित् तस्य वानरस्य भीताः इन्द्रं देवराजं प्रति पलायिताः, ते रक्तसिक्तशरीराः भग्नाङ्गाः अभवन्। तान् दृष्ट्वा, इन्द्रः सर्वदेवश्रेष्ठः सन्त्रस्तचित्तः सन्दिग्धः बभूव। स तान् उवाच, "कथमिदं भवतः भीताः रक्तसिक्ताश्च? केन राक्षसेन वा दुष्टेन वा यूयं निपातिताः?" इति। "सर्वं यथातथ्यं ब्रूत, तद्विज्ञाय अहं तं गच्छामि, तं जयित्वा बद्ध्वा हनिष्यामि," इत्युक्त्वा इन्द्रः तान् पप्रच्छ। तदा देवश्रेष्ठाः भयाकुलाः दुःखपूर्णया वाचा, देवासुरयोः सम्मानं कृत्वा, ऊचुः—"अत्र आगत्य, न वयं जानिमः कः सः; वानररूपधारी कश्चित् द्रोणगिरिं गृहीत्वा पुच्छेन वेष्टयन् नेतुम् इच्छति। तत्र गन्तुम् उद्युक्ताः वयं सर्वे संगम्य, सर्वशस्त्रास्त्रयुद्धं कृत्वा तेन सह युध्यामहे। स तु बलसम्पन्नः सर्वान् अस्मान् रणाङ्गणे जेतुम् अर्हति; अत्र बहवः निहताः, देवश्रेष्ठाः भूमौ पतिताः। वयं तु पुण्यैः जीवित्वा, रक्तसिक्तशरीराः भग्नाङ्गाश्च, इह प्राप्ताः।" एवं देववचनं श्रुत्वा, पुरन्दरः सर्वान् देवान् महाबलसम्पन्नान् आज्ञापयत्—"द्रोणगिरिं गत्वा तं महाबलिनं वानरं बध्नीत, बन्धनं कृत्वा तं युद्धपराजयहेतुं आनयत।" तेन प्रकारेण समादिष्टाः ते देवाः द्रोणं पर्वतश्रेष्ठं गत्वा, तत्र स्थितं महाबलिनं वानरवीरं हनूमन्तं दृष्ट्वा तम् आक्रमयन्। हनूमान् तु तान् पाणिप्रहारैः मुष्टिभिश्च ताडयन् क्षणेनैव निपातितवान्। केचित् तत्रैव पतिताः रक्तसिक्तशरीराः, अन्ये तु पलायनपरायणाः स्वर्गपतिं प्रति जग्मुः। इन्द्रः एतद् श्रुत्वा कोपसमाविष्टः, सर्वान् श्रेष्ठान् अमरान् वानरराजं च महावीर्यं आज्ञापयत्। ते सर्वे तत्र गताः, यत्र बलसम्पन्नो वानराधिपः स्थितः। तान् सर्वान् आगतान् दृष्ट्वा वानरश्रेष्ठः उवाच—"वीराः! अहं बलात् युधि मायां नाशयिष्यामि; अद्य यूयं निग्राहकाणां सभां प्रति नेतव्याः।" तथोक्तेऽपि, ते सर्वे शस्त्रास्त्रसम्पन्नाः महाबलिनः तं वानरं विविधैः शस्त्रास्त्रैः आक्रमयन्। केचित् शूलैः, परश्वधैः, केचित् खड्गैः, केचित् तोमरैः, अन्ये गदाभिः, मुसलैः च, क्रोधाविष्टचित्ताः तं योधयन्। तु स महाबलिः, सर्वैः श्रेष्ठैः अमरैः विविधशस्त्रैः आहतः अपि, शीघ्रं शिलाप्रहारैः तान् सर्वान् देवश्रेष्ठान् निपातितवान्। केचित् पलायमानाः शक्रस्य समीपं गताः, तेषां वचनं श्रुत्वा देवराजः भयेन पीडितः। स देवराजः स्वर्गे वसन्तं बृहस्पतिं, देवानां मन्त्रिणं, समीपं गत्वा प्रणम्य पप्रच्छ। "कः अयं वानरः द्रोणगिरिं नेतुम् आगतः, येन मम वीर्यवन्तः शस्त्रपाणयः अमराः निहताः?" इति इन्द्रः पप्रच्छ। तदा शेषः श्रुत्वा, अङ्गिरसः सुतः महात्मा बृहस्पतिः, भयाकुलं देवराजं तूरासाहं प्रति उवाच— "यो रामेण युद्धे रावणः हतः, कुम्भकर्णः दग्धः, येन सर्वे शत्रवः तव विनष्टाः, स एव अस्य सेवकः। येन त्रिशृङ्गा लङ्का पुच्छाग्निना दग्धा, अक्षः च निहतः, स एव हनूमान्। तेन द्रोणगिर्यर्थं सर्वे निहताः; स राजा बलश्रेष्ठः अश्वमेधयज्ञं करोति। तत्र तस्य अश्वः वीरमणिना शिवभक्तेन नीतः, तदा देवचेतनां महद् युद्धम् अभवत्। तत्र शिवेन रामस्य वीराः बहवः निहताः; तान् पुनर्जीवयितुं द्रोणगिरिं हनूमान् निश्चित्य आनयिष्यति। स हि भवद्भिः शतवर्षेऽपि न जेतव्यः; तस्मात् वानरं प्रीणयित्वा तत्र औषधिं दातव्यं।" एवं शेषः उवाच। ततः श्रीरामं, भक्तजनविषादहरं, आगतम् आलोक्य, शत्रुघ्नः सर्वदुःखविनिर्मुक्तः भ्रात्रा सह प्रमुदितः।